تهران - ایرنا - ناکامی جریان‌های سیاسی رژیم صهیونیستی در دستیابی به اکثریت لازم برای تشکیل کابینه، اختلافات عمیق میان اردوگاه بنیامین نتانیاهو و مخالفان، مخالفت برخی احزاب با اتکا به آرای نمایندگان عرب و دشواری شکل‌گیری دولت وحدت رژیم، بن‌بست سیاسی در کنست (پارلمان) را تشدید و احتمال برگزاری انتخابات مجدد را پررنگ‌تر ساخته است.
به گزارش روز شنبه ایرنا، نتایج نهایی انتخابات کنست رژیم اسرائیل، اگرچه از پیشتازی اردوگاه بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این رژیم، با ۵۳ کرسی حکایت دارد، اما توزیع کرسی‌ها میان جریان‌های سیاسی به‌گونه‌ای است که تشکیل کابینه با موانع و پیچیدگی‌های زیادی روبه‌رو شده است. اردوگاه مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت ۴۸ کرسی و فهرست‌های عربی در مجموع ۱۹ کرسی به دست آورده‌اند.
اکنون نگاه‌ها به رایزنی‌های اسحاق هرتزوگ، رئیس رژیم اسرائیل، با رهبران احزاب برای تعیین تکلیف تشکیل کابینه دوخته شده است. نامزد معرفی‌شده ۲۸ روز فرصت دارد تا مأموریت خود را به انجام برساند و این مهلت نیز می‌تواند ۱۴ روز تمدید شود. در صورتی که تلاش‌های متوالی برای تشکیل کابینه با حمایت دست‌کم ۶۱ عضو کنست ناکام بماند، رژیم اسرائیل ممکن است بار دیگر به سمت انتخابات جدید حرکت کند.
موانع تشکیل کابینه و اختلاف بر سر آرای احزاب عرب
یکی از مهم‌ترین موانع پیش روی مخالفان نتانیاهو، اختلاف بر سر احزاب عرب برای تشکیل کابینه است. مخالفان می‌توانند با ائتلاف با آنها به ۶۷ کرسی دست یابند، اما این گزینه با مخالفت مقاماتی همچون نفتالی بنت، نخست‌وزیر اسبق و آویگدور لیبرمن، رئیس حزب «اسرائیل خانه ما» مواجه شده است.
همچنین درباره تشکیل دولت اقلیت با حمایت احزاب عرب، بدون حضور مستقیم آنها در ائتلاف، اختلاف‌نظر وجود دارد. اصول و شروط مطرح‌شده از سوی اردوگاه آیزنکوت نیز پذیرش چنین همکاری‌ای را برای این احزاب دشوار کرده و در نتیجه، تشکیل دولت اقلیت با حمایت آنها با موانع جدی روبه‌رو شده است.
در همین ارتباط، شبکه ۱۲ اسرائیل به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که نتانیاهو با ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت داخلی، دیدار کرده است تا مانع تشکیل دولت اقلیت از سوی اردوگاه «تغییر» شود.
از سوی دیگر، شبکه ۱۱ تلویزیون رژیم صهیونیستی گزارش داد، نتانیاهو با به‌کارگیری تمامی ظرفیت‌های سیاسی خود در تلاش است مانع از نقش‌آفرینی احزاب عرب در تشکیل کابینه آینده شود.
حزب لیکود به رهبری نتانیاهو، احزاب عرب را به دستکاری در روند انتخابات متهم کرده است؛ اتهاماتی که به گفته پلیس، هیچ‌گونه شواهد تحقیقاتی یا اطلاعاتی برای تأیید آنها وجود ندارد. همزمان، گزینه‌هایی همچون تشکیل دولت وحدت رژیم و جلب حمایت نمایندگان مخالف همچنان در دستور بررسی قرار دارد.
تقابل نتانیاهو و مخالفان؛ نگرانی از فروپاشی دولت احتمالی اقلیت
یکی دیگر از عوامل مؤثر در پیچیده‌تر شدن روند تشکیل کابینه، اختلافات عمیق میان نتانیاهو و اردوگاه مخالفان بر سر مسائل قضایی، امنیتی و سیاسی است.
روزنامه «معاریو» نوشت، نتانیاهو احزابی را که به دنبال اتکا به آرای احزاب عرب هستند به خیانت متهم می‌کند و تلاش دارد مانع شکل‌گیری ائتلاف مخالفان شود. در مقابل، مخالفان نیز بر موضوعاتی همچون تشکیل کمیسیون تحقیق رسمی درباره شکست‌های امنیتی اسرائیل در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ (عملیات طوفان الاقصی) و بررسی تصمیمات مربوط به دستگاه قضایی و قانون خدمت سربازی تأکید دارند.
مخالفان همچنین ممکن است با همکاری احزاب عرب، از ابزارهای پارلمانی برای تصاحب ریاست کنست استفاده کنند، اما از منظر منابع صهیونیستی، اگرچه تشکیل دولت اقلیت با اتکا به آرای احزاب عرب می‌تواند زمینه برکناری نتانیاهو را فراهم کند، اما چنین دولتی لزوماً از ثبات برخوردار نخواهد بود. اختلاف بر سر موضوعات بحث‌برانگیزی چون کرانه باختری، غزه و نیز تشکیل کمیسیون تحقیق درباره حمله هفتم اکتبر می‌تواند به فروپاشی آن منجر شود.
