قم- عضو هیئت رئیسه مجلس خبرگان رهبری با تبیین دو مسیر متضاد تعالی و انحطاط در زندگی انسان، سیره علمی و معنوی علامه طباطبایی را الگویی روشن برای حرکت آگاهانه در مسیر کمال و قرب الهی دانست.
به گزارش خبرنگار مهر، آیت الله محسن اراکی در مراسم رونمایی از رمان عیسای مأیوس که بعدازظهر یکشنبه در سالن امام خامنه‌ای حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه (س) برگزار شد، با تبیین ظرفیت‌های ادبیات داستانی در انتقال مفاهیم دینی و معرفتی اظهار کرد: داستان و رمان از قابلیت‌های ارزشمندی برای طرح معارف عمیق انسانی و الهی برخوردارند و می‌توانند حقایق پیچیده را در قالب روایت‌هایی قابل فهم به مخاطبان منتقل کنند.
وی با اشاره به جایگاه بیان تمثیلی در آموزه‌های دینی افزود: بخش قابل توجهی از مفاهیم قرآنی از طریق تمثیل و روایت نمونه‌های عینی تبیین شده است و این شیوه نقش مؤثری در انتقال حقیقت، روشن ساختن ابعاد معارف الهی و هدایت مخاطب ایفا میکند.
اراکی ادامه داد: رمان‌نویسی نیز از این منظر با شیوه تمثیل و مثل‌پردازی ارتباط پیدا میکند و نویسنده می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت روایت و شخصیت‌پردازی، موضوعات بلند اخلاقی، انسانی و معنوی را در قالب داستان به تصویر بکشد.
وی خاطرنشان کرد: ادبیات داستانی هنگامی که در خدمت تبیین مفاهیم معرفتی قرار گیرد، زمینه مناسبی برای ارائه اندیشه‌های عمیق فراهم می‌آورد و امکان مواجهه مخاطب با موضوعات بنیادین زندگی و حقیقت را از طریق روایت ایجاد میکند.
انسان همواره در مسیر صعود یا سقوط قرار دارد
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در بخش دیگری از سخنان خود با تشریح نگاه قرآنی به حرکت جهان آفرینش بیان کرد: هستی و زندگی انسان در بستری از تحول و حرکت مستمر جریان دارد و در نظام آفرینش نمی‌توان برای حیات بشر وضعیتی مبتنی بر توقف و سکون در نظر گرفت.
وی با اشاره به دو وجه حرکت در نظام هستی اظهار داشت: حرکت جهان آفرینش را می‌توان در دو ساحت صدوری و رجوعی مورد بررسی قرار داد که در این چارچوب، موجودات همواره در معرض دگرگونی و حرکت به سوی مقصدی متناسب با جایگاه وجودی خود قرار دارند.
اراکی با بیان اینکه انسان در مسیر بازگشت و حرکت به سوی مبدأ هستی با دو سرانجام متفاوت مواجه است، تصریح کرد: بر مبنای تعالیم قرآن کریم، یک مسیر به رشد، تعالی، کمال و تقرب الهی منتهی می‌شود و مسیر دیگر، حرکتی رو به پایین است که نتیجه آن دور شدن از حقیقت و گرفتار شدن در ورطه سقوط خواهد بود.
وی افزود: تفاوت این دو مسیر تنها در مقصد نهایی خلاصه نمی‌شود، بلکه نوع حرکت و انتخاب‌های انسان در طول زندگی نیز در شکل‌گیری سرنوشت او نقش تعیین‌کننده دارد و هر فرد متناسب با جهت‌گیری فکری و عملی خود، آینده خویش را رقم می‌زند.
انتخاب انسان سرنوشت حرکت او را تعیین میکند
عضو هیئت رئیسه مجلس خبرگان رهبری با تأکید بر نقش اختیار و اراده در تعیین مسیر زندگی انسان گفت: قرار گرفتن در مسیر تعالی یا سقوط، امری تحمیلی نیست و انسان با برخورداری از قدرت انتخاب می‌تواند جهت حرکت خود را مشخص کند.
وی ادامه داد: اعتقادات، تصمیم‌ها و رفتارهای انسان در کنار یکدیگر مسیر حرکت او را شکل می‌دهند و انتخاب‌هایی که در عرصه‌های مختلف زندگی صورت می‌گیرد، در نهایت فرد را به سوی کمال یا انحطاط سوق می‌دهد.
اراکی با اشاره به تفاوت نوع مواجهه انسان‌ها با واقعیت‌های جهان اظهار کرد: افراد از نظر نحوه شناخت و درک حقیقت در یک سطح قرار ندارند و می‌توان آنان را بر اساس نوع نگاهشان به دو گروه تقسیم کرد.
