تهران- برکناری سانتیاگو پنیا رئیس‌جمهوری پاراگوئه در پی بحران مالی بانک اوئنو و تشدید اعتراضات مردمی، زمینه را برای به قدرت رسیدن «پدرو آلیانا» معاون پیشین وی فراهم کرد؛ تحولی که با وجود تلاش برای مهار بحران سیاسی، سه چالش عمده شامل تعیین تکلیف سپرده‌های بانکی، بازسازی اعتماد عمومی و حفظ مناسبات راهبردی با آمریکا را پیش روی دولت جدید قرار داده است.
به گزارش ایرنا، تحولات اخیر پاراگوئه فراتر از جابه‌جایی قدرت در رأس قوه مجریه است؛ بحرانی که با مسدود شدن سپرده‌های مشتریان بانک اوئنو آغاز شد، به اعتراضات خیابانی و مطالبات سیاسی گسترش یافت و اختلافات درون حزب حاکم کلرادو را نیز آشکار کرد.
بحران بانکی؛ بازپرداخت سپرده‌ها و ضرورت شفاف‌سازی
بحران بانک دیجیتال اوئنو (Ueno Bank) و مسدود شدن دسترسی میلیون‌ها مشتری به سپرده‌هایشان، به یکی از عوامل اصلی نارضایتی عمومی در پاراگوئه تبدیل شد. اگرچه بانک مرکزی با فعال‌سازی سازوکار تضمین سپرده‌ها بخشی از خسارت مشتریان را جبران کرد، نگرانی‌ها درباره سرنوشت تمام منابع مالی سپرده‌گذاران همچنان ادامه دارد.
بر اساس اعلام بانک مرکزی پاراگوئه، تا روز دوشنبه ۹۳.۱ درصد از مشتریان واجد شرایط، بخشی از سپرده‌های خود را از محل صندوق تضمین سپرده‌ها دریافت کرده‌اند. این پرداخت‌ها یک میلیون و ۷۳۸ هزار و ۸۰۴ حساب را دربر گرفته و مجموع آن به حدود ۲.۱۲۶ تریلیون گوارانی، معادل ۳۴۰.۴ میلیون دلار، رسیده است. با این حال، تعیین تکلیف باقی‌مانده مطالبات و روشن شدن ابعاد بحران، همچنان از مهم‌ترین آزمون‌های دولت جدید به شمار می‌رود.
از اعتراض به بحران بانکی تا مطالبات سیاسی
هم‌زمان با گسترش پیامدهای بحران مالی، اعتراضات مردمی نیز از مطالبه بازگرداندن سپرده‌ها فراتر رفت و به درخواست پاسخ‌گویی مقام‌های سیاسی و تغییر در ساختار قدرت انجامید. پس از اعلام برکناری سانتیاگو پنیا در ششم نوامبر (۱۵ آبان)، هزاران نفر در مقابل ساختمان کنگره تجمع کردند و ضمن استقبال از تصمیم سنا، خواستار بازگرداندن سپرده‌ها و محاکمه مسئولان شدند.
با آغاز ریاست‌جمهوری پدرو آلیانا نیز اعتراض‌ها پایان نیافت. روزنامه اسپانیایی ال‌پائیس هفتم نوامبر (۱۶آبان) گزارش داد که بخشی از معترضان و مخالفان، رئیس‌جمهوری جدید را به دلیل نزدیکی سیاسی به دولت پیشین و آگاهی از مشکلات بانک اوئنو، در قبال بحران مسئول می‌دانند. این گروه‌ها علاوه بر درخواست برکناری آلیانا، خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام در اوایل سال ۲۰۲۷ شده‌اند.
آلیانا در واکنش به این شرایط، وعده بازپرداخت سپرده‌ها و اعمال تغییراتی در کابینه را مطرح کرده؛ با این حال، تداوم اعتراضات نشان می‌دهد که تغییر رئیس‌جمهوری به‌تنهایی برای احیای اعتماد عمومی کافی نبوده است. نزدیکی او به هوراسیو کارتس، رئیس بانفوذ حزب کلرادو و رئیس‌جمهوری پیشین، نیز این پرسش را مطرح کرده که آیا جابه‌جایی در رأس دولت به تغییر واقعی در مراکز تصمیم‌گیری سیاسی منجر خواهد شد یا خیر.
