فروش مرسدس در چین سقوط کرد، اما خودروهای برقی این برند جهشی کم‌سابقه داشتند.
به گزارش خبرنگار خودرو تابناک، مرسدس‌بنز در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ با یک تناقض جدی در بازار جهانی روبه‌رو شده است؛ فروش خودروهای این برند در چین ۳۱ درصد کاهش پیدا کرده، فروش کلی خودروهای سواری مرسدس نیز ۸ درصد پایین آمده، اما همزمان فروش خودروهای تمام‌برقی رشد قابل توجهی داشته است. این اعداد تصویری متفاوت از وضعیت یکی از مهم‌ترین خودروسازان لوکس جهان ارائه می‌کنند؛ مرسدس در بازاری که سال‌ها یکی از موتورهای اصلی رشد آن بود، تحت فشار قرار گرفته، ولی محصولاتی که با فناوری جدید برقی عرضه شده‌اند توانسته‌اند در اروپا و آمریکا عملکرد بهتری داشته باشند.
مرسدس در فاصله ژوئیه تا سپتامبر ۲۰۲۶ حدود ۴۰۷ هزار و ۲۰۰ دستگاه خودروی سواری فروخت که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۸ درصد کمتر است. افت اصلی در چین اتفاق افتاد؛ جایی که فروش شرکت به ۸۶ هزار و ۸۰۰ دستگاه رسید و نسبت به سال قبل ۳۱ درصد کاهش پیدا کرد. این عدد برای مرسدس اهمیت زیادی دارد، چون چین طی سال‌های گذشته یکی از مهم‌ترین بازارهای خودروهای لوکس این شرکت بوده است. در همین دوره، فروش مرسدس در آمریکا ۶ درصد و در اروپا ۵ درصد افزایش پیدا کرد و نشان داد مشکل شرکت را نمی‌توان صرفاً به کاهش تقاضای جهانی نسبت داد.
چرا چین دیگر برای مرسدس امن نیست؟
بازار خودرو چین طی چند سال گذشته از یک بازار مصرف‌کننده برای برندهای خارجی به یکی از رقابتی‌ترین میدان‌های صنعت خودرو تبدیل شده است. برندهای چینی حالا فقط با قیمت پایین‌تر رقابت نمی‌کنند؛ آنها در حوزه نمایشگر، نرم‌افزار، سامانه‌های کمک‌راننده، قوای محرکه برقی و سرعت عرضه محصول نیز فاصله خود را با برندهای قدیمی کاهش داده‌اند. برای مرسدس که بخش قابل توجهی از مشتریان چینی خود را در رده خودروهای لوکس و گران‌قیمت دارد، این تغییر بسیار جدی است، زیرا مشتری چینی امروز گزینه‌های بیشتری برای مقایسه دارد و دیگر الزاماً نشان آلمانی را به عنوان انتخاب اول خود در نظر نمی‌گیرد.
فشار روی مرسدس در چین در حالی افزایش یافته که خودروسازان داخلی این کشور طی سال‌های اخیر به سرعت محصولات جدید عرضه کرده‌اند. شرکت‌هایی مانند BYD، NIO، Li Auto، Xiaomi و مجموعه‌ای از برندهای زیرمجموعه گروه‌های بزرگ چینی، خودروهایی تولید می‌کنند که از نظر تجهیزات دیجیتال، امکانات کابین و قوای محرکه برقی مستقیماً با محصولات گران‌قیمت خارجی رقابت می‌کنند. بخشی از این رقابت حتی به حوزه خودروهای بنزینی نیز کشیده شده و برندهای چینی با استفاده از موتورهای هیبریدی و پلاگین‌هیبریدی توانسته‌اند محصولاتی با مصرف پایین و امکانات زیاد وارد بازار کنند.
مرسدس در چنین بازاری فقط با یک مشکل فروش مواجه نیست؛ ساختار رقابت هم تغییر کرده است. مشتری چینی که پیش‌تر ممکن بود برای خرید یک سدان لوکس سراغ کلاس E یا S برود، امروز می‌تواند با همان بودجه یا حتی کمتر، خودرویی با نمایشگرهای بزرگ‌تر، امکانات نرم‌افزاری بیشتر، سامانه‌های کمک‌راننده پیشرفته و قوای محرکه برقی یا هیبریدی خریداری کند. این تغییر رفتار باعث شده برندهای سنتی لوکس اروپایی مجبور شوند علاوه بر طراحی و کیفیت ساخت، روی سرعت توسعه نرم‌افزار و تجربه دیجیتال نیز سرمایه‌گذاری کنند.
افت فروش بخش لوکس مرسدس نیز این فشار را تأیید می‌کند. فروش خودروهای رده Top-End این شرکت در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ حدود ۲۱ درصد کاهش پیدا کرد و به ۵۳ هزار و ۹۰۰ دستگاه رسید. این بخش شامل محصولاتی است که بخش قابل توجهی از سود مرسدس را تأمین می‌کنند و کاهش فروش آنها برای شرکتی که روی افزایش ارزش محصولات گران‌قیمت حساب کرده، اهمیت بیشتری از کاهش ساده تعداد خودروهای فروخته‌شده دارد.
