یک بازیگر سینما و تلویزیون گفت: نوجوان امروز باید بداند ایران چه پیشینه‌ای داشته و در تاریخ جهان چه جایگاهی داشته است.
خبرگزاری حوزه/ افشین نخعی، بازیگر سریال «شکیب عیار» در گفت‌وگو با خبرگزاری حوزه با اشاره به ضرورت تولید آثار نمایشی با محوریت فرهنگ و تمدن اسلامی اظهار کرد: نوجوانان و جوانان امروز باید بدانند پیشینه تاریخی ایران چه بوده، این سرزمین از کجا آغاز کرده و در دوره‌های مختلف تاریخی چه جایگاهی در جهان داشته است. ساخت مجموعه‌های تاریخی که به فرهنگ، تمدن و هویت اسلامی و ایرانی می‌پردازند، فرصتی ارزشمند برای آشنایی نسل جدید با گذشته خود است و می‌تواند آگاهی تاریخی آنان را افزایش دهد. به اعتقاد من، تولید چنین آثاری یک ضرورت فرهنگی است و نهادها و مجموعه‌هایی که دغدغه تاریخ و تمدن این سرزمین را دارند، باید برای تحقق آن سرمایه‌گذاری کنند و پشتوانه لازم را در اختیار گروه‌های سازنده قرار دهند.
وی درباره چگونگی پیوستن به مجموعه «شکیب عیار» و پذیرفتن نقش مصیب آجیل‌دوز بیان کرد: مانند بسیاری از پیشنهادهای کاری که برای بازیگران مطرح می‌شود، ابتدا با من تماس گرفتند، فیلمنامه را فرستادند و نقش مصیب آجیل‌دوز را معرفی کردند. مصیب در آن دوره تاریخی به حرفه گلدوزی و دوخت نقش روی لحاف و تشک اشتغال دارد و همراه دخترش زندگی می‌کند. شرایط اقتصادی آن دوران نیز به گونه‌ای بوده که بسیاری از افراد برای تأمین معاش خود ناچار بودند در کنار حرفه اصلی، قالی‌بافی هم انجام دهند و با فروش دست‌بافته‌هایشان هزینه‌های زندگی را تأمین کنند. این ویژگی‌های شغلی و اجتماعی شخصیت برایم جذاب بود و کمک می‌کرد با بخشی از مناسبات زندگی مردم در آن دوره آشنا شوم.
نخعی با اشاره به همکاری قبلی خود با سیدعلی هاشمی، کارگردان این مجموعه، افزود: سال‌ها پیش با آقای هاشمی همکاری داشتم و در آن مقطع به‌عنوان دستیار کارگردان در کنار ایشان بودم. پس از آنکه فعالیت مستقل خود را در عرصه کارگردانی آغاز کردند، فرصتی برای همکاری مجدد پیش نیامده بود و همین موضوع یکی از دلایل اصلی علاقه‌مندی من به حضور در این مجموعه شد. از سوی دیگر، داستان در برهه‌ای از تاریخ ایران روایت می‌شود و تجربه حضور در آثار تاریخی برایم جذابیت داشت. تعداد کارهای تاریخی که تاکنون در آنها بازی کرده‌ام چندان زیاد نیست و تمایل داشتم تجربه دیگری در این حوزه داشته باشم. البته می‌دانستم که بازی در چنین آثاری دشواری‌های خاص خود را دارد، اما جذابیت قصه و همکاری با گروه سازنده باعث شد پیشنهاد را بپذیرم.
ضرورت بازخوانی فرهنگ و تمدن اسلامی در آثار تاریخی
این بازیگر درباره تفاوت ایفای نقش در آثار تاریخی و مجموعه‌های معاصر تصریح کرد: میان این دو گونه نمایشی تفاوت‌های زیادی وجود دارد. در آثار تاریخی، صحنه‌آرایی، لباس، گریم و حتی شیوه بیان بازیگر با کارهای امروزی متفاوت است و هرکدام از این مؤلفه‌ها به آمادگی و دقت بیشتری نیاز دارد. یکی از تفاوت‌های اساسی نیز به امکان بداهه‌پردازی بازمی‌گردد. در آثار معاصر بازیگر آزادی بیشتری برای استفاده از بداهه دارد، اما در کار تاریخی این امکان محدودتر است؛ زیرا باید به زبان، رفتار، مناسبات اجتماعی و فضای زمانی داستان وفادار بماند. بازیگر نمی‌تواند هر جمله یا حرکتی را متناسب با سلیقه شخصی خود وارد نقش کند، بلکه باید در چارچوبی حرکت کند که با دوره تاریخی موردنظر تناسب داشته باشد.
