ناامنی کشتیرانی در تنگه هرمز پس از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم اشغالگر علیه ایران در اواخر فوریه ۲۰۲۶، عرضه گاز طبیعی مایع (LNG) از قطر و امارات متحده عربی را به‌شدت محدود کرده است. بر اساس گزارش‌های مراکز مطالعات انرژی، صادرات این دو کشور بین مارس و سپتامبر به‌طور متوسط بیش از ۸۰ درصد کمتر از میانگین پنج سال پیش از بحران بود. با وجود افزایش موقت انتقال نفت در سپتامبر، تشدید حملات در اکتبر و توقف تلاش‌های دیپلماتیک برای دستیابی به توافقی پایدار، چشم‌انداز بازگشت سریع عرضه گاز خلیج فارس همچنان نامطمئن است.
تحلیلگران برای ارزیابی پیامدهای تداوم اختلال، سه سناریو را با فرض پایه‌ی ازسرگیری عرضه در آوریل ۲۰۲۷ مقایسه می‌کنند. در سناریوی نخست، بازگشت کامل ظرفیت‌های آسیب‌ندیده قطر و امارات تا اکتبر ۲۰۲۷ به تأخیر می‌افتد. در سناریوی دوم، محدودیت عبور از تنگه هرمز تا پایان سال ۲۰۲۸ ادامه می‌یابد و صادرات گاز طبیعی مایع این دو کشور در سطحی نزدیک به دو میلیارد مترمکعب در ماه باقی می‌ماند. در سناریوی سوم، عرضه از ژانویه ۲۰۲۷، در نتیجه وضعیتی که می‌تواند حاصل مصالحه‌ای محدود یا سازگاری مقطعی با مخاطرات امنیتی باشد، به نصف سطح پیش از بحران بازمی‌گردد.
برآوردها نشان می‌دهد در دو سناریوی محدودکننده‌تر، قیمت گاز در بازار اروپا، با شاخص TTF، در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۷ به اوج حدود ۳۱ تا ۳۲ دلار به‌ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا می‌رسد. این رقم تنها حدود ۳ تا ۴ دلار بالاتر از سطح قیمت‌های جاری در زمان تهیه گزارش است و نشان می‌دهد بخش عمده افزایش احتمالی قیمت در این سناریوها پیشاپیش در بازار محقق شده است. با این وجود، در سناریوی تداوم محدودیت‌ها، قیمت پایان سال ۲۰۲۸ همچنان حدود ۳ دلار بالاتر از سناریوی پایه خواهد بود. در مقابل، اگر عرضه از ژانویه ۲۰۲۷ به نصف سطح پیش از بحران برسد، اوج قیمت در سه‌ماهه نخست سال حدود ۱۸.۴ دلار خواهد بود و فشار قیمتی به‌مراتب محدودتر می‌شود.
این تفاوت نشان می‌دهد زمان‌بندی اختلال به‌اندازه حجم کاهش عرضه اهمیت دارد. ازسرگیری دیرهنگام عرضه، به‌ویژه اگر فصل تزریق گاز به مخازن اروپا را مختل کند، می‌تواند کمبود ذخایر را تشدید و فشار قیمتی را تا زمستان بعدی منتقل کند. در سناریوی بازگشت عرضه در اکتبر ۲۰۲۷، کاهش صادرات خلیج فارس در سال ۲۰۲۷ حدود ۴۹ میلیارد مترمکعب برآورد می‌شود، اما در سناریوی عرضه نصف، با وجود کاهش ۴۱ میلیارد مترمکعبی صادرات، افزایش قیمت بسیار محدودتر است زیرا افت عرضه در طول سال توزیع می‌شود و فشار کمتری بر ذخیره‌سازی فصلی اروپا وارد می‌کند.
در بازارهای منطقه‌ای، قیمت گاز در آسیا و اروپا عموماً هم‌جهت حرکت می‌کند و اختلاف قیمت شاخص آسیایی JKM با شاخص اروپایی TTF در بیشتر سناریوها محدود می‌ماند. این موضوع نشان می‌دهد محموله‌های LNG همچنان می‌توانند میان دو بازار اصلی جابه‌جا شوند. علی رغم این، در زمستان ۲۰۲۷–۲۰۲۸، نیاز اروپا به پرکردن ذخایر ممکن است خریداران اروپایی را به پیشنهاد قیمت‌های بالاتر وادار کند. هزینه حمل‌ونقل نیز می‌تواند بر روند این تجارت اثر گذارد.
از نظر توازن عرضه و تقاضا، تحلیلگران تأکید می‌کنند که بازار عمدتاً از طریق کاهش مصرف و واردات و نه افزایش چشمگیر تولید، با کمبود کنار خواهد آمد. ظرفیت عرضه اضافی محدود است، زیرا تأسیسات مایع‌سازی در آمریکا و دیگر صادرکنندگان با نرخ بهره‌برداری بالایی فعالیت می‌کنند. استرالیا مهم‌ترین منبع افزایش عرضه خواهد بود، اما این افزایش برای جبران کمبود کافی نیست. در سناریوی تداوم محدودیت‌ها، شکاف عرضه در سال ۲۰۲۷ به حدود ۶۶.۸ میلیارد مترمکعب می‌رسد و ۷۷ درصد آن از طریق کاهش واردات LNG جبران می‌شود.
اروپا، با کاهش تزریق به مخازن گاز، و کشورهای جنوب آسیا، با افت واردات و احتمال جایگزینی گاز با زغال‌سنگ و نفت یا خاموشی، بیشترین فشار را تحمل خواهند کرد. واردکنندگان خاورمیانه نیز ممکن است بخشی از گاز مورد نیاز خود را با سوخت‌های مایع جایگزین کنند. در مقابل، ژاپن، کره جنوبی و تایوان به‌دلیل توان مالی بیشتر برای خرید محموله‌های گران‌تر، در برابر کاهش عرضه آسیب‌پذیری کمتری دارند.
در مجموع، می‌توان نتیجه گرفت که مدت و زمان وقوع اختلال، بیش از شدت اولیه آن، بر سمت و سوی بازار جهانی LNG اثرگذار خواهد بود. اگر محدودیت‌ها ظرف چند ماه برطرف شوند، جهش قیمت ممکن است موقتی باشد. اما تداوم بحران تا سال ۲۰۲۸، قیمت‌ها را در سطح بالا نگه می‌دارد و با کاهش ذخایر اروپا و محدود شدن مصرف در اقتصادهای حساس به قیمت، آثار بحران را به دوره‌های بعد منتقل می‌کند.
تهران-ایرنا- «تداوم ناامنی در تنگه هرمز و توقف تلاش‌های دیپلماتیک برای دستیابی به توافقی پایدار، چشم‌انداز بازگشت صادرات گاز طبیعی مایع از قطر و امارات را نامطمئن کرده و احتمال تداوم فشار بر بازار جهانی گاز تا سال ۲۰۲۸ را افزایش داده است.»
-
بحران تنگه هرمز چگونه رفتار بازار جهانی نفت را تغییر داد؟
تهران-ایرنا- تجاوز نظامی آمریکا و رژیم اشغالگر علیه ایران و اختلال در انتقال نفت از تنگه هرمز،…