انسان‌ها بیش از هر زمان دیگری عمر می‌کنند و دانشمندان پیش‌بینی کرده‌اند که تا سال ۲۰۵۰، نزدیک به ۵۰۰ میلیون نفر از جمعیت جهان بیش از ۸۰ سال سن خواهند داشت. افزایش امید به زندگی تا حدی نتیجه بهبود تغذیه است، اما همچنان این پرسش مطرح می‌شود که کدام انتخاب‌های غذایی می‌توانند به داشتن عمری
انسان‌ها بیش از هر زمان دیگری عمر می‌کنند و دانشمندان پیش‌بینی کرده‌اند که تا سال ۲۰۵۰، نزدیک به ۵۰۰ میلیون نفر از جمعیت جهان بیش از ۸۰ سال سن خواهند داشت.
افزایش امید به زندگی تا حدی نتیجه بهبود تغذیه است، اما همچنان این پرسش مطرح می‌شود که کدام انتخاب‌های غذایی می‌توانند به داشتن عمری طولانی‌تر و سالم‌تر در دوران سالمندی کمک کنند. دانشمندان هنوز در تلاش‌اند تا پاسخ دقیقی برای این سؤال پیدا کنند.
برخی پژوهش‌ها روی گروه‌های سنی جوان‌تر نشان می‌دهند که رژیم‌های غذایی خاص، به‌ویژه الگوهای مبتنی بر مواد غذایی گیاهی کامل و چربی‌های سالم، ممکن است چندین سال به طول عمر افراد اضافه کنند. با این حال، نقش مصرف گوشت در افزایش طول عمر همچنان بحث‌برانگیز است و نتایج تحقیقات در این زمینه با ملاحظات مهمی همراه هستند.
مطالعه‌ای جدید در چین، یافته‌های تازه‌ای به این بحث اضافه کرده است. پژوهشگران با بررسی بیش از ۵ هزار فرد ۸۰ ساله و بالاتر دریافتند زنانی که گوشت مصرف می‌کردند، در مقایسه با زنان گیاه‌خوار، احتمال بیشتری برای رسیدن به ۱۰۰ سالگی داشتند.
با این حال، هنگامی که محققان نتایج را بر اساس جنسیت بررسی کردند، میان گیاه‌خواری و طول عمر مردان ارتباط معناداری پیدا نکردند.
اما پیش از آنکه این خبر را برای تمام زنان گیاه‌خوار اطرافتان بفرستید، باید به نکته مهمی توجه کنید: نتایج پژوهش به این معنا نیست که مصرف گوشت به‌طور کلی باعث افزایش طول عمر می‌شود.
در واقع، تفاوت مشاهده‌شده تنها در میان شرکت‌کنندگان گیاه‌خواری دیده شد که وزن آن‌ها کمتر از حد طبیعی بود. این افراد در مقایسه با گوشت‌خواران، احتمال کمتری برای رسیدن به ۱۰۰ سالگی داشتند.
پژوهشگران در جمع‌بندی نتایج خود گفتند:
در گروه افراد کم‌وزن، مصرف روزانه گوشت با احتمال ۴۴ درصد بیشتر برای رسیدن به ۱۰۰ سالگی در مقایسه با رژیم گیاه‌خواری همراه بود؛ با این حال، چنین ارتباطی در افراد دارای وزن طبیعی یا اضافه‌وزن مشاهده نشد.
نکته دیگر اینکه گیاه‌خوارانی که ماهی، لبنیات یا تخم‌مرغ مصرف می‌کردند، از نظر احتمال رسیدن به ۱۰۰ سالگی تفاوت قابل‌توجهی با گوشت‌خواران نداشتند.
این یافته‌ها نشان می‌دهند که زنان سالمند در صورت دریافت کالری کافی و مواد مغذی ضروری، ممکن است شانس بیشتری برای رسیدن به یک قرن زندگی داشته باشند. نتایج همچنین با پژوهش‌های اخیر همخوانی دارند که بر اهمیت دریافت پروتئین برای حفظ توده عضلانی و برخورداری از سالمندی سالم تأکید می‌کنند.
نقش وزن بدن و پروتئین در افزایش طول عمر
داده‌های این پژوهش از یکی از بزرگ‌ترین مطالعات جهان درباره سالمندان به دست آمده‌اند؛ طرحی با عنوان پیمایش طولی سلامت و طول عمر سالمندان چین (CLHLS).
پژوهشگران دانشگاه فودان، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های چین و دانشگاه جیائوتونگ شانگهای، وضعیت ۱ هزار و ۴۵۹ فرد صدساله را با اطلاعات ۳ هزار و ۷۴۴ فرد غیرصدساله در دهه‌های ۸۰ و ۹۰ زندگی مقایسه کردند.
نتایج نشان داد که شاخص توده بدنی (BMI) تا حدودی می‌تواند ارتباط میان گیاه‌خواری و طول عمر کمتر را توضیح دهد. از آنجا که احتمال کم‌وزنی در جمعیت سالمند بیشتر است، نویسندگان پژوهش معتقدند نقش شاخص توده بدنی در طول عمر ارزش بررسی‌های بیشتری را دارد.
