آلیاژ طلا ترکیب طلای خالص با فلزاتی مانند مس، نقره یا نیکل است که به آن استحکام و رنگ‌های متنوعی مانند زرد، سفید و رزگلد می‌بخشد.
طلای خالص به خاطر بافت نرم و انعطاف‌پذیری زیاد موقع تبدیل به زیورآلات استحکام لازم را ندارد و مثل آب خوردن خم می‌شود. زرگران و طلاسازها برای حل این مشکل طلای خالص را در حالت مذاب با عناصر دیگری مثل مس، نقره، نیکل یا پالادیوم مخلوط می‌کنند تا محصولی با استحکام بیشتر حاصل شود. نتیجه مستقیم این کار ایجاد ترکیبی مقاوم با نام علمی و کاربردی آلیاژ طلا است که تنوع رنگی زیادی دارد. این فرآیند علاوه بر تثبیت فرم بدنه طلا امکان پرداخت دقیق پایه‌ها و حفظ نگین‌ها را بدون افت کیفیت فراهم می‌کند. اگر قصد خرید طلا دارید، باید اطلاعاتتان را بالا ببرید و بدانید آلیاژ طلا چیست تا مبادا طلای بدل یا روکش‌دار را به اسم زیورآلات طلای 18 عیار به شما بفروشند.
منظور از آلیاژ طلا چیست؟
این عبارت به معنی ترکیب کردن طلای خالص با سایر عناصر فلزی است که البته با نسبت‌های دقیق برای افزایش مقاومت و تغییر رنگ طلا انجام می‌شود.
چرا طلا را آلیاژ می‌کنند؟
افزایش مقاومت طلا برای استفاده در زیورآلات ضروری است.
- افزایش استحکام و دوام مکانیکی برای جلوگیری از فرورفتگی، خمیدگی و ساییدگی قطعات در مصرف روزمره
- ایجاد تنوع گسترده در رنگ نهایی قطعه و تغییر رنگ طبیعی طلای خام به طیف‌های مختلف
- امکان‌پذیر شدن ساخت پایه‌ها، مفتول‌ها و اتصالات بسیار ظریف و پیچیده در زیورآلات بدون خطر شکستن
- اقتصادی‌تر شدن قیمت تمام‌شده محصول نهایی نسبت به قطعات ساخته‌شده از طلای خالص 24 عیار
آلیاژ طلا از چه فلزاتی ساخته می‌شود؟
سازنده‌های طلا برای رسیدن به ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی مورد نظر از چند فلز اصلی برای این کار استفاده می‌کنند.
- مس: مهم‌ترین فلز برای بالابردن استحکام ساختار
- نقره: فلزی درخشان برای بالابردن خاصیت چکش‌خواری و حفظ تم زرد طبیعی یا روشن شدن زمینه طلا
- نیکل: فلزی سخت با خاصیت رنگ‌زدایی قدرتمند برای تولید قطعات سفید یا حلقه‌ها و بست‌های محکم
- پالادیوم: عنصری گران‌قیمت از گروه پلاتین برای بی‌رنگ کردن طلا
- روی: فلزی سبک برای بهبود جریان‌پذیری مذاب طلا در ریخته‌گری و ممانعت از اکسیدشدن مس
انواع آلیاژ طلا بر اساس رنگ
تغییر نسبت فلزات پایه باعث پدید آمدن رنگ‌های مختلف و پرکاربرد در صنعت جواهرسازی شده است. انتخاب این ترکیبات بر اساس سلیقه طراحی، فرم محصول و سبک پوشش خریداران در بخش‌های مختلف بازار انجام می‌شود.
طلای زرد
طلاسازان برای تولید طلای زرد سنتی طلای خالص را معمولا با مقادیر تقریبا مساوی از فلزات مس و نقره ترکیب می‌کنند. این ترکیب متوازن باعث می‌شود رنگ طلایی طبیعی ماده اولیه دست‌نخورده بماند و همزمان سختی ساختار فلزی بیشتر شود. میزان درخشندگی و پررنگی رنگ زرد ارتباط مستقیمی با درصد طلای خالص موجود در آن دارد. این متریال همچنان پرفروش‌ترین ساختار برای کارهای سنتی و مدل‌های کلاسیک بازار به شمار می‌آید. برای انتخاب مدل‌های مناسب این رنگ می‌توانید مقاله راهنمای خرید طلا را مطالعه کنید.