با وجود این، وضعیت مرسدس در چین کاملاً یکدست نیست. بعضی محصولات جدید این شرکت توانسته‌اند واکنش بهتری از بازار بگیرند و مرسدس روی نسخه‌های جدید مدل‌هایی مانند GLC و E-Class در این کشور حساب می‌کند. نسخه برقی GLC L نیز یکی از محصولات جدیدی است که برای بازار چین توسعه یافته و نشان می‌دهد مرسدس قصد ندارد این بازار را رها کند؛ مسئله اصلی این است که شرکت باید با سرعت بیشتری خود را با سلیقه مشتری چینی هماهنگ کند.
درست در زمانی که فروش کلی مرسدس کاهش پیدا کرده، فروش خودروهای تمام‌برقی این شرکت جهش کرده است. مرسدس اعلام کرده فروش خودروهای برقی باتری‌محور در سطح گروه، با احتساب خودروهای سواری و ون‌ها، در سه‌ماهه سوم به ۷۸ هزار و ۱۰۰ دستگاه رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵۲ درصد افزایش دارد. گزارش‌های مربوط به فروش خودروهای سواری نیز از رشد ۶۱ درصدی فروش مدل‌های برقی مرسدس حکایت دارند و این اختلاف میان عملکرد کل شرکت و خودروهای برقی، یکی از مهم‌ترین نکات گزارش فروش سه‌ماهه سوم است.
اروپا در این میان عملکرد بهتری برای محصولات برقی مرسدس داشته است. تقاضا برای مدل‌هایی مانند CLA برقی و GLC برقی افزایش پیدا کرده و بعضی مدل‌های جدید این شرکت برای ماه‌های آینده با ظرفیت فروش بالایی مواجه شده‌اند. گزارش‌های بازار نشان می‌دهد برخی مدل‌های برقی جدید مرسدس در اروپا حتی برای ماه‌های آینده با سفارش‌های قابل توجه روبه‌رو هستند و کارخانه‌های تولیدی شرکت برای پاسخ به این تقاضا با ظرفیت بالاتری کار می‌کنند.
این اتفاق یک نکته مهم درباره بازار خودرو دارد؛ افت فروش یک خودروساز الزاماً به معنی شکست تمام محصولات جدید آن نیست. ممکن است یک برند در حال از دست دادن مشتری در یک بخش باشد و همزمان در بخش دیگری مشتری جدید پیدا کند. مرسدس دقیقاً در چنین موقعیتی قرار گرفته است. مشتریان چینی بخشی از تقاضای خود را به برندهای داخلی منتقل کرده‌اند، اما مشتریان اروپایی در حال استقبال بیشتر از نسل جدید خودروهای برقی این شرکت هستند.
مرسدس پیش‌تر نیز برای سال ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرده بود سهم خودروهای برقی و برقی‌شده از فروش خودروهایش به حدود ۲۳ تا ۲۵ درصد برسد. این هدف در ماه ژوئیه افزایش پیدا کرد، زیرا شرکت انتظار داشت عرضه مدل‌های تمام‌برقی جدید در نیمه دوم سال سرعت بیشتری بگیرد. در همان زمان، مرسدس پیش‌بینی فروش کلی خود را به دلیل شرایط دشوار بازار چین اندکی کاهش داد.
تفاوت میان این دو پیش‌بینی نشان می‌دهد مرسدس عملاً در حال تغییر ترکیب فروش خود است. شرکت دیگر فقط به دنبال افزایش تعداد خودروهای فروخته‌شده نیست؛ تلاش می‌کند سهم خودروهای جدیدتر و برقی را بالا ببرد تا بخشی از فشار ناشی از کاهش فروش مدل‌های سنتی جبران شود. این تغییر برای خودروسازی مانند مرسدس که سال‌ها بر موتورهای احتراقی قدرتمند و خودروهای لوکس بزرگ متکی بوده، یک تحول مهم محسوب می‌شود.
البته برقی شدن به تنهایی مشکل مرسدس را حل نمی‌کند. بازار خودرو چین نشان داده حتی خودروهای برقی اروپایی نیز در برابر رقبای داخلی مصون نیستند. شرکت‌های چینی در توسعه نرم‌افزار، سیستم‌های سرگرمی، دستیارهای هوشمند و سامانه‌های کمک‌راننده با سرعت بالایی حرکت کرده‌اند و فاصله زمانی میان معرفی یک فناوری و عرضه آن روی خودرو بسیار کوتاه شده است. مرسدس باید همزمان با توسعه قوای محرکه، تجربه دیجیتال خودرو را نیز ارتقا دهد.
