میانجی صلح ایران یا معامله‌گر با آمریکا؟
دیدار ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، با مسعود پزشکیان در ترکمنستان و تماس تلفنی بعدی او با دونالد ترامپ، بار دیگر مسکو را در کانون تحرکات دیپلماتیک برای پایان جنگ ایران و آمریکا قرار داده است.
به گزارش دیروزبان ، کرملین از حمایت تهران و آمادگی برای انتقال اورانیوم غنی‌شده ایران سخن می‌گوید؛ همزمان، ترامپ از توافق با روسیه برای عرضه گازوئیل به بازار آمریکا و جهان خبر داده است. این همزمانی پرسشی مهم ایجاد می‌کند: آیا مسکو به دنبال پایان جنگ است یا از بحران ایران برای تقویت موقعیت خود در برابر واشنگتن بهره می‌برد؟
بازگشت مسکو به پرونده ایران
رئیس‌جمهور روسیه پس از این دیدار با ترامپ گفت‌وگوی تلفنی داشت. یوری اوشاکوف، دستیار پوتین، نیز اعلام کرد که مسکو همچنان توافق با ایران از مسیر مذاکره را امکان‌پذیر می‌داند و پیشنهاد انتقال اورانیوم غنی‌شده ایران همچنان روی میز است.
این مواضع، تلاشی برای تثبیت جایگاه روسیه به‌عنوان بازیگری مؤثر در روند دیپلماتیک ارزیابی می‌شود؛ به‌ویژه در شرایطی که تهران و واشنگتن همچنان بر سر شروط پایان جنگ اختلاف دارند.
اورانیوم؛ کارت دیپلماتیک کرملین
پیشنهاد انتقال اورانیوم غنی‌شده ایران از آن جهت اهمیت دارد که یکی از موضوعات حساس در هر توافق احتمالی میان تهران و واشنگتن به شمار می‌رود. مسکو با طرح دوباره این پیشنهاد می‌کوشد خود را بازیگری معرفی کند که توانایی ارائه راه‌حل عملی برای یکی از دشوارترین اختلافات هسته‌ای را دارد.
روسیه در مذاکرات منتهی به برجام نیز در مقاطعی نقش‌آفرین بود و اکنون می‌تواند از تجربه پیشین خود برای افزایش نفوذ دیپلماتیک استفاده کند. با این حال، باقی ماندن پیشنهاد انتقال اورانیوم روی میز، به معنای موافقت قطعی ایران و آمریکا نیست. تحقق آن به توافق طرفین درباره شرایط، نحوه اجرا و تضمین‌های لازم بستگی دارد.
گازوئیل روسیه؛ امتیاز اقتصادی برای ترامپ؟
دنیای اقتصاد در این باره می‌نویسد؛ در سوی دیگر ماجرا، ترامپ از توافق با روسیه برای عرضه مقادیر قابل‌توجهی گازوئیل به بازار آمریکا و بازار جهانی خبر داده است؛ اقدامی که می‌تواند در صورت تحقق، به افزایش عرضه و کاهش فشار قیمتی در بازار سوخت کمک کند.
روزنامه واشنگتن‌پست نیز این توافق را در چارچوب تلاش ترامپ برای مهار قیمت سوخت پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بررسی کرده است. افزایش هزینه انرژی می‌تواند بر هزینه زندگی خانوارها و رضایت رأی‌دهندگان تأثیر بگذارد؛ بنابراین، همکاری انرژی با روسیه برای دولت آمریکا صرفا یک معامله تجاری نیست و ممکن است پیامدهای سیاسی داخلی نیز داشته باشد.
برای مسکو نیز چنین همکاری‌ای فرصتی برای حفظ کانال ارتباطی با واشنگتن و پیگیری منافع اقتصادی و دیپلماتیک خود فراهم می‌کند.
آیا ایران کارت معامله روسیه است؟
سیاست مسکو را می‌توان در پیوند میان میانجی‌گری و موازنه‌گری بررسی کرد. روسیه با حفظ روابط نزدیک با تهران و ارائه پیشنهادهایی مانند انتقال اورانیوم، امکان اثرگذاری بر روند پایان جنگ را برای خود نگه می‌دارد. همزمان، همکاری با واشنگتن در حوزه انرژی می‌تواند به تقویت جایگاه کرملین در مذاکرات دوجانبه کمک کند.
این وضعیت لزوماً به معنای آن نیست که روسیه قصد دارد ایران را قربانی توافق با آمریکا کند. مسکو ممکن است واقعاً خواهان پایان جنگ باشد و در عین حال از نقش دیپلماتیک خود برای افزایش قدرت چانه‌زنی استفاده کند. میانجی‌گری و معامله‌گری الزاماً متضاد نیستند.
در نهایت، معیار ارزیابی سیاست روسیه، نه صرفاً اظهارات حمایتی پوتین یا توافق انرژی با ترامپ، بلکه میزان آمادگی کرملین برای پیشبرد ابتکارهای عملی، توجه به منافع ایران در مذاکرات و پذیرش هزینه‌های دیپلماتیک برای دستیابی به توافق است. ایران برای روسیه هم شریک راهبردی است و هم بخشی از معادلات منطقه‌ای و جهانی؛ شراکتی که به معنای هم‌سویی کامل منافع دو کشور در همه پرونده‌ها نیست.