وی افزود: گروهی در شناخت واقعیت‌ها دچار وارونگی ادراکی می‌شوند و امور را برخلاف حقیقت موجود ارزیابی می‌کنند، اما گروهی دیگر با نگاهی صحیح و واقع‌بینانه، پدیده‌ها را همان‌گونه که هستند می‌شناسند و تصمیم‌ها و رفتارهای خود را بر مبنای این شناخت سامان می‌دهند.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: نوع نگرش انسان به حقیقت، در انتخاب مسیر زندگی او تأثیر مستقیم دارد و شناخت درست واقعیت‌ها می‌تواند زمینه حرکت در مسیر صحیح را فراهم کند، در حالی که برداشت نادرست از جهان، زمینه انحراف در تصمیم‌گیری و رفتار را به وجود می‌آورد.
تاریخ نمونه‌های روشنی از تعالی و انحطاط دارد
اراکی با اشاره به وجود مصادیق متعدد برای هر دو نوع حرکت انسانی در طول تاریخ اظهار داشت: بررسی زندگی افراد و شخصیت‌های مختلف نشان می‌دهد که انسان‌ها می‌توانند با انتخاب‌های متفاوت، به مراتب گوناگونی از رشد و کمال دست یابند یا در جهت مخالف آن حرکت کنند.
وی افزود: در تاریخ بشر نمونه‌های فراوانی از انسان‌هایی وجود دارند که با بهره‌گیری صحیح از ظرفیت‌های وجودی خود، مسیر معرفت و معنویت را پیموده و به جایگاه‌های والای انسانی رسیده‌اند و در مقابل، افرادی نیز با فاصله گرفتن از حقیقت، مسیر نزول و انحطاط را در پیش گرفته‌اند.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با تأکید بر ضرورت ارزیابی زندگی انسان‌ها بر اساس جهت حرکت آنان بیان کرد: معیار بررسی مسیر زندگی افراد باید نوع انتخاب‌ها و نتیجه حرکت آنان باشد، زیرا برخی با شناخت درست و تصمیم‌گیری آگاهانه، استعدادهای درونی خود را شکوفا می‌کنند و برخی دیگر در اثر انتخاب مسیر نادرست، از ظرفیت‌های انسانی خویش فاصله می‌گیرند.
وی تصریح کرد: این دو مسیر، دو سرانجام متفاوت برای حرکت انسان ترسیم می‌کنند و توجه به نمونه‌های تاریخی و شخصیت‌های برجسته می‌تواند در شناخت ویژگی‌های هر یک از این مسیرها مؤثر باشد.
علامه طباطبایی نمونه روشن حرکت صعودی است
اراکی در ادامه با اشاره به جایگاه علمی و معنوی علامه سیدمحمدحسین طباطبایی (ره) گفت: زندگی این مفسر و فیلسوف برجسته اسلامی نمونه‌ای روشن از حرکت پیوسته انسان در مسیر رشد و تعالی است و بررسی ابعاد مختلف شخصیت ایشان می‌تواند الگویی برای شناخت مسیر صحیح زندگی ارائه دهد.
وی با بیان اینکه تمام جهت‌گیری زندگی علامه طباطبایی در مسیر کمال قرار داشت، اظهار کرد: شخصیت‌هایی از این دست، با انتخاب آگاهانه مسیر علم، معرفت و تهذیب نفس، حرکت زندگی خود را به سوی مراتب بالاتر وجودی هدایت می‌کنند و سیره آنان ظرفیت الگوبرداری برای نسل‌های مختلف را دارد.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: علامه طباطبایی از چهره‌های کم‌نظیر علمی و فلسفی جهان اسلام در دوران معاصر به شمار می‌رود که بخش عمده عمر خود را به تحصیل، آموزش، پرورش علمی و تهذیب نفس اختصاص داد و در این مسیر آثار ماندگاری از خود بر جای گذاشت.
وی با اشاره به جایگاه تفسیری علامه طباطبایی ادامه داد: تألیف تفسیر گران‌سنگ المیزان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای علمی ایشان محسوب می‌شود که با احیای روش تفسیر قرآن به قرآن، افق تازه‌ای در فهم و تبیین آیات الهی گشود.
اراکی خاطرنشان کرد: علامه طباطبایی در تدوین این اثر ارزشمند، از ظرفیت‌های گوناگون علمی، فلسفی و عرفانی بهره گرفت و با رویکردی عمیق به معارف وحیانی، سهم مهمی در توسعه مطالعات قرآنی و تبیین مفاهیم دینی ایفا کرد.
وی تأکید کرد: اهمیت شخصیت علامه طباطبایی صرفاً به جایگاه علمی و آثار فلسفی و تفسیری ایشان محدود نمی‌شود، بلکه سلوک معنوی، توجه به اخلاق و اهتمام به تربیت نفس نیز از ویژگی‌های برجسته این عالم بزرگ است.
عضو هیئت رئیسه مجلس خبرگان رهبری در پایان با اشاره به تأثیرگذاری شخصیت علمی و اخلاقی علامه طباطبایی بر حوزه‌های علمیه گفت: تربیت شاگردان برجسته، پیوند میان دانش و معنویت و توجه هم‌زمان به تعلیم و تهذیب، از ابعاد مهم زندگی این مفسر بزرگ قرآن کریم به شمار می‌رود و همین ویژگی‌ها، سیره ایشان را به الگویی الهام‌بخش برای شاگردان، پژوهشگران و نسل‌های آینده تبدیل کرده است.