طلای سفید
به دست آمدن این رنگ نیازمند فلزاتی است که رنگ زرد ذاتی طلا را خنثی کنند. طلای خالص در این فرمول با نیکل یا پالادیوم و مقداری نقره و روی ترکیب می‌شود. آلیاژ به دست آمده به رنگ خاکستری مایل به نقره‌ای درمی‌آید و برای دستیابی به درخشش کامل لایه‌ای از فلز رودیوم روی سطح آن قرار می‌گیرد. این رنگ جذابیت زیادی در سبک‌های مدرن دارد. اگر می‌خواهید بدانید خواص شیمیایی و نحوه تولید آن چگونه است، به مقاله طلای سفید چیست، مراجعه کنید.
طلای رزگلد
رنگ رزگلد حاصل ترکیب درصد بالایی از فلز مس با طلای خام زرد و مقدار کمی نقره است. حضور مس باعث پدید آمدن تناژ صورتی تا سرخ ملایم در زمینه متریال می‌شود. اگر کسی از شما پرسید آلیاژ طلا روس چیست، می‌توانید همین ترکیب و رنگ را به عنوان جواب پاسخ دهید. طلای روس ریشه تاریخی در قرن نوزدهم میلادی دارد. زمانی که ترکیب طلا با مس در میان اشراف روسیه تزاری رواج داشت. این نام‌گذاری فقط یک اصطلاح بازاری و تاریخی برای نوعی رنگ رزگلد است و به مبدا ساخت یا کشور سازنده و استانداردهای کشور روسیه ربطی ندارد.
رنگ‌های خاص‌تر آلیاژ طلا
صنعت جواهرسازی علاوه بر سه رنگی که تا اینجا به آن‌ها اشاره کرده‌ایم، طیف‌های دیگری از طلا را دارد.
- طلای بنفش: ساختاری بین فلزی و نسبتا ترد که از ترکیب 79 درصد طلا با 21 درصد آلومینیوم ایجاد می‌شود.
- طلای آبی: حاصل ترکیب طلای خالص با فلز گالیم یا ایندیم که رنگی با طیف نیلی تا لاجوردی مات ایجاد می‌کند.
- طلای سیاه: متریالی که از ترکیب کبالت با طلا و بعد اعمال اکسیداسیون حرارتی یا پوشش‌های پایه کربنی تولید می‌شود.
عیار و نسبت آلیاژ در طلا
عیار نشان‌دهنده نسبت وزنی طلای خالص در مجموع 24 واحد وزنی کل قطعه است. درک این نسبت‌ها برای مشخص شدن خلوص طلا و حتی قیمت قطعه اهمیت دارد.
- عیار 24: طلای کاملا خالص با خلوص ۹۹.۹ درصد (۹۹۹ در هزار). این طلا بدون هیچ ناخالصی یا حضور عناصر دیگر بسیار نرم است برای زیورآلات مناسب نیست.
- عیار 18: تشکیل‌شده از 75 درصد طلای خالص و 25 درصد سایر عناصر آلیاژی. این ترکیب در ساخت زیورآلات ایرانی استفاده می‌شود. اگر لازم می‌دانید، می‌توانید مقاله عیار طلا چیست را بخوانید تا اطلاعات کاملی درباره این موضوع داشته باشید.
- عیار 14: دربرگیرنده ۵۸.۳ درصد طلای خالص و ۴۱.۷ درصد سایر فلزات. این ترکیب بسیار بادوام است و در برابر ضربه مقاومت بالایی دارد. از این ترکیب در زیورآلات کشورهای غربی و آمریکایی استفاده می‌شود.
تاثیر آلیاژ بر کیفیت، دوام و نگهداری طلا
نوع و نسبت فلزات که به طلای خالص اضافه می‌شود اهمیت زیادی دارد.
- مقاومت در برابر خط‌وخش: عیارهای پایین‌تر به خاطر حجم بیشتر فلزات سخت مثل مس و نیکل، دوام سایشی بالاتری نسبت به عیارهای بالا نشان می‌دهند.
- احتمال حساسیت پوستی: استفاده از نیکل در ساختار قطعه ممکن است در افراد با پوست‌های حساس باعث التهاب یا قرمزی موضعی شود.
- نیاز به آبکاری مجدد: سطح رودیوم که روی کارهای سفید قرار می‌گیرد، بعد از مدتی استفاده مستهلک می‌شود و به شارژ و آبکاری دوباره نیاز پیدا می‌کند.
طرفداران سبک‌های ظریف و امروزی می‌توانند مدل‌های جدید بازار را در صفحه خرید زیورآلات طلا بررسی کنند.
