نیویورک- ایرنا- مجمع عمومی سازمان ملل متحد اعلامیه‌ای درباره مقابله و پیشگیری از بیماری‌های همه‌گیر را با ۱۵۳ رای تصویب کرد؛ اعلامیه‌ای که با اجماع تصویب نشد.
به گزارش خبرنگار ایرنا از سازمان ملل، مجمع عمومی سازمان ملل متحد عصر دوشنبه به وقت نیویورک، «اعلامیه سیاسی درباره پیشگیری، آمادگی و واکنش در برابر همه‌گیری» را با ۱۵۳ رای موافق در برابر ۳ رای مخالف آرژانتین، رژیم اسرائیل و ایالات متحده آمریکا و با ۲ رای ممتنع نیوزیلند و پاراگوئه تصویب کرد.
قرار بود این متن در جریان یک نشست عالی‌رتبه در تاریخ ۲۵ سپتامبر (۳ مهر) با اجماع تصویب شود. اعتراض‌های ایالات متحده و چند کشور دیگر مانع تحقق این امر شد و موضوع را بار دیگر به مجمع عمومی بازگرداند.
نماینده شیلی در سخنانی در مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «هیچ کشوری، صرف‌نظر از اینکه چقدر بزرگ باشد یا تا چه اندازه آمادگی داشته باشد، نمی‌تواند به‌تنهایی با تهدیدی مقابله کند که مرزی نمی‌شناسد.»
نماینده جمهوری اسلامی ایران در این نشست با بیان اینکه ایران به این مصوبه رای مثبت داد، گفت که تهران نگرانی جدی خود را نسبت به انعکاس نیافتن بسیاری از ملاحظات ماهوی مطرح‌شده به صورت مناسب از سوی کشورهای عضو در متن نهایی ابراز می‌کند.
وی افزود که مشارکت ایران در مذاکرات مربوط به این قطعنامه نباید به‌منزله پذیرش هیچ‌گونه تعهد یا تائید مفاد آن از سوی جمهوری اسلامی ایران تلقی شود و تهران نسبت به استفاده از اصطلاح «امنیت جهانی سلامت» ابراز نگرانی می‌کند؛ چرا که امنیتی‌سازی حوزه بهداشت عمومی نه سازنده است و نه به ایجاد اجماع میان کشورهای عضو کمک می‌کند.
وی اضافه کرد: توصیف گسترش بین‌المللی بیماری‌ها به عنوان یک تهدید جهانی نباید به برداشت‌های استثناگرایانه، امنیتی یا مداخله‌جویانه در حوزه بهداشت عمومی منجر شود و مقابله با انتقال بیماری‌ها باید با احترام کامل به حاکمیت دولت‌ها صورت گیرد و هیچ نهاد بین‌المللی، منطقه‌ای یا خارجی نباید بدون مجوز صریح دولت عضو و بدون احترام کامل به حاکمیت آن، اقدام به پایش، نظارت، ارزیابی، جمع‌آوری داده و یا انجام فعالیت‌های مرتبط در قلمرو آن کشور کند.
نماینده ایران با بیان اینکه گنجاندن موضوع تغییرات اقلیمی در اعلامیه سیاسی مربوط به پیشگیری، آمادگی و واکنش در برابر همه‌گیری‌ها، لزوما نشان‌دهنده وجود ارتباط مستقیم و اثبات‌شده فنی و رویه‌ای میان این موضوع و اهداف آن نیست، گفت: اشاره به خدمات و مراقبت‌های بهداشتی جنسی و باروری و همچنین سلامت و حقوق باروری، به‌خودی‌خود به معنای ایجاد هیچ‌گونه تعهد یا الزام بین‌المللی نیست.
وی تصریح کرد: سیاست‌های ملی جمهوری اسلامی ایران در این حوزه همچنان منحصرا تابع قانون اساسی، قوانین داخلی، ارزش‌های فرهنگی و مذهبی، اولویت‌های ملی و تصمیمات حاکمیتی کشور است.
