بندرانزلی- ایرنا- مدیرکل شیلات گیلان با اشاره به وضعیت ذخایر ماهیان خاویاری در دریای کاسپین اظهار کرد: به دلیل محدودیت‌ها و آسیب‌هایی که طی سالیان گذشته به این گونه‌ها وارد شده و خطر کاهش شدید جمعیت این ماهیان، صید ماهیان خاویاری از دریای کاسپین برای عرضه به بازار ممنوع است.
علی‌اصغر داداش‌پور روز شنبه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: ماهیان خاویاری گاهی به‌صورت اتفاقی و ضمنی در تور صیادان شرکتهای تعاونی پره گرفتار می‌شوند که در این موارد براساس بخشنامه‌های صادره از سوی سازمان شیلات ایران، صیادان این ماهیان را به مدیریت ماهیان خاویاری و اداره‌کل شیلات گیلان تحویل می‌دهند تا به عنوان مولدین برای تکثیر و بازسازی ذخایر منابع آبزیان استفاده شود.
وی ادامه داد: مرکز بازسازی ذخایر شهید بهشتی سنگر رشت وابسته به اداره‌کل شیلات گیلان به‌طور اختصاصی در زمینه تامین و نگهداری مولدین، تکثیر و پرورش بچه‌ماهیان خاویاری و رهاسازی در دریا فعالیت می‌کند و ماهیان تحویلی برای طی فرآیندهای مذکور به این مرکز منتقل می‌شوند.
وی در ادامه از پیگیری برای چند منظوره کردن فعالیت شرکتهای تعاونی پره صیادی با هدف ایجاد مشاغل جانبی و افزایش درآمد صیادان در فصل‌های غیرصیادی خبر داد و افزود: بر اساس قانون حفاظت و بهره‌برداری از منابع آبزیان، صیانت، حفاظت و مراقبت از پهنه آبی دریای کاسپین از مهم‌ترین وظایف شیلات است که اداره‌کل شیلات گیلان به نمایندگی از سازمان شیلات ایران در استان آن را دنبال می‌کند.
وی اضافه کرد: بهره‌برداری‌ها و صیدهای زیاد و گاهی غیرمسئولانه و فشارهای وارده به ذخایر آبزیان دریای کاسپین در طول سالیان متمادی از طریق جامعه صیادی اعم از مجاز و غیرمجاز در دریا موجب شده است با کاهش صید مواجه شویم؛ موضوعی که به‌طور مستقیم بر معیشت خانوارهای صیادی تاثیر گذار بوده‌است.
مدیرکل شیلات گیلان با اشاره به سابقه دیرینه پیشه صیادی در این استان، بیان کرد: بسیاری از مردم این منطقه نسل‌به‌نسل از طریق دریا امرار معاش کرده‌اند و با توجه به شرایط کنونی ذخایر آبزیان حمایت از این جامعه و برنامه‌ریزی برای پایداری فعالیت‌های صیادی اهمیت زیادی دارد.
داداش‌پور ادامه داد: حدود سه هزار و ۶۰۰ صیاد در قالب ۴۷ پره فعال در هفت شهر ساحلی استان(رودسر، لنگرود، آستانه اشرفیه، رشت، خمام، بندرانزلی و تالش) فعالیت می‌کنند که معیشت آنان وابستگی مستقیمی به دریا دارد؛ معیشت بیش از ۲۰۰ خانوار نیز از طریق صید کیلکا در قالب ۳۰ شناور تامین می‌شود.
وی ادامه داد: بخش عمده کیلکای صیدشده به‌عنوان ماده اولیه کارخانه‌ها و کارگاه‌های تولید پودر ماهی و بخشی از آن نیز در چرخه امنیت غذایی استفاده می‌شود.
مدیرکل شیلات گیلان تصریح کرد: صید ماهیان استخوانی و کیلکا بر اساس مجوزهای صادرشده از سوی اداره‌کل شیلات و در فصل‌های مشخص‌شده مطابق مصوبات کمیته صید سازمان شیلات ایران انجام می‌شود.
داداش‌پور با اشاره به کاهش صید و محدودیت ذخایر آبزیان دریای کاسپین اظهار کرد: با شرایط کنونی دریا ممکن است بخش قابل توجهی از انتظارات جامعه صیادی برآورده نشود؛ از این رو باید برای ایجاد منابع درآمدی مکمل و توسعه فعالیت‌های جانبی برنامه‌ریزی کرد.
وی تصریح کرد: یکی از موضوعات مهم در این زمینه فراهم‌کردن امکان فعالیت‌های اقتصادی دیگر در کنار صیادی است تا صیادان بتوانند به‌ویژه در فصل‌های غیرصیادی درآمد داشته باشند.
مدیرکل شیلات گیلان بیان کرد: طرح چند منظوره کردن فعالیت پره‌های صیادی با توجه به مصوبات کمیسیون اقتصاد دریامحور استان تهیه شده و طرح نهایی آن در قالب نامه رسمی برای بررسی ضوابط و استانداردها به اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان ارسال شده است.
داداش‌پور ادامه داد: پس از بررسی این طرح و مشخص‌شدن ضوابط مربوطه موضوع دوباره در کمیسیون اقتصاد دریامحور مطرح می‌شود تا درباره چگونگی اجرای آن تصمیم‌گیری شود.
وی تثبیت وضعیت زمین‌های دراختیار پره‌های صیادی را لازم و ضروری دانست و تصریح کرد: باید وضعیت مالکیتی یا اجاره‌ای این زمین‌ها مشخص شود تا امکان ایجاد زیرساخت‌هایی مانند آب، برق و گاز و راه‌اندازی فعالیت‌های اقتصادی جانبی فراهم شود.