برای توضیح این موضوع می‌توان به پدیده‌ای موسوم به پارادوکس چاقی اشاره کرد. این اصطلاح به یافته‌هایی گفته می‌شود که بر اساس آن‌ها، وزن بیشتر در برخی جمعیت‌های سالمند با پیامدهای بهتر سلامتی همراه به نظر می‌رسد؛ نتیجه‌ای که با الگوهای مشاهده‌شده در افراد جوان‌تر تفاوت دارد.
البته مطالعه انجام‌شده در چین تنها ارتباط میان عوامل مختلف را نشان می‌دهد و نمی‌تواند رابطه علت و معلولی را اثبات کند. بنابراین، این احتمال وجود دارد که عوامل دیگری نیز بر نتایج تأثیر گذاشته باشند.
برای مثال، پژوهش مذکور تغییرات عادت‌های غذایی افراد در طول زمان را بررسی نکرده است. پرسش‌نامه‌ها فقط درباره مواد غذایی مصرف‌شده در سال‌های پایانی زندگی شرکت‌کنندگان اطلاعات جمع‌آوری کردند؛ موضوعی که ممکن است تحت تأثیر سهولت جویدن غذاها در دوران سالمندی قرار گرفته باشد.
با وجود این محدودیت‌ها، تحقیقات پیشین نیز از این دیدگاه حمایت می‌کنند که انتخاب‌های سبک زندگی، از جمله رژیم غذایی، ممکن است نقش مهمی در رسیدن برخی افراد به ۱۰۰ سالگی داشته باشند.
بر اساس برخی برآوردها، حدود ۷۰ درصد از احتمال رسیدن به ۹۰ سالگی را می‌توان به رفتارهای سالم مانند خواب مناسب، فعالیت بدنی و تغذیه نسبت داد.
آیا رژیم گیاه‌خواری برای سالمندان مناسب است؟
ممکن است نیازهای تغذیه‌ای افراد در سنین بالا با نیازهای افراد جوان‌تر تفاوت داشته باشد، اما بسیاری از پژوهش‌های مربوط به گیاه‌خواری همچنان بر گروه‌های سنی جوان‌تر متمرکز هستند.
در مطالعه‌ای که بیش از ۶۵ هزار نفر از گروه‌های سنی مختلف را بررسی کرد، مشخص شد افرادی که رژیم گیاه‌خواری دارند، ممکن است با خطر بیشتری برای شکستگی استخوان مواجه شوند. پژوهشگران احتمال دادند که دریافت کمتر کلسیم و پروتئین در بروز این خطر نقش داشته باشد.
با این حال، این موضوع هنوز به نتیجه قطعی نرسیده است. در مقابل، یک مقاله مروری در سال ۲۰۲۶ از سوی پژوهشگران دانشگاه ویسکانسین مدیسن استدلال کرد که دریافت کمتر پروتئین ممکن است در چندین گونه زیستی به سالمندی سالم‌تر کمک کند. بر اساس این دیدگاه، رژیم‌های پرپروتئین احتمال دارد سلول‌ها را در وضعیت رشد مداوم نگه دارند.
در نتیجه، میزان دقیق پروتئین موردنیاز سالمندان همچنان موضوع بحث میان پژوهشگران است و هنوز پاسخ نهایی برای آن وجود ندارد.
تغذیه حوزه‌ای بسیار پیچیده از تحقیقات علمی به شمار می‌رود و پیامدهای سلامتی تحت تأثیر عوامل اجتماعی، محیطی و فردی متعددی قرار دارند. به همین دلیل، احتمالاً بهترین الگوی غذایی برای افزایش طول عمر، بر تنوع و تعادل تکیه دارد و باید با نیازهای هر فرد متناسب باشد.
رژیم‌های گیاه‌خواری، الگوهای غذایی مبتنی بر گیاهان و رژیم‌های کم‌گوشت با کاهش خطر برخی مشکلات سلامتی، از جمله بیماری‌های قلبی، سکته مغزی، دیابت نوع ۲ و چاقی ارتباط داشته‌اند.
با این حال، همه انواع گوشت تأثیر یکسانی بر سلامت ندارند و مقدار مصرف نیز اهمیت زیادی دارد. برای نمونه، گوشت‌های فرآوری‌شده و گوشت قرمز اغلب با پیامدهای نامطلوب‌تر سلامتی و طول عمر کمتر ارتباط داده می‌شوند. به همین دلیل، متخصصان معمولاً توصیه می‌کنند مصرف این مواد غذایی در حد متعادل باقی بماند.
پژوهشگران در جمع‌بندی مطالعه خود گفتند:
یافته‌های ما بر اهمیت رژیم غذایی متعادل، متشکل از مواد غذایی با منشأ حیوانی و گیاهی، برای داشتن عمری طولانی و سالم تأکید دارند. برای تدوین توصیه‌های تغذیه‌ای دقیق، انجام پژوهش‌های آینده با تمرکز بر سالمندان در سنین بسیار بالا ضروری خواهد بود.
این مطالعه در نشریه علمی The American Journal of Clinical Nutrition منتشر شده است.