تفاوت آلیاژ طلا با روکش طلا
یک اشتباه رایج بین خریداران یکی دانستن محصولات طلای آلیاژی با قطعات بدلی است. طلای بدل معمولا فقط روکش طلایی دارد. طلای آلیاژی در کل ضخامت و ژرفای متریال خود دارای مولکول‌های طلای خالص با عیار استاندارد و تضمین‌شده است. یعنی اگر قطعه‌ای برش بخورد، وزن شود یا در بوته ریخته‌گری ذوب شود، ارزش ذاتی و گرمی طلای آن کاملا حفظ می‌شود.
روکش طلا یا آبکاری طلا به قرار گرفتن لایه‌ای از ذرات طلا روی فلزات ارزان مثل مس، برنج، استیل یا روی گفته می‌شود. این لایه نازک پس از مدتی ساییده و پاک می‌شود و مغزی بی‌ارزش قطعه آشکار خواهد شد. بنابراین قطعات عیاردار حاصل از فرآیند صنعتی ارزش سرمایه‌ای دارند اما کارهای روکشی ماهیت بدلیجات دارند. بررسی بخش خرید زیورآلات طلا زنانه برای خرید محصولات زینتی توصیه می‌شود.
نکات مهم هنگام خرید طلای آلیاژی
خرید هوشمندانه طلا مستلزم بررسی چند نکته فنی روی فیزیک و مدارک همراه مصنوعات طلاست:
- بررسی کد عیار: چک کردن علامت استاندارد و کد شناسایی حک‌شده روی کار مانند کد 750 برای عیار 18 استاندارد
- دریافت فاکتور رسمی: تحویل گرفتن برگه خرید شامل وزن دقیق به گرم، عیار واقعی و مشخصات کالا با مهر رسمی واحد صنفی
- توجه به ترکیبات سازنده: پرسش از نوع فلز مکمل برای پیشگیری از خارش پوست در مدل‌های طلای سفید با فلزات حساسیت‌زا
آقایانی که دنبال گزینه‌های روزمره با عیارهای استاندارد و بادوام هستند می‌توانند به بخش خرید زیورآلات طلا مردانه مراجعه کنند.
اشتباهات رایج درباره آلیاژ طلا
باورهای غلط زیادی درباره ارزش فلزات ساخته‌شده از ترکیبات طلا بین مردم جا افتاده است. بعضی‌ها تصور می‌کنند عیارهای پایین یا رنگ‌های رزگلد و سفید ارزش ذاتی طلا را ندارند و سرمایه نامناسبی هستند. واقعیت این است که در تمام این کارها ارزش گرمی طلا بر پایه فرمول رسمی عیار محاسبه می‌شود.
باور غلط بعدی هم‌تراز دانستن واژه طلای روس با بدلیجات ارزان‌قیمت است. همان‌طور که اشاره کردیم، اصطلاح طلای روس در مبانی جواهرسازی همان آلیاژ طلا و مس با عیار قانونی است. البته برخی سازنده‌ها و فروشنده‌های بدلیجات برای تبلیغ محصولات شبه‌طلا از این واژه استفاده می‌کنند که اشتباه است. برای بررسی شفاف فرآیند کارمزد این اقلام می‌توانید مقاله نحوه محاسبه اجرت طلا در بازار را مرور کنید.
علاوه بر این برخی تصور می‌کنند طلای سفید فلزی جداگانه از جدول تناوبی عناصر مانند پلاتین است در حالی که طلای سفید همان طلای زرد عادی است که با عناصر سفید طراحی شده است. تفاوت‌های موجود در مدل‌ها باعث تمایز هزینه نهایی دستمزد کارگاه‌ها می‌شود و خواندن مطلب کدام نوع طلا اجرت کمتری دارد، دید شما در بازار را باز می‌کند. خریدارانی که با هدف پس‌انداز اقدام به خرید می‌کنند، می‌توانند در بخش خرید طلای کم‌اجرت، گزینه مناسب را پیدا کنند.
جمع‌بندی
ترکیب طلا با عناصری مثل مس، نقره، نیکل و پالادیوم راهکاری استاندارد در صنعت طلاسازی است. قطعه با این کار سختی خوبی پیدا می‌کند و به راحتی خم نمی‌شود. رنگ‌های سفید، زرد و رزگلد از عیارهای قانونی و مشخص ساخته می‌شوند و تفاوتی در خلوص طلای خام به کار رفته در یک عیار یکسان ندارند. تفاوت این محصولات با زیورآلات دارای روکش طلا مهم است و نباید آن‌ها را یکی دانست. طلای آلیاژی ارزش سرمایه‌ای و اصالت ذاتی خود را در کل بدنه حفظ می‌کند. برای خرید آگاهانه بررسی کد استاندارد، دریافت فاکتور معتبر و در نظر گرفتن حساسیت‌های پوستی ضامن خریدی امن و باکیفیت خواهد بود.
منبع: دیجی‌کالا مگ