موانع تشکیل دولت وحدت در درون رژیم اسرائیل
در همین حال، تشکیل دولت وحدت نیز با موانع جدی مواجه است. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا تشکیل یک دولت اجماعی و جلوگیری از برگزاری انتخابات جدید را ترجیح می‌دهد و بر آن اصرار دارد اما تحقق این سناریو همچنان پیچیده است و به آیزنکوت و شرکای سیاسی وی بستگی دارد. این در حالی است که آیزنکوت بارها تأکید کرده است که در کابینه‌ای در ائتلاف با نتانیاهو حضور نخواهد داشت.
از سوی دیگر، ائتلاف نتانیاهو با مخالفان بعید به نظر می‌رسد زیرا چنین همکاری‌ای می‌تواند مانع پیشبرد طرح اصلاحات قضایی و جلب رضایت احزاب ارتدکس افراطی درباره قانون معافیت از خدمت سربازی شود.
اردوگاه مخالفان نیز نمی‌توانند به‌سادگی با نتانیاهو وارد ائتلاف شوند چرا که چنین اقدامی به معنای کنار گذاشتن تعهدات خود برای تشکیل کمیسیون تحقیق درباره رویدادهای هفتم اکتبر و بررسی تصمیمات مربوط به دستگاه قضایی و قانون خدمت سربازی خواهد بود.
تجربه تلخ بنی گانتس، رئیس حزب آبی و سفید، نیز در این زمینه قابل توجه است. گانتس که در دوره گذشته با نتانیاهو متحد شده بود، با افول جایگاه سیاسی خود مواجه شد و در انتخابات اخیر نیز وارد رقابت نشد.
نتانیاهو نیز تاکنون از آغاز گفت‌وگو با آیزنکوت خودداری کرده و بر دستیابی به دستاوردهای انتخاباتی جدید حساب می‌کند.
در همین حال، احزاب اپوزیسیون هشدار داده‌اند که ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو با حضور وزاری افراطی‌اش می‌تواند انزوای اسرائیل در عرصه بین‌المللی را تشدید کرده و به تحریم‌های اقتصادی بیشتر و مهاجرت معکوس منجر شود.
طرح تغییر نظام انتخاباتی و محدودیت دوره نخست‌وزیری
در کنار اختلافات ائتلافی و دشواری تشکیل کابینه، بحث درباره تغییر نظام انتخاباتی و محدود کردن دوره نخست‌وزیری نیز بار دیگر مطرح شده است.
«بن کسپیت» تحلیلگر روزنامه «معاریو» در بررسی احتمال برگزاری انتخابات مجدد خاطرنشان کرده است که در صورت شکست تشکیل کابینه، اپوزیسیون در حال بررسی طرحی هستند که بدون رفتن به انتخابات مجدد کنست، نظام انتخاباتی را تغییر دهند و مشابه گذشته، رقابت مستقیمی برای انتخاب نخست‌وزیر برگزار کنند. همچنین پیشنهاد تصویب قانونی برای محدود کردن دوره نخست‌وزیری به دو دوره یا هشت سال مطرح شده است.
در سال ۲۰۲۱، پس از بروز بن‌بست سیاسی، نتانیاهو طرحی را برای تعیین مستقیم نخست‌وزیر بدون برگزاری انتخابات مجدد کنست مطرح کرده بود. با این حال، بازگشت به نظام انتخاب مستقیم نخست‌وزیر مستلزم تغییرات قابل توجه در قوانین موجود است و در چارچوب قانون فعلی امکان اجرای آن وجود ندارد.
انتخابات مجدد؛ برآیند بن‌بست ائتلافی و اختلافات سیاسی
در مجموع، تحولات پس از انتخابات کنست نشان می‌دهد که جریان‌های سیاسی اسرائیل با موانع متعددی برای تشکیل کابینه مواجه هستند. مخالفان نتانیاهو، با وجود امکان دستیابی به اکثریت با مشارکت احزاب عرب، به دلیل اختلافات داخلی و مخالفت برخی شرکای سیاسی خود با این گزینه، نتوانسته‌اند مسیر روشنی برای تشکیل کابینه ترسیم کنند.
در سوی دیگر، تشکیل دولت وحدت رژیم نیز به دلیل اختلافات عمیق میان نتانیاهو و مخالفان با پیچیدگی مواجه است. تشکیل دولت اقلیت با حمایت احزاب عرب نیز، حتی در صورت تحقق، با پرسش‌های جدی درباره ثبات و دوام سیاسی مواجه خواهد بود.
بدین ترتیب، در چنین شرایطی، برگزاری انتخابات جدید، با وجود هزینه‌های سیاسی، امنیتی و اقتصادی آن، به‌عنوان یکی از گزینه‌های محتمل پیش روی اسرائیل در حال تقویت شدن است.