اسرائیل وارد گردابی بیپایان میشود؟
همزمان با افزایش گمانهزنیها درباره احتمال آغاز دور تازهای از درگیری نظامی میان ایران، آمریکا و اسرائیل، اظهارات برخی تحلیلگران منطقهای و ارزیابی رسانههای اسرائیلی از تغییر معادلات نظامی، بار دیگر موضوع «غافلگیری بزرگ ایران» را به یکی از محورهای بحث درباره آینده جنگ تبدیل کرده است؛ غافلگیریای که ممکن است این بار نه صرفا در میدان موشکی و پهپادی، بلکه در حوزههای سایبری، دریایی و زیرساختی رقم بخورد.
به گزارش دیروزبان، در روزهای اخیر، عبدالباری عطوان، تحلیلگر شناختهشده جهان عرب، در یادداشتی با اشاره به آنچه ناکامی آمریکا و اسرائیل در دستیابی به اهداف نظامی توصیف کرده، احتمال داده است ایران طی روزهای آینده از یک اقدام غافلگیرکننده رونمایی کند. به اعتقاد او، تهران تلاش میکند با استفاده از ظرفیتهای نظامی و فناوری خود، هزینه هرگونه اقدام نظامی جدید را برای طرف مقابل افزایش دهد.
غافلگیری ایران؛ فراتر از موشک و پهپاد؟
یکی از نکات قابل توجه در تحلیل عطوان، اشاره به احتمال گسترش دامنه عملیات ایران به حوزه جنگ سایبری و زیرساختهای ارتباطی است. او از احتمال تخریب بیش از هفت کابل اینترنتی در بستر تنگه هرمز سخن گفته است؛ کابلهایی که بخشی از شبکه ارتباطات بینالمللی و انتقال داده در منطقه را تشکیل میدهند.
طرح چنین احتمالی نشان میدهد که در محاسبات مربوط به جنگ احتمالی آینده، زیرساختهای ارتباطی و دیجیتال نیز میتوانند به اندازه تأسیسات نظامی اهمیت پیدا کنند. اختلال گسترده در شبکههای ارتباطی منطقه، در صورت وقوع، میتواند پیامدهایی فراتر از میدان نبرد داشته باشد و فعالیت اقتصادی، بانکی و تجاری کشورهای منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.
پیام هشدارآمیز رسانههای اسرائیلی درباره قدرت تهاجمی ایران
در سوی دیگر ماجرا، گزارشهای منتشرشده در رسانههای عبری نیز از نگرانی درباره توان عملیاتی ایران حکایت دارد.
کانال ۱۵ اسرائیل در گزارشی مدعی شده است که ایران تهاجمیتر از گذشته عمل میکند و برای هدف قرار دادن کشتیها از تسلیحات مرگبارتر و دقیقتری استفاده میکند. این ارزیابی، بهویژه با توجه به اهمیت راهبردی تنگه هرمز و مسیرهای انتقال انرژی، اهمیت قابل توجهی دارد.
همزمان، حسون، معاون سابق شاباک، درباره ورود به یک رویارویی بدون محاسبه دقیق هزینهها هشدار داده و گفته است که اقدام نسنجیده علیه ایران میتواند طرف مقابل را وارد گردابی کند که پایان آن در اختیار خودش نخواهد بود.
این اظهارات را میتوان نشانهای از نگرانی بخشی از محافل امنیتی اسرائیل درباره دشواری مدیریت یک جنگ گسترده با ایران دانست.
اروپا هم میتواند وارد معادله جنگ شود؟
نکته دیگر در تحلیل عطوان، احتمال تغییر جغرافیای پاسخ نظامی ایران است. او معتقد است در صورت گسترش درگیری، دامنه تهدیدها ممکن است به پایگاههای آمریکا در خارج از خاورمیانه، از جمله اروپا، نیز کشیده شود.
چنین احتمالی، در صورت تبدیل شدن به یک سناریوی عملیاتی، میتواند معادلات امنیتی کشورهای اروپایی را نیز تحت تأثیر قرار دهد؛ کشورهایی که تاکنون تلاش کردهاند از تبدیل شدن به بازیگر مستقیم یک جنگ فراگیر در منطقه جلوگیری کنند.
دور سوم جنگ؛ غافلگیری در کدام میدان؟
اگر دور تازهای از جنگ میان ایران و آمریکا و اسرائیل آغاز شود، بعید نیست تجربه درگیریهای قبلی باعث شود طرفین با محاسبات متفاوتی وارد میدان شوند. در چنین شرایطی، صرفا تعداد موشکها، جنگندهها و سامانههای پدافندی تعیینکننده نخواهد بود؛ بلکه توانایی ایجاد اختلال در زیرساختهای حیاتی، مدیریت تنگه هرمز، عملیات پهپادی و جنگ سایبری نیز اهمیت پیدا میکند.
با این حال، هنوز مشخص نیست غافلگیری مورد اشاره عطوان به چه حوزهای مربوط است و آیا اساسا برنامهای مشخص برای اجرای چنین عملیاتی وجود دارد یا خیر.
آنچه از مجموع این اظهارات میتوان برداشت کرد، تغییر نگاه به ماهیت جنگ احتمالی آینده است؛ جنگی که ممکن است میدان آن از پایگاههای نظامی و تأسیسات راهبردی فراتر برود و به شبکههای ارتباطی، مسیرهای دریایی و زیرساختهای اقتصادی نیز کشیده شود. در چنین سناریویی، مهمترین غافلگیری ایران شاید نه یک سلاح ناشناخته، بلکه تغییر قواعد و جغرافیای درگیری باشد.
