در حالی که کرج از پیشگامان تدوین ضوابط کافه‌کتاب در کشور محسوب می‌شود، تاکنون تنها حدود ۱۲ مجوز رسمی در این حوزه صادر شده است.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ رویا نادری - در حالی که کرج از پیشگامان تدوین ضوابط کافه‌کتاب در کشور محسوب می‌شود، تاکنون تنها حدود ۱۲ مجوز رسمی در این حوزه صادر شده است؛ فضاهایی که به گفته مسئولان صنفی، این روزها زیر فشار سنگین هزینه‌های اقتصادی دست‌وپا می‌زنند و نیازمند حمایت همه‌جانبه برای حفظ اصالت فرهنگی خود هستند.
ایرانشاهی، عضو هیئت‌رئیسه اتحادیه لوازم‌التحریر شهرستان کرج، در تشریح روند شکل‌سازی و ساماندهی این رسته صنفی اظهار کرد: ساماندهی کافه‌کتاب‌ها در کرج از سال ۱۳۹۶ کلید خورد و این کلان‌شهر به عنوان یکی از نخستین شهرهای کشور، ضوابط اختصاصی این حوزه را تدوین و اجرا کرد.
تلفیق اقتصاد و فرهنگ؛ هدف اصلی کافه‌کتاب‌ها
وی با تأکید بر اینکه هدف از راه‌اندازی کافه‌کتاب‌ها ایجاد پیوند میان فعالیت اقتصادی و ترویج فرهنگ مطالعه است، افزود: این مجموعه‌ها دارای دو بخش مجزای خدماتی (پذیرایی و نوشیدنی) و فرهنگی (عرضه کتاب، فضای مطالعه و رویدادهای فرهنگی) هستند؛ اما اولویت اصلی اتحادیه در صدور مجوز، غلبه هویت کتاب‌محور بر جنبه پذیرایی است و هدف، توسعه کیفی واحدها به جای افزایش بی‌ضابطه آن‌هاست.
ایرانشاهی با اشاره به اینکه تاکنون حدود ۱۲ مجوز رسمی کافه‌کتاب در کرج صادر شده است، حداقل فضای استاندارد برای راه‌اندازی این مراکز را ۶۰ مترمربع اعلام کرد و گفت: طبق ضوابط، کافه‌کتاب‌ها باید بیش از هزار نسخه کتاب با موضوعات متنوع (حداقل دو جلد از هر عنوان) داشته باشند. نظارت بر این محتوا و وضعیت مجوزها نیز نیازمند بازرسی‌های مستمر پیشینی و پسینی با همکاری دستگاه‌های اجرایی است.
سایه سنگین مشکلات اقتصادی بر سر کتاب
عضو هیئت‌رئیسه اتحادیه لوازم‌التحریر کرج در ادامه، هزینه‌های سرسام‌آور اجاره‌بها، تأمین تجهیزات، تداخل قوانین میان بخش کافه و کتاب‌فروشی و چالش‌های اقتصادی را از بزرگ‌ترین موانع این حوزه برشمرد و تصریح کرد: متأسفانه در شرایط فعلی، برخی از این مجموعه‌ها برای بقای اقتصادی ناچار شده‌اند فعالیت‌های پذیرایی را در اولویت قرار دهند؛ در حالی که فلسفه وجودی کافه‌کتاب، تقویت بخش فرهنگی است.
وی بر ضرورت جذب مخاطبان هدف از جمله دانشجویان، نویسندگان و هنرمندان تأکید کرد و یادآور شد: برگزاری باشگاه‌های کتاب‌خوانی، کارگاه‌های هنری و بهره‌گیری از ظرفیت فروش اینترنتی کتاب، از راهکارهای مؤثر برای پویایی و جذب مخاطب در این مجموعه‌هاست.
ایرانشاهی در پایان خاطرنشان کرد: برای گذر از موانع اداری و اقتصادی موجود و ترغیب نسل جوان به حضور بیشتر در این فضاهای فرهنگی، حمایت‌های ویژه دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از کافه‌کتاب‌ها بیش از هر زمان دیگری ضروری است.
از تحول در کتابخانه‌ها تا نظارت بر محتوای کافه‌کتاب‌ها؛ طرح جدید مدیرکل کتابخانه‌های البرز
محمدرضا خانی، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان البرز، در برنامه زنده رادیویی «رهیافت»، با تبیین ظرفیت‌ها و چالش‌های موجود در حوزه ترویج مطالعه، بر اهمیت تغییر رویکرد از کتابخانه‌های سنتی به فضاهای مدرن و تعاملی تأکید کرد.
ضرورت نظارت کارشناسی بر کافه‌کتاب‌ها
خانی در این برنامه با اشاره به گسترش پدیده کافه‌کتاب‌ها، خاطرنشان کرد: هر فضایی که کتاب در آن حضور داشته باشد، پتانسیل کمک به ترویج مطالعه را دارد؛ اما کافه‌کتاب‌ها زمانی به مراکز مردمی ترویج کتاب‌خوانی تبدیل می‌شوند که از رسالت اصلی خود فاصله نگیرند.
وی با تأکید بر نقش دستگاه‌های صنفی و نظارتی در صدور مجوزها، افزود: اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان می‌تواند در دو حوزه «شناسایی منابع مناسب» و «ارزیابی محتوایی» با این مجموعه‌ها همکاری کند. در واقع، کارشناسان کتابخانه می‌توانند در بررسی کیفیت محتوای کتاب‌های عرضه‌شده، به‌ویژه آثاری که مخاطبان نوجوان و جوان را هدف قرار می‌دهند، نقش مشاور و کارشناس را ایفا کنند.
بازطراحی کتابخانه‌ها؛ از تالار‌های خلاقیت تا فضاهای کودک
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی البرز در ادامه با اشاره به تغییر پارادایم در مدیریت کتابخانه‌ها گفت: نگاه سنتی که کتابخانه را صرفاً محلی برای مطالعه و استفاده از سالن‌های خام می‌دید، باید تغییر کند. کتابخانه‌ها باید به فضاهای چندمنظوره و پویا تبدیل شوند.
وی در این راستا اعلام کرد: طرح بازطراحی کتابخانه‌ها با تمرکز بر بهبود فضای محیطی، استفاده از رنگ‌بندی‌های مدرن و تفکیک بخش‌های تخصصی در دستور کار قرار دارد. از جمله این برنامه‌ها می‌توان به ایجاد بخش‌های ویژه با تجهیزات مدرن برای کودکان، راه‌اندازی تالار‌های خلاقیت برای نوجوانان و طراحی برنامه‌های متناسب با نیاز‌های سالمندان اشاره کرد.
آمادگی برای همکاری با اتحادیه صنفی
خانی در پایان با استقبال از پیشنهاد همکاری با اتحادیه صنفی کافه‌کتاب‌ها، اعلام کرد: اداره کل کتابخانه‌های عمومی آمادگی کامل دارد تا از طریق برگزاری کارگاه‌های تخصصی، انتقال تجربه‌های موفق و آموزش‌های لازم، با این مجموعه‌ها همکاری نزدیکی داشته باشد تا مسیر ترویج فرهنگ مطالعه در استان البرز هموارتر شود.