تقویمهای رسمی، روز جهانی کودک را نمادی برای بازخوانی حقوق کودکان، آموزش و سلامت آنها ثبت کردهاند؛ اما در میناب، این مناسبت معنایی متفاوت با تعاریف مرسوم پیدا کرده است. پس از رویداد تلخ مدرسه «شجره طیبه» و جانباختن جمعی از دانشآموزان، مواجهه با این مناسبت از چارچوب یک یادبود ساده فراتر رفته و به آزمونی برای سنجش کارآمدی برنامههای حمایت اجتماعی و مدیریت بحران بدل شده است.
میناب؛ شهری که سرخ شد
تا پیش از ۹ اسفند ۱۴۰۴، میناب شهری در نقشه ایران بود. شهری که خیلی از ما حتی نامش را نشنیده بودیم، چه برسد به آنکه پیشبینی کنیم پس از این روز، میناب و کودکان مدرسه شجره طیبه، زخمی بزرگ بر پیکر ایران زمین خواهند بود. میشود حدس زد پیش از ۱۰ صبح در مدرسه چه خبر بوده است. لابد بچهها زنگ اول را گذرانده بودند و بعد از زنگ تفریح، منتظر زنگ دوم بودهاند. زنگی که در صدای انفجار حدود ساعت ۱۰ صبح گم شد. مدرسه شجره طیبه در فاصله زمانی میان ساعت ۱۰ تا ۱۰:۴۵ صبح هدف قرار گرفت. پس از آن فاجعه، مدرسه شجره طیبه به محلی برای زنده نگه داشتن یاد شهدای دانشآموز تبدیل شده است. خانوادهها در اینجا تلاش میکنند با واقعیتی کنار بیایند که هنوز باورکردنی نیست. اینکه چگونه حدود ۱۲۰ کودک آنها، درست پس از آنکه برای یک روز عادی درس خواندن به مدرسه رسیده بودند، جان باختند. از آن روز نه تنها زندگی در میناب دگرگون شده، که مناسبتهای تقویمی نیز معنای دیگری پیدا کرده اند. تصور کن روز جهانی کودک باشد و تو در میناب داغدار ۱۲۰ شهید باشی که کودک بودند.
بنیاد کرامت رضوی در این روز، اجرای رویدادی با عنوان «ستارههای میناب» را بر عهده داشت؛ طرحی که در ظاهر، یک آیین بزرگداشت در گلزار شهدای کوچک این شهر است، اما بررسی جزئیات آن نشان میدهد این گردهمایی بخشی از یک راهبرد هشتگانه با محوریت بازتوانی روانی، اقدامات عمرانی و حمایتهای معیشتی در منطقه به شمار میرود.
فراتر از یک گردهمایی؛ شبی بهیادماندنی از جنس مهر رضوی
قلاسی درباره اهداف این برنامه و چگونگی اجرای آن میگوید: ما در آستان قدس رضوی، خود را خادمان داغداران این حادثه میدانیم. برنامه «ستارههای میناب» تنها یک گردهمایی نیست؛ یک میثاق است میان ما و این فرشتگان شهید. میخواهیم در روز جهانی کودک، یادآور شویم این کودکان نه در زیر خاک، بلکه در بالاترین جایگاه قرب، به تماشای ما نشستهاند.
سرپرست معاونت خدمات اجتماعی بنیاد کرامت رضوی در ادامه با اشاره به بخشهای هنری برنامه خاطرنشان کرد: در این مراسم، گروههای هنری استان هرمزگان با زبان هنر، قصه غربت و مظلومیت این عزیزان را روایت کردند و محمد حامد مدرس و احسان مهدی، اجرای این برنامه را با نگاهی به حماسه ایثار بر عهده داشتند.
