معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با تأکید بر اینکه رسالت دانشگاه تنها تربیت متخصص نیست، گفت: فرهیختگی دانشگاهی با افزایش تعداد مقاله و انبوهسازی تولیدات علمی به دست نمیآید.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ کلثوم مومنی - وحید شالچی در آیین اختتامیه سیزدهمین و چهاردهمین جشنواره ملی رویش که به میزبانی دانشگاه کردستان برگزار شد، با قدردانی از دستاندرکاران این رویداد، فعالیت کانونهای فرهنگی و هنری دانشگاهها را ستود و اظهار کرد: این کانونها در سالهایی که دانشگاهها با محدودیتهای مالی و شرایط دشوار آموزش مجازی دستوپنجه نرم میکردند، چراغ فرهنگ و فرهیختگی را روشن نگه داشتند.
معاون وزیر علوم گفت: آنچه دانشگاه ایرانی به آن نیاز دارد، پرورش انسانهایی است که فروتنی علمی، تفکر مستقل و مسئولیتپذیری اجتماعی داشته باشند.
وی با اشاره به سه کارکرد اصلی دانشگاه یعنی آموزش، پژوهش و فعالیت فرهنگی، خاطرنشان کرد: بخش مهم و پایدار رسالت دانشگاه، پرورش انسانی است که به فرهنگ و هنر دل بسته و به سرنوشت جامعه خود متعهد باشد. به گفته او، ماندگارترین دستاوردهای تمدنها در قالب هنر و فرهنگ ثبت شده است و دانشگاهها دقیقاً در همین نقطه میتوانند نسلها را با غنیترین میراث بشری پیوند دهند.
معاون وزیر علوم، فرهنگ ایرانی را به اقیانوسی پهناور تشبیه کرد که رودخانههای گوناگون، از جمله فرهنگ و ادبیات کردی، آن را سیراب میکنند و افزود: ایران با تنوع، کثرت و تفاوت شناخته میشود؛ وحدت این سرزمین بر پایه یکسانی و یکصدایی شکل نگرفته، بلکه در گرو «وحدت در تنوع» است و این ویژگی تاریخی، هم نیاز امروز ایران و هم نیاز جهان است.
شالچی در تشریح مؤلفههای فرهیختگی دانشگاهی، نخستین ضرورت را «تفکر انتقادی و استقلال فکری» دانست و تصریح کرد: انسان دانشگاهی باید بتواند از مفروضاتی که دیگران مسلّم میگیرند، پرسش کند و مستقل بیندیشد؛ زیرا بخش مهمی از بحرانهای بزرگ تاریخ، از جمله دستگاههای فاشیستی، زمانی شکل گرفت که اندیشیدن مستقل در جامعه تضعیف شد.
وی دومین مؤلفه را «نگاه میانرشتهای» عنوان کرد و گفت: واقعیت اجتماعی و فرهنگی، پدیدهای پیچیده است و نمیتوان با محدود ماندن در یک رشته، مواجههای غنی با آن داشت؛ به همین دلیل دانشجویان نباید خود را در مرزهای رشته تحصیلی محصور کنند.
«گشودگی، گفتوگو و پذیرش تفاوتها» سومین مؤلفهای بود که معاون وزیر علوم به آن پرداخت و هشدار داد: امروز در جامعه ایرانی، در برابر تفاوتها بهجای گفتوگو و مدارا، شاهد قطبیشدنهای عاطفی و حتی نفرت میان بخشهایی از جامعه هستیم.
وی با اشاره به نقش رسانههای اجتماعی و الگوریتمهایی که کاربران را در «غار» علایق خود حبس و نگاههای رادیکال را تقویت میکنند، دانشگاه را یکی از مهمترین نهادهایی دانست که میتواند فراتر از شکافهای اجتماعی، فضای گفتوگو و همبستگی را بازآفرینی کند و گفت: دانشگاه از معدود نهادهای اجتماعی است که همه گروهها در آن حضور دارند و میتواند الگوی تحمل، گفتوگو و پذیرش تنوع باشد؛ این برای ایران حیاتی است.
شالچی سپس «مسئولیتپذیری اجتماعی و اخلاقی» را از دیگر جلوههای فرهیختگی برشمرد و یادآور شد: انسان دانشگاهی نسبت به پیامدهای کنش خود در برابر اجتماع مدنی، جامعه ملی و جامعه جهانی متعهد است و حضور در کانونهای فرهنگی، بارزترین نمود این مسئولیتپذیری است.
وی «آگاهی فرهنگی و تاریخی» را نیز از دستاوردهای دانشگاه توصیف کرد و افزود: هیچ فرهنگ و جامعهای یکشبه ساخته نمیشود و یکشبه از میان نمیرود؛ ساخته شدن آن نیازمند صبر و کارهای کوچک و مداوم است.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم با اشاره به ضرورت «فروتنی علمی» تأکید کرد: آدم علمی از محدودیتهای نگاه خود آگاه است و تنها درباره همان بخشی که مطالعه کرده، با اطمینان سخن میگوید؛ اما در جامعه ایرانی فاصله گرفتن از این فروتنی باعث شده است بسیاری با چند گزاره ساده درباره همهچیز اظهار قطعیت کنند.
وی خاطرنشان کرد: پژوهش دانشگاهی در ایران تا زمانی که این گشودگی و فروتنی پدید نیاید، جای خود را باز نمیکند و خدمت بزرگ کانونهای فرهنگی به دانشگاه، گسترش همین فرهنگ گفتوگو، نقد و بازاندیشی است؛ چراکه با نگارش هزاران مقاله بدون این نگاه، مسئلهای از مسائل کشور حل نمیشود.
شالچی «عمومیسازی دانش» را آخرین رسالت فرهیختگی دانشگاهی خواند و گفت: یکی از تعهدهای دانشگاهیان این است که نتیجه پژوهشها را به زبان مردم بیان کنند و با دانش علمی، به حل مسائل روزمره و مشکلات جامعه یاری رسانند.
وی با تقدیر از دانشجویان و فعالان فرهنگی دانشگاههای سراسر کشور، اظهار امیدواری کرد نسل امروز دانشگاه با تکیه بر فرهیختگی، همبستگی اجتماعی و مسئولیتپذیری، گامهای مؤثری برای حل مشکلات مردم ایران بردارد و زمینهساز آیندهای بهتر برای کشور باشد.
