بیشتر مردم برای حفظ سلامت جسم و ذهن خود به هفت تا ۹ ساعت خواب در شبانه‌روز نیاز دارند، اما گروه کوچکی از افراد وجود دارند که با چهار تا پنج ساعت خواب نیز سرحال و پرانرژی از خواب بیدار می‌شوند.
به گزارش خبرفوری، پژوهش‌های تازه نشان می‌دهد که تفاوت‌های ژنتیکی می‌تواند دلیل این پدیده باشد؛ موضوعی که شاید در آینده به دانشمندان برای درمان اختلالات خواب کمک کند.
ایمی پیو برنارد، استاد ایمنی‌شناسی دانشگاه کلرادو، یکی از این افراد است. او معمولا ساعت ۱۰ شب می‌خوابد و حدود ساعت ۴:۳۰ صبح بیدار می‌شود. گاهی نیز تنها پنج ساعت می‌خوابد، اما روز بعد بدون احساس خستگی به پیاده‌روی، ورزش و فعالیت‌های کاری خود ادامه می‌دهد. جالب اینکه پدر و برادر او نیز شرایط مشابهی دارند.
جهش ژنتیکی؛ راز خواب کوتاه
برنارد در سال ۲۰۱۹ متوجه شد که احتمالا دلیل نیاز کم او به خواب، یک ویژگی ژنتیکی نادر است. پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو جهشی ژنتیکی را شناسایی کرده بودند که باعث می‌شود برخی افراد با وجود خوابیدن در ساعات معمول، بسیار زودتر از دیگران بیدار شوند.
این وضعیت که «خواب کوتاه طبیعی خانوادگی» نام دارد، در افرادی دیده می‌شود که معمولا بین چهار تا شش ساعت و نیم می‌خوابند، بدون آنکه مانند بیشتر افراد دچار خستگی محسوس شوند.
دانشمندان تاکنون چند جهش ژنتیکی مرتبط با این ویژگی را شناسایی کرده‌اند. یینگ‌هویی فو، پژوهشگر اصلی این مطالعات، می‌گوید یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها این است که چرا این افراد با وجود خواب کمتر، عملکرد طبیعی خود را حفظ می‌کنند.
آزمایش‌های انجام‌شده روی موش‌ها نشان داده است برخی از این جهش‌ها ممکن است علاوه بر کاهش نیاز به خواب، از اختلالات حافظه نیز جلوگیری کنند. در یک آزمایش دیگر، موش‌های دارای این تغییرات ژنتیکی کمتر به نوعی از بیماری آلزایمر مبتلا شدند.
آیا کم‌خوابی می‌تواند مزیت باشد؟
در پژوهشی در سال ۲۰۱۴، دانشمندان دو دوقلوی غیرهمسان را بررسی کردند که یکی از آنها حامل جهش مرتبط با خواب کوتاه بود. این فرد به‌طور معمول حدود یک ساعت کمتر از برادرش می‌خوابید. همچنین پس از ۳۸ ساعت بیداری مداوم، میزان اختلال عملکرد او در آزمایش‌های شناختی حدود ۴۰ درصد کمتر از برادرش بود.
محققان دریافتند با وجود خواب کمتر، میزان خواب عمیق این فرد تقریبا با برادرش برابر است؛ موضوعی که می‌تواند توضیح دهد چرا بدن او از زمان خواب محدود خود بهره بیشتری می‌برد.
امید داروسازان به کشف داروی جدید
این یافته‌ها توجه شرکت‌های داروسازی را نیز جلب کرده است. دانشمندان امیدوارند شناخت سازوکارهای ژنتیکی خواب کوتاه بتواند به تولید داروهایی برای درمان اختلالات خواب یا افزایش مقاومت افراد در برابر کم‌خوابی کمک کند.
با این حال، پژوهشگران هشدار می‌دهند که دستکاری این سازوکارها بدون شناخت دقیق پیامدهای آن می‌تواند خطرناک باشد. یینگ‌هویی فو تأکید می‌کند که کاهش نیاز به خواب نباید به بهای افزایش خطر ابتلا به آلزایمر، پارکینسون یا سرطان تمام شود.
مراقب تصور اشتباه درباره کم‌خوابی باشید
نکته مهم این است که هر فردی که با چهار یا پنج ساعت خواب احساس سرحالی می‌کند، لزوما به خواب کمتری نیاز ندارد. تحقیقات نشان داده است افرادی که برای دو هفته تنها چهار تا شش ساعت در شب می‌خوابند، به‌تدریج در آزمون‌های شناختی عملکرد ضعیف‌تری پیدا می‌کنند؛ درحالی‌که خودشان تنها اندکی احساس خواب‌آلودگی دارند.
هانس فان دونگن، پژوهشگر حوزه خواب، می‌گوید افراد با گذشت زمان دچار اختلال عملکرد بیشتری می‌شوند، اما هم‌زمان کمتر متوجه افت توانایی‌های خود هستند.
به همین دلیل، دانشمندان تأکید می‌کنند که احساس سرحالی پس از خواب کوتاه، معیار قابل اعتمادی برای تشخیص نیاز واقعی بدن به خواب نیست.