این برنامه پنجشنبه شانزدهم مهرماه ۱۴۰۵، همزمان با اقامه نماز مغرب و عشا، در محل مزار شهدای دانشآموز میناب برگزار شد و به گفته قلاسی، خادمان آستان قدس رضوی مشتاقانه میزبان مردم بودند تا در جوار مزار ستارههای درخشان میناب، دوشادوش خانوادههای معزز شهدا، شبی بهیادماندنی از جنس مهر رضوی را رقم بزنند؛ چرا که هر کجا نام امام مهربانیها باشد، امید دوباره جوانه میزند.ساختار برنامه بهگونهای طراحی شده بود که عناصر بومی و مذهبی را در کنار یکدیگر قرار دهد؛ از قرائت قرآن توسط قاری نوجوان، سبحان نعیمی تا سخنرانی حجتالاسلام سید رضا موسوی واعظ درباره ابعاد معنوی ایثار و شکیبایی جمعی. همچنین مرثیهخوانی روحالله رحیمیان و مجتبی عابدینی و اجرای صحنهای گروههای هنری هرمزگان با مدیریت محمد حامد مدرس و احسان مهدی، بخشهای دیگر این رویداد بودند.
در کنار میناب، از همدلی تا بازسازی اجتماعی
آنچه حضور بنیاد کرامت رضوی در میناب را از اقدامات نمادین متمایز میکند، تمرکز بر طرحهای توسعهای ملموس است. قلاسی در گفتوگوی خود تشریح میکند: رویداد روز جهانی کودک، درواقع ایستگاه پایانی یا صرفاً نمایشی از یک پروژه هشتمرحلهای نیست، بلکه بخشی از زنجیرهای به هم پیوسته از خدمات عمرانی، درمانی و مشاورهای به شمار میرود.
۱. توسعه زیرساختهای آموزشی: ساخت هشت باب مدرسه با نام «شجره طیبه رضوی» نه تنها در شهرستان میناب، بلکه در هفت استان کمبرخوردار دیگر کشور، اقدامی است که نام این دانشآموزان را به توسعه فضاهای آموزشی استاندارد پیوند زده است.
۲. بازطراحی معماری مزار شهدا: اجرای طرح معماری ملی برای مزار شهدای دانشآموز در میناب با هدف ایجاد بستری هویتی و فرهنگی برای شهروندان.
۳. پایش سلامت و خدمات درمانی هدفمند: اجرای طرح «نذر شفا» که با تمرکز بر غربالگری و تأمین نیازهای درمانی کودکان منطقه، بهویژه در حوزههای بیناییسنجی، شنواییسنجی و اعطای تجهیزاتی چون عینک و سمعک، مداخلهای بالینی در بهداشت عمومی میناب ایجاد کرده است.
۴. مداخلات تخصصی روانشناختی: تأسیس کلینیک مشاوره تخصصی در میناب با هدف ارائه خدمات رواندرمانی و مشاورهای روزانه به بازماندگان حادثه برای مدیریت تروما و بازگشت به روال زیست معمول.
۵. امنیت غذایی: توزیع ۲هزار بسته معیشتی میان خانوارهای کمتر برخوردار و آسیبدیده از پیامدهای اقتصادی این واقعه.
۶. حمایتهای حقوقی و مالی مستمر: پیگیری وضعیت پروندههای حمایتی و برقراری مقرریهای لازم برای توانمندسازی اقتصادی خانوادههای داغدار.
۷. اقامتهای درمانی و فرهنگی: میزبانی دورهای از خانوادههای شهدا، مصدومان و بازماندگان در مشهد به منظور تغییر فضای روانی و تقویت انسجام خانوادگی.
۸. فعالسازی ظرفیتهای فرهنگی محلی: برپایی هشت ایستگاه خدمترسانی و اجرای برنامههای نشاط اجتماعی با استفاده از نیروهای داوطلب بومی در سطح شهر.
میدانیم وقتی حادثهای جان کودکان را میگیرد، سرمایه اجتماعی و امید جمعی در آن منطقه آسیب میبیند. بنیاد کرامت رضوی با ترکیب ابزارهای مختلف—از ساخت مدرسه تا درمان و مشاوره—تلاش کرد روز کودک را در میناب به مبدأیی برای همراهی و همدلی با مردم و خانوادههای داغدار شهدا تبدیل کند.
