افت شدید فروش برندهای بزرگ ژاپنی در بازار چین نشان می‌دهد که عقب ماندن از جریان برقی‌سازی تا چه حد می‌تواند جایگاه خودروسازان سنتی را به خطر بیندازد.
نه‌تنها برندهای اروپایی و آمریکایی، بلکه غول‌های خودروسازی ژاپن نیز در بازار فوق‌العاده رقابتی و سخت چین با چالش‌های بی‌سابقه‌ای مواجه شده‌اند. گزارش‌های تازه نشان می‌دهد که آمار تولید خودروسازان ژاپنی در چین به کمتر از نصف کاهش یافته و به سطوحی بازگشته که آخرین بار حدود ۲۰ سال پیش دیده شده بود. این آمار نگران‌کننده به‌خوبی خطر عدم هماهنگی با نیازها و خواسته‌های خریداران در بزرگ‌ترین بازار خودروی جهان را گوشزد می‌کند. در بازه شش‌ماهه آوریل تا سپتامبر سال ۲۰۲۰ (نیمه اول سال مالی ژاپن)، کمپانی‌های تویوتا، هوندا، نیسان و مزدا درمجموع ۲.۸ میلیون دستگاه خودرو در چین تولید کردند اما در همین بازه زمانی در سال جاری، آمار تولید کل این برندها به‌سختی از مرز یک میلیون دستگاه گذشت که نشان‌دهنده سقوط ۶۳ درصدی طی شش سال است.
این پایین‌ترین میزان تولید در این بازه زمانی از سال ۲۰۰۸ تاکنون محسوب می‌شود. در این میان، بیشترین آسیب متوجه هوندا شده است؛ تولید این شرکت نسبت به سال گذشته ۶۰ درصد کاهش یافته و تنها به ۱۳۱,۷۱۶ دستگاه رسیده که ۹۰ درصد کمتر از دوران اوج آن در سال ۲۰۲۰ است. نیسان نیز با افت ۴۹ درصدی نسبت به سال قبل و کاهش ۸۰ درصدی نسبت به دوران اوج خود، تنها ۱۶۳,۱۹۲ دستگاه خودرو تولید کرده است. تویوتا با تولید ۶۶۳,۰۷۹ دستگاه بالاترین آمار را در میآن‌هم‌وطنانش دارد اما تولید آن هم نسبت به سال ۲۰۲۰ حدود ۲۳ درصد کاهش یافته است. دراین‌بین تنها مزدا رشد ۴۳ درصدی را نسبت به سال گذشته تجربه کرده اما همچنان ۵۲ درصد پایین‌تر از آمار سال ۲۰۲۰ خود قرار دارد.
جا ماندن از بازار خودروهای برقی و تغییر مسیر به سمت صادرات
شاید تنها نقطه دلگرمی تویوتا این باشد که افت ۱۸ درصدی سالانه آن، عملکرد بهتری نسبت به کل بازار چین داشته است زیرا کل بازار خودروهای نو در چین به دلیل شرایط اقتصادی و تغییر در پرداخت تسهیلات و یارانه‌های خرید خودروهای برقی و پلاگین‌هیبریدی، با افت کلی ۲۲ درصدی مواجه شده است. اصلی‌ترین عامل ریزش شدید خودروسازان ژاپنی، کمبود مدل‌های برقی جذاب در سبد محصولاتشان است. با افزایش قیمت بنزین، فروش خودروها و پیکاپ‌های بنزینی سنتی در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ در چین ۳۰ درصد کاهش یافته است؛ این در حالی است که هوندا، نیسان، مزدا و تویوتا همچنان وابستگی شدیدی به محصولات بنزینی دارند و نتوانسته‌اند سهم مناسبی از بازار مدل‌های برقی کسب کنند. به‌عنوان نمونه، هوندا در کل بازه شش‌ماهه آوریل تا سپتامبر تنها ۲,۹۹۱ دستگاه خودروی برقی در چین به فروش رسانده است. این شرکت حتی عرضه پرچم‌دار برقی جدید خود را هم به تعویق انداخته و مدیران آن اذعان کرده‌اند که امکان رقابت در این بخش را ندارند.
بااین‌وجود، هیچ‌یک از این برندها قصد خروج از چین را ندارند زیرا بازار چین در سال مالی گذشته ۱۷ درصد از کل فروش تویوتا، ۱۸ درصد از فروش هوندا و ۲۱ درصد از فروش نیسان را به خود اختصاص داده و دومین بازار بزرگ آن‌ها پس از ایالات‌متحده محسوب می‌شود. برای فعال نگه‌داشتن خطوط تولید، این چهار شرکت به دنبال افزایش صادرات از چین به سایر نقاط جهان هستند مثل صادرات پیکاپ‌های فرانتیر پرو پلاگین‌هیبریدی نیسان به آمریکای جنوبی و ارسال محصولات برقی مزدا به اروپا.
البته این بحران فقط محدود به ژاپنی‌ها نیست؛ آمار فروش پورشه در چین سقوط کرده، ماه عسل ب‌ام‌و در این بازار به پایان رسیده و آئودی مجبور شده برندی اختصاصی و جدید برای بازار چین تأسیس کند. سهم بازار جنرال موتورز نیز در نیمه اول سال ۲۰۲۶ حدود ۶.۹ درصد افت داشته و فروش جوینت ونچر چانگان-فورد از ۹۵۷,۵۰۰ دستگاه در سال ۲۰۱۶ به کمتر از ۱۰۰ هزار دستگاه رسیده است. بازار چین که زمانی گاو شیرده خودروسازان خارجی بود، اکنون با جهش خیره‌کننده برندهای داخلی چین به میدان نبردی بسیار سخت تبدیل شده و برندهای قدیمی برای بقا در آن راهی جز جراحی بزرگ در استراتژی‌های خود ندارند.