وی درباره میزان آشنایی خود با دوره صفویه پیش از حضور در این پروژه گفت: علاقه‌مند به مطالعه کتاب‌های تاریخی هستم و پیش از این نیز اطلاعات و مطالعات محدودی درباره این دوره داشتم، اما حضور در «شکیب عیار» باعث شد شناخت بیشتری از آن دوران پیدا کنم. مطالعه درباره شرایط اجتماعی و تاریخی دوره صفویه و روندی که در نهایت به تبدیل اصفهان به پایتخت ایران انجامید، برایم جذاب بود. این مجموعه فرصتی فراهم کرد تا فراتر از اطلاعات عمومی، درباره اتفاقات و تحولات آن مقطع مطالعه کنم و شناخت دقیق‌تری از شرایط زندگی مردم و فضای سیاسی و اجتماعی آن زمان به دست بیاورم.
نخعی با تأکید بر اینکه آثار تاریخی می‌توانند نقش مهمی در انتقال هویت فرهنگی به نسل‌های جدید داشته باشند، گفت: امروز در کشورهای مختلف شاهد تولید مجموعه‌هایی هستیم که تاریخ، فرهنگ و تمدن خود را به تصویر می‌کشند. برای نمونه، ترکیه و کره جنوبی در سال‌های اخیر توجه ویژه‌ای به تولید سریال‌هایی با موضوع تاریخ و فرهنگ خود داشته‌اند و این آثار توانسته‌اند مخاطبان بسیاری، به‌ویژه در میان نسل جوان، پیدا کنند. چنین تجربه‌هایی نشان می‌دهد که مجموعه‌های نمایشی ظرفیت قابل‌توجهی برای معرفی گذشته یک ملت دارند. ما نیز نباید از این ظرفیت غافل شویم و لازم است تاریخ و تمدن خود را با زبان هنر برای مخاطبان امروز روایت کنیم.
وی ادامه داد: نوجوان امروز باید بداند ایران چه پیشینه‌ای داشته و در مقاطع مختلف تاریخی چه جایگاهی در جهان داشته است. گاهی فراموش می‌کنیم که این سرزمین در دوره‌هایی از تاریخ یکی از قدرت‌های بزرگ جهان بوده و گستره و تأثیرگذاری فرهنگی و تمدنی آن بسیار وسیع بوده است. وقتی چنین واقعیت‌هایی در قالب یک داستان جذاب و با کیفیت مناسب به تصویر کشیده شود، مخاطب جوان بهتر می‌تواند با گذشته خود ارتباط برقرار کند. بنابراین، مجموعه‌های تاریخی صرفاً برای سرگرمی ساخته نمی‌شوند، بلکه می‌توانند در شکل‌گیری شناخت تاریخی، تقویت هویت ملی و آشنایی با ریشه‌های فرهنگی جامعه نقش داشته باشند.
سرمایه‌گذاری در تولید آثار فاخر و توسعه زیرساخت‌های سینمایی
این بازیگر با اشاره به ضرورت حمایت از تولیدات تاریخی و تمدنی اظهار کرد: ساخت چنین آثاری به سرمایه‌گذاری، برنامه‌ریزی و حمایت مستمر نیاز دارد. افرادی که دغدغه فرهنگ و تاریخ ایران را دارند، باید برای تولید این مجموعه‌ها هزینه کنند و در مراحل مختلف ساخت، پشتیبان گروه‌های تولید باشند. نمی‌توان از یک گروه سازنده انتظار داشت اثری بزرگ و اثرگذار درباره تاریخ و تمدن ایران تولید کند، اما امکانات و مواد اولیه لازم را در اختیارش قرار نداد. کیفیت نهایی هر اثر به اندازه امکانات، دانش و پشتوانه‌ای بستگی دارد که در اختیار عوامل آن قرار می‌گیرد. اگر انتظار داریم مجموعه‌های تاریخی بتوانند با آثار موفق کشورهای دیگر رقابت کنند، باید از ابتدا شرایط لازم برای تحقق این هدف را فراهم کنیم.
