غذا خوردن در ساعات پایانی شب ممکن است خطر ابتلا به بیماری‌های کبدی را افزایش دهد. پژوهشی که در نشریه Clinical Gastroenterology and Hepatology منتشر شده، نشان می‌دهد افرادی که به‌طور منظم پس از شام یا نزدیک زمان خواب غذا می‌خورند، در مقایسه با کسانی که از خوردن غذا در ساعات پایانی شب خودداری می‌کنند،
غذا خوردن در ساعات پایانی شب ممکن است خطر ابتلا به بیماری‌های کبدی را افزایش دهد.
پژوهشی که در نشریه Clinical Gastroenterology and Hepatology منتشر شده، نشان می‌دهد افرادی که به‌طور منظم پس از شام یا نزدیک زمان خواب غذا می‌خورند، در مقایسه با کسانی که از خوردن غذا در ساعات پایانی شب خودداری می‌کنند، با ۲۰ تا ۳۰ درصد خطر بیشتر ابتلا به بیماری‌های کبدی روبه‌رو هستند. این بیماری‌ها شامل کبد چرب مرتبط با اختلالات متابولیک و سیروز کبدی می‌شوند؛ سیروز عارضه‌ای جدی است که با ایجاد زخم‌های گسترده در بافت کبد همراه خواهد بود.
مطالعات پیشین، غذا خوردن در ساعات پایانی شب را با چاقی و مشکلات قلبی‌عروقی مرتبط دانسته‌اند. با این حال، پژوهشگران در مطالعه جدید تلاش کردند مشخص کنند که آیا این عادت غذایی می‌تواند با افزایش خطر بیماری‌های کبدی نیز ارتباط داشته باشد یا خیر.
دکتر رابرت ویله‌چانسکی، نویسنده اصلی پژوهش و متخصص کبد در دانشگاه علوم و بهداشت اورگن (OHSU) که در زمینه پیوند کبد تخصص دارد، گفت:
چند مطالعه قبلی به احتمال وجود چنین ارتباطی اشاره کرده‌اند، اما این پژوهش یکی از نخستین بررسی‌های بلندمدتی است که ارتباط میان غذا خوردن در ساعات پایانی شب و بیماری کبد چرب را به‌طور مشخص بررسی می‌کند.
بررسی نزدیک به ۲۰۰ هزار نفر و کشف الگویی نگران‌کننده
برای بررسی این ارتباط، پژوهشگران اطلاعات سه مطالعه بزرگ سراسری در ایالات متحده را تحلیل کردند: مطالعه سلامت پرستاران، مطالعه دوم سلامت پرستاران و مطالعه پیگیری متخصصان سلامت.
این مجموعه داده‌ها در مجموع نزدیک به ۲۰۰ هزار شرکت‌کننده را در بر می‌گرفت که اطلاعاتی درباره عادت‌های غذایی، برنامه روزانه و سایر عوامل مرتبط با سبک زندگی خود ارائه داده بودند. محققان شرکت‌کنندگان را بر اساس زمان معمول غذا خوردن به گروه‌های مختلف تقسیم کردند و سپس الگوهای غذایی آن‌ها را با گزارش‌های مربوط به ابتلا به کبد چرب و سیروز کبدی مقایسه کردند.
نتایج، ارتباطی نسبتاً پایدار میان غذا خوردن در ساعات پایانی شب و بیماری‌های کبدی نشان داد. افرادی که گزارش کرده بودند شب‌ها دیرهنگام غذا می‌خورند، در مقایسه با کسانی که چنین عادتی نداشتند، با ۲۰ تا ۳۰ درصد خطر بیشتر ابتلا به بیماری‌های کبدی مواجه بودند. این یافته پرسش‌های تازه‌ای درباره تأثیر زمان صرف وعده‌های غذایی بر سلامت بلندمدت کبد مطرح می‌کند.
بیماری کبد چرب حدود ۳۰ درصد از جمعیت ایالات متحده را درگیر کرده است. این عارضه زمانی شکل می‌گیرد که چربی اضافی در کبد تجمع پیدا کند و در برخی افراد ممکن است به التهاب، آسیب کبدی و در نهایت سیروز منجر شود. البته بیشتر مبتلایان به کبد چرب به مراحل پیشرفته زخم‌شدن بافت کبد نمی‌رسند.
چرا ساعت زیستی کبد اهمیت دارد؟
یکی از توضیحات احتمالی برای این ارتباط، ریتم شبانه‌روزی بدن است؛ مجموعه‌ای از فرایندهای زیستی درونی که به تنظیم خواب، سوخت‌وساز و سایر عملکردهای بدن در چرخه‌ای تقریباً ۲۴ ساعته کمک می‌کنند.
کبد حساسیت ویژه‌ای به این ریتم‌های زیستی دارد. این اندام در پردازش مواد مغذی، تنظیم قند خون و مدیریت ذخیره‌سازی و مصرف انرژی نقش مهمی ایفا می‌کند. غذا خوردن در زمانی که بدن از نظر زیستی برای خواب آماده می‌شود، ممکن است در عملکرد طبیعی برخی از این فرایندها اختلال ایجاد کند.
دکتر ویله‌چانسکی تا حدی به دلیل شواهد مربوط به کارکنان شیفت شب به بررسی این موضوع علاقه‌مند شد. افرادی که برنامه کاری آن‌ها با چرخه طبیعی خواب و بیداری بدن هماهنگی ندارد، بیشتر در معرض چاقی و بیماری‌های قلبی قرار می‌گیرند. همین مسئله این احتمال را مطرح کرد که زمان‌بندی نامنظم وعده‌های غذایی نیز بتواند در بروز مشکلات متابولیک، از جمله بیماری‌های کبدی، نقش داشته باشد.
این رویکرد از آن جهت جذاب به نظر می‌رسد که برای برخی افراد، تغییر زمان صرف وعده‌های غذایی ممکن است آسان‌تر از ایجاد تغییرات اساسی در رژیم غذایی باشد. آزمایش‌های پیشین روی حیوانات نیز نشان داده‌اند که کبد یکی از اندام‌هایی است که به‌ویژه در برابر برهم خوردن هماهنگی طبیعی میان زمان غذا خوردن و خواب آسیب‌پذیری بیشتری دارد.