علیرضا بیرانوند برای دومین بار به جمع سه نامزد نهایی کسب توپ طلای آسیا رسید.
سوژه روز فوتبال، اعلام اسامی نامزدهای انتخابات ۲۰۲۶ آسیا و حضور چند ایرانی در جمع سه کاندیدای نهایی برخی رشتهها بود. مرضیه جعفری که سال قبل بهترین مربی فوتبال زنان آسیا شد، دوباره به جمع سه نفر نهایی رسیده و جایزه سنتی یعنی توپ طلای مرد سال فوتسال آسیا نیز دو مدعی ایرانی دارد. اما همه میدانیم جوایز اصلی در تمام قارهها و چنین انتخاباتی، همان بهترین بازیکن و بهترین مربی و بهترین باشگاه و تیم ملی سال است.
از ۱۹۹۶ که به شکل رسمی اهدای این جوایز در قاره آسیا آغاز شد، تا امروز ۴ فوتبالیست ایرانی توپ طلای مرد سال را به خانه آوردهاند. اینکه میگوییم رسمی، به معنای انتخاباتی در قالب مشابه آنچه که در اروپا و فیفا رخ میدهد است وگرنه در مناسبتهای مختلف، مشابه این جایزه به ایرانیها داده شده است: بعد از جام ملتهای ۱۹۷۲ آسیا توپ طلای بهترین بازیکن سال به ابراهیم آشتیانی رسید و در پایان مسابقات مقدماتی جام جهانی آمریکا در سال ۱۹۹۳ مشابه همان جایزه را علی دایی دریافت کرد.
اما از ۱۹۹۶ که انتخابات صاحب فرم مشخص و پروتکل شده، فقط ۴ ستاره ایرانی به توپ طلا رسیدهاند؛ در ۱۹۹۶ خداداد عزیزی برنده شد، در ۱۹۹۹ علی دایی، در ۲۰۰۳ مهدی مهدویکیا و سال ۲۰۰۴ علی کریمی و پس از آن دیگر فوتبال ایران رنگ این جایزه را ندید. در سالهایی بازیکنان شاغل در اروپا را از آن محروم میکردند و در سالهایی که یک ایرانی در جمع سه نامزد نهایی بود، نادیده گرفته میشد که آخرین مورد، خود علیرضا بیرانوند در ۲۰۱۸ است.
در آن سال بیرانوند در جام جهانی پنالتی رونالدو را گرفت و ایران در گروه مرگ با قهرمان جهان (اسپانیا)، قهرمان اروپا (پرتغال) و قهرمان آفریقا (مراکش) ۴ امتیازی شد. سپس با پرسپولیس قهرمان ایران و به فینال لیگ قهرمانان آسیا رسید و بدون شک، شایستهترین فرد برای این عنوان بود که در کمال تعجب، توپ طلا را به عبدالکریم حسن قطری دادند؛ همان دفاع چپی که بعدتر به پرسپولیس آمد.
در این سالها ستارههای مختلف کشورهای عربی مثل اکرم عفیف یا سالم الدوساری بیش از یک بار توپ طلا بردهاند و در همین دوره نیز سالم الدوساری و فراس البریکان به عنوان ستارههای الهلال و الاهلی، دو رقیب بیرانوند هستند. آنها نیز مثل گلر ما در جام جهانی حضور داشته و با باشگاههایشان در لیگ قهرمانان آسیا درخشیدند. به همه اینها اضافه کنید ضعف عملکرد بیرانوند در لیگ نخبگان با تراکتور و در تیم ملی در همین فیفادی که باعث میشود شانس او به مراتب کمتر از ۲۰۱۸ باشد.
اما شاید اصلیترین دلیل برای این حقیقت که بیرانوند شانس کمی نسبت به دو ستاره عربستانی دارد، پست بازی او باشد. از ۱۹۵۶ که مجله فرانس فوتبال توپ طلا را بنا نهاد، تا همین امروز که فیفا نیز جایزه بهترین بازیکن سال را جداگانه میدهد (البته در سالهایی با هم یکی شده بودند) چه از ابتدا تا ۱۹۹۴ که فقط بازیکنان اروپایی و شاغل در اروپا حق بردن این جایزه را داشتند و چه پس از آن که بازیکنان با ملیتهای دیگر نیز شانس توپ طلا دارند، فقط و فقط یک گلر به این جایزه رسیده است! افسانه فوتبال شوروی سابق، لِو یاشین در ۱۹۶۴ برنده توپ طلا شد. قبل و بعد از او هیچ دروازهبان دیگری هرگز به این جایزه نرسید، حتی الیور کان که در ۲۰۰۲ یکتنه آلمان را تا فینال بالا آورد و بهترین بازیکن جام جهانی بود، توپ طلا را به خانه نبرد. از داسایف کبیر تا مانوئل نویر و از دینو زوف تا بوفون، دروازهبانهایی که قهرمان جام جهانی، لیگ قهرمانان اروپا و لیگ کشور خود شدند، هرگز شانسی برای بردن توپ طلا نداشتند!
در آسیا هم که تا امروز فقط ۴ ایرانی توپ طلا را آوردهاند، هرگز این جایزه به یک دروازهبان نرسیده و دلیلش را همه میدانیم؛ با اینکه فوتبال یک ورزش گروهی است، مهاجمان و گلزنان بیشتر به چشم آمده، مشهورتر، محبوبتر و با قراردادهای گرانتر، ثروتمندتر از سایر بازیکنان میشوند. حتی اگر آن بازیکنان امثال اینیستا یا ژاوی باشند، باز شانسی برابر با مهاجمان گلزن ندارند!
در همین ارتباط: مأموریت تاریخی شماره یک تیم ملی برای شکستن طلسم ۲۲ ساله/ بیرانوند در گفتوگو با خبرورزشی: بردن جایزه برای من مهم است؛ دوست دارم پرچم ایران را بالا ببرم!
