رژیمهای غذایی گیاهپایه فواید بسیاری برای سلامت طولانیمدت به همراه دارند، اما ممکن است برای افراد مسن یک نقطه ضعف بالقوه داشته باشند. پیروی از یک رژیم غذایی کاملاً گیاهی، ممکن است حفظ توده عضلانی در دوران پیری را دشوارتر کند. پروتئین، یک عنصر کلیدی در ساخت، حفظ و تقویت عضلات به شمار میرود و
رژیمهای غذایی گیاهپایه فواید بسیاری برای سلامت طولانیمدت به همراه دارند، اما ممکن است برای افراد مسن یک نقطه ضعف بالقوه داشته باشند.
پیروی از یک رژیم غذایی کاملاً گیاهی، ممکن است حفظ توده عضلانی در دوران پیری را دشوارتر کند. پروتئین، یک عنصر کلیدی در ساخت، حفظ و تقویت عضلات به شمار میرود و در سنین بالا، افراد ممکن است حتی بیشتر از مقادیر توصیهشده در دستورالعملهای فعلی، به این ماده نیاز داشته باشند.
گیاهخواران معمولاً در مقایسه با گوشتخواران، پروتئین غذایی کمتری مصرف میکنند؛ همچنین تحقیقات اخیر نشان میدهد که احتمال رسیدن به سن ۱۰۰ سالگی در میان گیاهخوارانی که دچار کمبود وزن هستند، پایینتر است. با این حال، اکنون یک کارآزمایی بالینی جدید، وجهه مثبتی به این موضوع بخشیده است.
در این کارآزمایی، پس از ۱۲ هفته تمرینات مقاومتی، هم گیاهخواران و هم گوشتخواران بالای ۵۵ سال موفق به عضلهسازی شدند و بهبودهای مشابهی را در زمینه قدرت و عملکرد فیزیکی از خود نشان دادند. یافتههای این پژوهش در نشریه American Journal of Clinical Nutrition (مجله تغذیه بالینی آمریکا) به چاپ رسیده است.
پژوهشگران دانشگاه علوم کاربردی آمستردام در هلند، در مقاله خود مینویسند:
نکته حائز اهمیت این است که نتایج ما نشان میدهند یک رژیم غذایی عمدتاً گیاهی، در صورتی که با مصرف کافی و بالای پروتئین و همچنین تمرینات مقاومتی همراه شود، همچنان میتواند بهبودهای چشمگیری در توده عضلانی، قدرت و عملکرد فیزیکی ایجاد کند.
در این کارآزمایی تصادفی، ۱۰۸ فرد بزرگسال به مدت سه ماه تحت رژیم گیاهخواری یا همهچیزخواری قرار گرفتند. در طول این دوره، شرکتکنندگان سه بار در هفته به انجام تمرینات مقاومتی از جمله پرس پا، اسکوآت، پرس سینه، زیربغل سیمکش، حرکات مربوط به بازو و تمرینات شکم پرداختند.
به هر یک از این افراد، مشاورههایی در خصوص برنامههای غذایی سالم و نحوه مصرف روزانه حداقل ۱.۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم از وزن بدنشان ارائه شد. بهطور میانگین، هر دو گروه در رسیدن به اهداف روزانه مصرف پروتئین موفق بودند؛ حتی گروه گیاهخواران که اجازه مصرف گوشت یا ماهی را نداشتند و پروتئین خود را صرفاً از لبنیات، تخممرغ یا منابع گیاهی تامین میکردند.
در پایان این کارآزمایی، قدرت عضلانی و عملکرد فیزیکی هر دو گروه بهبود یافت و هیچ تفاوت معناداری میان گیاهخواران و گوشتخواران در این زمینهها مشاهده نشد. شرکتکنندگان توانستند وزنههای سنگینتری را در حرکت پرس پا بلند کنند و در تمرین برخاستن از روی صندلی نیز سرعت عمل بیشتری نسبت به روزهای آغازین آزمایش از خود نشان دادند.
با این وجود، یک تفاوت کلیدی میان این دو گروه وجود داشت.
در طول این کارآزمایی، توده عضلانی دستها و پاها در هر دو گروه افزایش یافت، اما میزان رشد عضله در همهچیزخواران حدود ۷۰ درصد بیشتر بود (افزایش ۰.۶۶ کیلوگرمی برای همهچیزخواران در برابر ۰.۳۸ کیلوگرم برای گیاهخواران).
هنوز مشخص نیست که آیا این موضوع به دلیل دریافت پروتئین کمتر از سوی گیاهخواران بوده است، یا به کیفیت پروتئین موجود در گوشت و سایر غذاهای حیوانی ارتباط دارد. نکته جالب توجه این است که بر اساس یافتههای این مطالعه، مصرف بیشتر پروتئین در گیاهخواران با افزایش بیشتر توده عضلانی همراه بود، در حالی که این روند در گوشتخوارانی که پروتئین بیشتری مصرف میکردند، مشاهده نشد.
نویسندگان این پژوهش چنین فرضیهای را مطرح میکنند:
گروه همهچیزخوار احتمالاً به یک آستانه اشباع پروتئین رسیدهاند که پس از آن، مصرف بیشتر هیچگونه مزیت آنابولیکی (عضلهسازی) اضافهای به همراه نداشته است.
تغذیه، حوزه تحقیقاتی بسیار پیچیدهای است که تحت تاثیر عوامل بیشماری از جمله سبک زندگی، رفتارها، ژنتیک و فاکتورهای اجتماعی و زیستمحیطی قرار دارد. جامعه آماری این پژوهش، عمدتاً از افراد مسن سفیدپوست، سالم و با سطح تحصیلات بالا تشکیل شده بود؛ از این رو، هنوز مشخص نیست که آیا این یافتهها قابلتعمیم به سایر گروههای جمعیتی نیز هستند یا خیر.
با این وجود، نتایج این پژوهش در راستای سایر مطالعات اخیر قرار میگیرد؛ مطالعاتی که نشان میدهند رژیمهای گیاهخواری، به شرط تامین کالری و مواد مغذی ضروری کافی، میتوانند به اندازه رژیمهای گوشتخواری، طول عمر و سلامتی را به همراه داشته باشند. تحقیقاتی از این دست، یادآوری خوبی برای این واقعیت هستند که مصرف کافی پروتئین در دوران پیری، بهویژه برای گیاهخواران، از اهمیت بالایی برخوردار است.
نویسندگان این مطالعه جدید در پایان نتیجهگیری میکنند:
مناسب بودن یک رژیم غذایی با محوریت مصرف گیاهان، ممکن است به شرایط خاص هر فرد بستگی داشته باشد.
برای افرادی که اشتهای کمی دارند یا انرژی دریافتی آنها پایین است، احتمالاً توجه مضاعف به تامین پروتئین هدفگذاریشده و همچنین اطمینان از کیفیت آن، برای حفظ توده عضلانی ضروری خواهد بود؛ موضوعی که بهطور ویژه برای سالمندان از اهمیت بالایی برخوردار است.