نماینده ایران ادامه داد: اقدامات قهری یکجانبه از جمله آثار نامطلوب ناشی از اجرای فراسرزمینی این اقدامات و تبعیت بیش از حد از آنها، بر نظام‌های سلامت، زنجیره‌های تامین، کانال‌های مالی و مسیرهای بشردوستانه تاثیر منفی می‌گذارد و هیچ کشوری نباید از دسترسی به داروهای حیاتی، فناوری‌های پزشکی، تجهیزات ضروری و خدمات مالی مرتبط به‌ویژه زمانی که این محدودیت‌ها ناشی از اقدامات قهری یکجانبه باشد، محروم شود.
وی با بیان اینکه این مصوبه مجمع عمومی سازمان ملل، الزام‌آور نیست و تعهدات حقوقی الزام‌آور ایجاد نمی‌کند، گفت: اجرای آن باید کاملا با منشور سازمان ملل متحد، حقوق بین‌الملل و اصل برابری حاکمیتی دولت‌ها سازگار باشد.
به گزارش خبرنگار ایرنا، اعلامیه تصویب شده امروز مجمع عمومی سازمان ملل غیرالزام‌آور است و در آن، بر تقویت همکاری در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی با هدایت علم، عدالت و احترام به حقوق بشر تاکید شده است.
در این اعلامیه، همچنین از تصویب تاریخی توافق‌نامه سازمان جهانی بهداشت (WHO) درباره همه‌گیری‌ها در سال گذشته استقبال شده است.
توافق‌نامه تا زمان تکمیل پیوست مربوط به دسترسی به عوامل بیماری‌زا و تقسیم منافع، برای امضای کشورها آماده نخواهد بود.
این سازوکار مشخص می‌کند که کشورها چگونه نمونه‌ها و داده‌های ژنتیکی را با یکدیگر به اشتراک بگذارند. کشورهایی که در این سازوکار مشارکت کنند، از هرگونه واکسن، درمان و ابزار تشخیصی که در نتیجه این همکاری‌ها تولید شود، سهمی دریافت خواهند کرد.
مذاکرات در پی بن‌بستی میان کشورهای در حال‌توسعه از یک سو و برخی کشورهای اروپایی پردرآمد، به همراه ایالات متحده از سوی دیگر، متوقف شده است.
مجمع جهانی بهداشت ــ متشکل از ۱۹۴ عضو سازمان جهانی بهداشت ــ قرار است در ماه مه آینده (۲۰۲۷) بار دیگر به موضوع این پیوست بپردازد.
نماینده ایالات متحده پیش‌تر به «ایدئولوژی‌های تفرقه‌انگیزی که درباره تعریف آنها اجماع وجود ندارد» و ارجاع‌های موجود در اعلامیه به مذاکرات در حال انجام درباره این پیوست اشاره کرده بود.
سازمان جهانی بهداشت روز دوشنبه راهبرد پنج‌ساله جدیدی را برای مرکز اطلاعات همه‌گیری‌ها و اپیدمی‌ها (Hub for Pandemic and Epidemic Intelligence) اعلام کرد. هدف این راهبرد، شناسایی تهدیدهای نوظهور سلامت در مدت ۲۴ ساعت است.
این مرکز در سال ۲۰۲۱ و در جریان همه‌گیری کووید-۱۹ تاسیس شد و هدف آن این است که همه کشورها بتوانند تهدیدهای جدید سلامت را به سرعت شناسایی و ارزیابی کنند تا پیش از تبدیل شدن شیوع بیماری‌ها به اپیدمی یا گسترش آنها در سطح بین‌المللی، اقدامات لازم انجام شود.
این رای‌گیری نشان می‌دهد که اکثریت بزرگی از کشورهای عضو سازمان ملل از همکاری بین‌المللی برای آمادگی در برابر همه‌گیری‌ها حمایت می‌کنند؛ اما درباره نحوه اجرای این همکاری و چگونگی تقسیم منافع حاصل از منابع زیستی و داده‌های ژنتیکی همچنان اختلاف‌نظر وجود دارد.
اعلامیه سیاسی مجمع عمومی تصویب شده، اما توافق‌نامه سازمان جهانی بهداشت هنوز به دلیل تکمیل نشدن پیوست مربوط به اشتراک‌گذاری عوامل بیماری‌زا و تقسیم منافع، برای امضای کشورها آماده نشده است.