بازیگر سریال «بچه مهندس» با اشاره به تفاوت ماهیت فعالیت هنری و صنعتی در سینما بیان کرد: باید به این نکته توجه داشته باشیم که سینما در کنار وجه هنری خود، یک صنعت نیز محسوب می‌شود. افرادی که در یک گروه تولید فعالیت می‌کنند، از این مسیر امرار معاش می‌کنند و این حرفه، شغل آنهاست. بنابراین، نمی‌توان صرفاً با نگاه هنری به تولید یک مجموعه نگاه کرد و از ابعاد صنعتی آن غافل شد. برای تولید یک محصول سینمایی یا تلویزیونی باید مواد اولیه مناسب، امکانات کافی و زیرساخت‌های لازم وجود داشته باشد. همان‌طور که در هر صنعت دیگری کیفیت محصول به مواد اولیه و امکانات تولید وابسته است، در صنعت سینما نیز نمی‌توان بدون فراهم کردن مقدمات ضروری، انتظار خروجی مطلوب داشت. میزان انتظاری که از یک اثر داریم باید با امکانات و پشتوانه‌ای که برای تولید آن در نظر گرفته‌ایم تناسب داشته باشد.
وی در ادامه با اشاره به اهمیت شهرک سینمایی غزالی و ظرفیت‌های آن برای تولید آثار تاریخی اظهار کرد: این مجموعه یادگار ارزشمند زنده‌یاد علی حاتمی است و از نظر تولید فیلم و مجموعه‌های تلویزیونی، جایگاه مهمی در سینمای ایران دارد. شهرک سینمایی غزالی را می‌توان یکی از مراکز اصلی فیلم‌سازی کشور دانست که در زمان خود حرکتی برجسته و تأثیرگذار بود. با این حال، برای بهره‌برداری بهتر از ظرفیت‌های آن باید به توسعه و گسترش این مجموعه توجه کنیم. هنوز هم بسیاری از تولیدات تاریخی به امکانات و فضاهای این شهرک وابسته هستند و این موضوع نشان می‌دهد که چنین زیرساخت‌هایی تا چه اندازه برای سینما و تلویزیون اهمیت دارند.
این بازیگر بیان کرد: اگر بتوانیم شهرک‌های سینمایی بیشتری در نقاط مختلف کشور ایجاد کنیم یا امکانات و وسعت شهرک غزالی را افزایش دهیم، شرایط تولید برای فیلم‌سازان بسیار بهتر خواهد شد. تمرکز بخشی از فعالیت‌های فیلم‌سازی در محیط‌های تعریف‌شده و مجهز، هم هزینه‌های تولید را کاهش می‌دهد و هم روند اجرایی پروژه‌ها را آسان‌تر می‌کند. از سوی دیگر، وقتی امکانات به شکل متمرکز در اختیار گروه‌های تولید قرار داشته باشد، امکان برنامه‌ریزی دقیق‌تر و استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های فنی و هنری فراهم می‌شود.
نخعی در پایان تأکید کرد: برای اینکه بتوانیم آثار تاریخی و تمدنی در تراز فرهنگ و پیشینه ایران تولید کنیم، باید هم به محتوای فیلمنامه و هم به زیرساخت‌های تولید توجه داشته باشیم. روایت فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی نیازمند پژوهش، شناخت تاریخی، امکانات مناسب و حمایت جدی است. اگر این مؤلفه‌ها در کنار یکدیگر قرار گیرند، می‌توان آثاری ساخت که علاوه بر جذب مخاطب، نسل جوان را با هویت و گذشته خود آشنا کنند و تصویری شایسته از ظرفیت‌های تمدنی ایران به نمایش بگذارند.