در همین حال، گزارش شبکه تله‌سور درباره کشف محفظه‌ای مخفی با سامانه امنیتی پیشرفته و منشأ اسرائیلی در جریان بازرسی از اقامتگاه تابستانی پنیا در شهر سان برناردینو، به یکی دیگر از موضوعات بحث‌برانگیز تبدیل شده است. انتشار این گزارش واکنش‌هایی در فضای سیاسی و اجتماعی پاراگوئه به دنبال داشته و بار دیگر ضرورت شفاف‌سازی درباره عملکرد دولت پیشین و پاسخ‌گویی نهادهای مسئول را برجسته کرده است.
پاراگوئه، تداوم سیاست خارجی دولت پیشین در قبال آمریکا؟
در کنار بحران‌های داخلی، حفظ مناسبات راهبردی با آمریکا نیز از اولویت‌های دولت آلیانا به شمار می‌رود؛ روابطی که در دوره پنیا و به‌ویژه در دولت دونالد ترامپ گسترش یافته بود.
شبکه سی‌ان‌ان اسپانیایی، حفظ روابط نزدیک و حمایت متقابل میان پاراگوئه و دولت ترامپ را یکی از چالش‌های رئیس‌جمهوری جدید دانسته است. به گزارش این شبکه، بر اساس ارزیابی از سوی مانوئل فریرا بروکسکی، اقتصاددان پاراگوئه‌ای، اگرچه ممکن است روابط شخصی آلیانا با واشنگتن به اندازه پنیا نزدیک نباشد، انتظار می‌رود همکاری دو کشور ادامه یابد.
نشانه‌های حمایت آمریکا از دولت جدید نیز بلافاصله پس از انتقال قدرت آشکار شد. سفارت آمریکا در پاراگوئه هفتم نوامبر (۱۶آبان)، ساعاتی پس از آغاز ریاست‌جمهوری آلیانا، این کشور را «شریک راهبردی، دوست و متحد آمریکا» خواند و آمادگی واشنگتن را برای همکاری با دولت جدید اعلام کرد. همچنین روزنامه آ ب ث کولور هشتم نوامبر (۱۷ آبان) از تماس تلفنی مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا با آلیانا و گفت‌وگوی دو طرف درباره تقویت روابط دوجانبه و تداوم همکاری‌ها خبر داد.
روزنامه لا ناسیون پاراگوئه نیز پنجم نوامبر (۱۴ آبان) گزارش داد که دولت جدید قصد دارد محورهای اصلی سیاست خارجی پنیا، از جمله روابط راهبردی با آمریکا، اسرائیل و تایوان و مشارکت در ابتکار منطقه‌ای «سپر قاره آمریکا» را حفظ کند. این روزنامه با استناد به گزارش خبرگزاری آرژانتینی اینفوبائه و به نقل از منابع دولتی پاراگوئه نوشت که تغییر رئیس‌جمهوری به معنای بازنگری در ائتلاف‌های اصلی خارجی این کشور نخواهد بود.
آینده دولت جدید در گرو مهار هم‌زمان سه بحران
بحران بانک اوئنو از یک مسئله مالی فراتر رفته و به عاملی تعیین‌کننده در تحولات سیاسی پاراگوئه تبدیل شده است. برکناری پنیا اگرچه به انتقال قدرت انجامید، اما مطالبات سپرده‌گذاران، ابهام درباره مسئولیت مقام‌های پیشین و تداوم اعتراضات همچنان پابرجاست. از این رو، تعیین تکلیف سپرده‌ها، شفاف‌سازی ابعاد بحران بانکی و پاسخ‌گویی مسئولان، از مهم‌ترین الزامات بازسازی اعتماد عمومی و مشروعیت سیاسی دولت آلیانا محسوب می‌شود.
در عرصه خارجی نیز تأکید دولت جدید بر حفظ مناسبات با واشنگتن و تداوم ائتلاف‌های پیشین، نشان‌دهنده استمرار جهت‌گیری سیاست خارجی پاراگوئه است؛ با این حال، به نظر می رسد که توانایی آلیانا برای پیشبرد این رویکرد به میزان موفقیت وی در مدیریت بحران‌های داخلی وابسته خواهد بود.
پاراگوئه اکنون در نقطه تلاقی سه چالش بازسازی اعتماد به نظام مالی، احیای مشروعیت سیاسی و حفظ جایگاه راهبردی در مناسبات خارجی قرار دارد؛ چالش‌هایی که نحوه مواجهه دولت جدید با آنها، مسیر تحولات آینده این کشور را تعیین خواهد کرد.