مرسدس بین دو بازار گیر کرده است
شرایط فعلی مرسدس یک دوگانگی دیگر نیز ایجاد کرده است. اروپا برای این شرکت نشانه‌هایی از رشد دارد، اما چین همچنان یکی از بزرگ‌ترین بازارهای جهان باقی مانده و نمی‌توان به سادگی از آن خارج شد. اگر مرسدس بخواهد محصولات خود را برای اروپا طراحی کند و همان خودرو را بدون تغییر جدی در چین بفروشد، احتمالاً با مشکل روبه‌رو می‌شود؛ چون سرعت تغییر سلیقه و فناوری در چین بسیار بالاست.
از طرف دیگر، توسعه محصولات کاملاً متفاوت برای هر بازار هزینه زیادی دارد. مرسدس در حال حاضر باید میان استفاده از پلتفرم‌های مشترک، توسعه نرم‌افزار اختصاصی، تولید محلی و کنترل هزینه‌ها تعادل برقرار کند. این مسئله زمانی سخت‌تر می‌شود که فروش محصولات گران‌قیمت کاهش پیدا کرده باشد و هزینه توسعه خودروهای برقی نیز همچنان بالا باشد.
مرسدس در اروپا وضعیت بهتری دارد. فروش خودرو در این منطقه در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ حدود ۵ درصد افزایش یافته و مدل‌های جدید برقی نیز مورد استقبال قرار گرفته‌اند. آمریکا نیز با رشد ۶ درصدی فروش، بخشی از افت چین را جبران کرده است. این اعداد نشان می‌دهند بازار جهانی مرسدس به دو قسمت متفاوت تقسیم شده است؛ در یک طرف بازارهایی قرار دارند که محصولات جدید این شرکت توانسته‌اند رشد ایجاد کنند و در طرف دیگر چین قرار دارد که رقابت داخلی و تغییر رفتار مشتریان فشار سنگینی بر برندهای خارجی وارد کرده است.
برای مرسدس، راه‌حل احتمالاً فقط تولید خودروی برقی بیشتر نیست. شرکت باید محصولی بسازد که از نظر نرم‌افزار، قیمت، کیفیت، طراحی، برد حرکتی و سرعت شارژ بتواند در برابر خودروهای چینی مقاومت کند. برند مرسدس همچنان ارزش بالایی دارد، اما بازار چین نشان داده اعتبار تاریخی یک نشان تجاری به تنهایی برای حفظ سهم بازار کافی نیست.
این مسئله برای بازار ایران نیز قابل توجه است. در ایران معمولاً وقتی صحبت از خودروهای آلمانی می‌شود، بخش زیادی از بحث حول کیفیت مونتاژ، موتور، گیربکس و دوام مکانیکی می‌چرخد، اما صنعت جهانی خودرو وارد مرحله‌ای شده که نرم‌افزار و قوای محرکه برقی به اندازه موتور و گیربکس اهمیت پیدا کرده‌اند. اگر قرار باشد نسل جدید مرسدس‌ها یا رقبای چینی آنها وارد بازار ایران شوند، تفاوت اصلی فقط در قدرت موتور یا تعداد آپشن‌ها نخواهد بود؛ معماری الکترونیکی، سیستم‌عامل خودرو، مدیریت باتری و امکانات کمک‌راننده نیز بخشی از ارزش خودرو خواهد بود.
اتفاقی که اکنون برای مرسدس رخ داده، یک هشدار جدی برای خودروسازان قدیمی است. بازار جهانی دیگر فقط بین بنزینی و برقی تقسیم نشده؛ رقابت همزمان در فناوری، قیمت، نرم‌افزار، کیفیت، سرعت تولید و شناخت مشتری اتفاق می‌افتد. مرسدس هنوز یکی از مهم‌ترین برندهای لوکس جهان است، اما افت ۳۱ درصدی فروش در چین نشان می‌دهد جایگاه تاریخی برند نمی‌تواند جلوی تغییر رفتار بازار را بگیرد.
در طرف مقابل، رشد فروش خودروهای برقی نشان می‌دهد مرسدس بخشی از مسیر جدید را درست تشخیص داده است. مسئله اصلی برای این شرکت پیدا کردن تعادل میان محصولاتی است که هنوز مشتری دارند و محصولاتی که قرار است آینده فروش آن را بسازند. اگر مدل‌های جدید برقی بتوانند رشد خود را حفظ کنند و مرسدس همزمان راهی برای بازگرداندن مشتریان چینی پیدا کند، افت فعلی قابل جبران خواهد بود؛ اما اگر بازار چین همچنان سهم برندهای اروپایی را کاهش دهد، حتی رشد خودروهای برقی هم نمی‌تواند به تنهایی شکاف ایجادشده را پر کند.
مرسدس امروز با یک انتخاب ساده روبه‌رو نیست؛ باید همزمان برای چینِ متفاوت، اروپا‌ی برقی‌تر و آمریکای رقابتی‌تر خودرو بسازد. عملکرد سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ نشان داده موتور اصلی رشد آینده این شرکت احتمالاً دیگر فقط زیر کاپوت قرار ندارد؛ بخشی از آن در باتری، نرم‌افزار و توانایی فهمیدن رفتار مشتری قرار گرفته است که خیلی برای عشق ماشین ها اتفاق سختی است!