آیین نوروز گوبند و کاسه همسویی در تاریخ ۲۹ آبان ۱۴۰۵ با حضور جمعی از علاقه مندان و دوستداران میراث کهن شوشتر درسرای جهانی افضل به همرله برنامه های فرهنگی هنری اجرا و در آیین به خوشمزه ترین غذا جوایزی اهدا شد.
آیینهایی مانند «غم به در»، «پلوپزون»، «دوعیدون»، «بادبادک» و «بادگیرهای بومی شوشتر» دیسون هلون نوروز گوبند نمونههایی از کوشش برای بازگرداندن فرهنگ کهن دیار شوشتر هستند.
توریسم آنلاین: ابوالفضل مهدی پور/ آیین نوروز گوبند و کاسه همسویی در تاریخ ۲۹ آبان ۱۴۰۵ با حضور جمعی از علاقه مندان و دوستداران میراث کهن شوشتر درسرای جهانی افضل به همرله برنامه های فرهنگی هنری اجرا و در آیین به خوشمزه ترین غذا جوایزی اهدا شد.
کهنشهر شوشتر استان خوزستان یکی از شهرهای تاریخی ایران است که دیرینگی و اهمیت آن در میان شهرهای باستانی کشور از گذشتههای دور زبانزد بوده است.
این کهنشهر از گذشتههای دور تاکنون میزبان آیینهای مذهبی و سنتی، فرهنگی بسیاری بوده است که بسیاری از این آیینها به مرور زمان فراموش و تنها در کتابها، بازگفتهای (روایتهای) بزرگان و ریشسفیدان باقی مانده است.
شوربختانه با گذر زمان، بسیاری از این آیینها فراموش شد و تنها در کتابها، بازگفتهای بزرگان و یادها و خاطرههای پیران و ریشسفیدان باقی مانده است. با این همه، در چند سال گذشته و به کوشش گروه فرهنگی هنری اوسونا و جمعی از فعالان فرهنگی و اجتماعی شوشتر، این آیینها دوباره زنده شدهاند.
آیینهایی مانند «غم به در»، «پلوپزون»، «دوعیدون»، «بادبادک» و «بادگیرهای بومی شوشتر» دیسون هلون نوروز گوبند نمونههایی از کوشش برای بازگرداندن فرهنگ کهن این دیار هستند.
جشن نوروز گوبند، یکی از آیینهای سنتی و ارزشمند مردم شوشتر بود که در آغاز فصل پاییز و همزمان با فرارسیدن نخستین بارانهای پاییزی برگزار میشد. این جشن باشکوه، جلوهای از سپاسگزاری مردم از نعمت باران و رحمت الهی بود، نعمتی که نویدبخش سرسبزی زمین، برکت کشتوکار و زنده شدن طبیعت به شمار میرفت.
همراستا با این رویداد فرخنده، آیین «کاسه همسوهی» جلوهای برجسته از همبستگی اجتماعی و مسئولیتپذیری جمعی به شمار میآید؛ سنتی که در آن افراد گرد هم میآیند، هر یک غذای خود را همراه میآورد و علاوه بر آن، سه سهم اضافه برای نیازمندان در نظر میگیرد تا خیر و برکت این همنشینی به دیگران نیز منتقل شود.
در گذشته هر بانویی میدانست که بوی غذا ممکن است به مشام بچه یا زن باردارِ همسایه برسد. به همین دلیل، از غذای خود کاسهای جدا کرده و محترمانه به خانهٔ همسایه میفرستاد. همسایه نیز هرچه در دست داشت اگر شده کمی نمک در کاسه میگذاشت و با دعا و تشکر برمیگرداند. هنگام بازگرداندن ظرف، جملهٔ مشهور «خونه اون دون» را بر زبان میآوردند؛ دعایی برای آباد و پرنعمت ماندن خانهی صاحب کاسه.
در خانههای قدیمی شوشتر، سه ضلع بنا به خانههای مجاور وصل بود و میان هر دو خانه، سوراخی به اندازهی حدود ۲۰ در ۳۰ سانتیمتر وجود داشت که «دریچهی کاسه همسُهی» نام داشت. این دریچهها پیش از ورود برق و یخچال، کارکرد مهمی داشتند و نیازهای فوری مثل نان، نمک یا تخممرغ بدون خروج از خانه از همین راه برطرف میشد.
رعایت اصول اخلاقی در ساخت و استفاده از دریچه مهم بود: محل دریچه باید جایی انتخاب میشد که حیاط هیچیک از دو خانه دیده نشود، و استفاده از آن مخصوص بانوان و پسران نابالغ بود. گاهی زنان دو خانه دو طرف دریچه مینشستند، سبزی یا نخود پاک میکردند و در کنار آن به گفتوگوهای روزمرهی زنانه میپرداختند
پاسداشت و تداوم چنین آیینهایی، نقش مهمی در تقویت پیوندهای اجتماعی، ترویج فرهنگ نوعدوستی و حفظ میراث ناملموس دارد.