مدیرکل شیلات گیلان افزود: از ظرفیت‌های قابل بررسی در این طرح می‌توان به گردشگری شیلاتی، کارگاه‌های فرآوری آبزیان، تولید آبزیان، ارائه خدمات گردشگری، راه‌اندازی رستوران و بازار ماهی اشاره کرد.
وی تاکید کرد: گردشگرانی که به استان گیلان و سواحل آن سفر می‌کنند، می‌توانند از این ظرفیت‌ها نیز استفاده کنند و این موضوع به ایجاد درآمد برای جامعه صیادی کمک خواهد کرد؛ چندمنظوره‌سازی فعالیت پره‌ها از اولویت‌های مهم و در دست پیگیری شیلات گیلان است.
داداش‌پور به اهمیت بازسازی ذخایر آبزیان دریای کاسپین اشاره کرد و گفت: گونه‌های متنوعی از ماهیان بومی در دریای کاسپین و تالاب انزلی زندگی می‌کنند که برخی از آنها طی سالیان گذشته با کاهش جمعیت مواجه شده‌اند و بازسازی ذخایر این گونه‌ها از وظایف مهم شیلات گیلان است.
وی افزود: اداره‌کل شیلات گیلان در راستای این ماموریت سه مرکز بازسازی ذخایر در شهرهای رشت، سنگر و سیاهکل دارد که علاوه بر تکثیر و پرورش بچه‌ماهیان، در زمینه نگهداری مولدین، حفظ ذخایر ژنتیکی و اجرای فعالیت‌های علمی و تحقیقاتی نیز فعالیت می‌کنند.
مدیرکل شیلات گیلان بیان کرد: در این مراکز دانش فنی و روش‌های تکثیر گونه‌های مختلف آبزیان توسعه یافته و اکنون امکان تکثیر و پرورش بالغ بر ۱۵ گونه از ماهیان اقتصادی و بومی زیست‌بوم‌های آبی استان فراهم شده است.
داداش‌پور ادامه داد: ماهی سفید فرم بهاره و پاییزه، سیم، اردک‌ماهی، شاه‌کولی، سیاه‌کولی، کپور تالابی، کپور دریایی، سوف و گونه‌های خاویاری از جمله قره‌برون، اوزون‌برون، شیپ و گونه هایی دیگر در برنامه‌های تکثیر و بازسازی ذخایر این مراکز قرار دارند؛ همچنین فعالیت‌های مربوط به توسعه پروش تکثیر گربه‌ماهی نیز دنبال می‌شود.
وی تاکید کرد: تنوع گونه‌ای از اولویت‌های شیلات گیلان است؛ زیرا گونه‌های مختلف در اکوسیستم‌های آبی نقش‌های متفاوتی دارند و نباید فعالیت‌های تکثیر و بازسازی ذخایر تنها به چند گونه اقتصادی محدود شود.
مدیرکل شیلات گیلان با اشاره به عملکرد سال گذشته در زمینه تکثیر و رهاسازی انواع بچه‌ماهیان در منابع آبی استان، اظهار کرد: در مجموع حدود ۸۰ میلیون قطعه بچه‌ماهی از گونه‌های مختلف برای رهاسازی تکثیر و پرورش داده شد؛ اما به دلیل محدودیت در تامین مولدین ماهی سفید و برخی مشکلات فنی، زیست‌محیطی و شرایط اقلیمی، روند تامین مولدین این گونه با محدودیت‌هایی مواجه بوده است.
داداش‌پور افزود: در برنامه بازسازی ذخایر، مشارکت بخش خصوصی و تعاونی‌های پره صیادی اهمیت زیادی دارد؛ در این راستا ۳۱ پره صیادی اقدام به احداث استخرهای هچری برای مشارکت در تکثیر ماهی سفید کردند.
وی ادامه داد: علاوه بر استخرهای هچری پره‌های صیادی از ظرفیت استخرهای طبیعی مانند استخر خشکرود رودسر نیز استفاده شد و در ۲ استخر با مساحتی بیش از ۲ هزار مترمربع تکثیر طبیعی ماهی سفید انجام شده است.
مدیرکل شیلات گیلان بیان کرد: در فصل تکثیر ۱۴۰۵_ ۱۴۰۴ در مجموع، حدود ۴۵ میلیون قطعه بچه‌ماهی سفید از طریق مراکز بازسازی ذخایر، استخرهای هچری پره‌های صیادی و استخرهای طبیعی خشکرود تکثیر، پرورش و در منابع آبی و رودخانه‌های منتهی به دریای خزر رهاسازی شده است.
داداش‌پور با اشاره به سایر گونه‌های رهاسازی‌شده گفت: در این دوره حدود ۱۶ میلیون قطعه بچه‌ماهی سیم، ۶۲۰ هزار قطعه بچه ماهی سوف، بیش از ۲ میلیون قطعه شاه‌کولی و سیاه‌کولی، حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار قطعه کپور تالابی و کپور دریایی و حدود ۹۵۰ هزار قطعه از گونه‌های خاویاری قره‌برون، اوزون‌برون و شیپ رهاسازی شده است.
وی افزود: این اقدامات با هدف تقویت ذخایر آبزیان و بهبود شرایط زیستی گونه‌های بومی در منابع آبی استان انجام شده است.
مدیرکل شیلات گیلان با تاکید بر ضرورت تداوم فرآیند تکثیر و بازسازی ذخایر اظهار کرد: شیلات گیلان بخشی از بچه‌ماهیان تولیدشده را در مراکز نگهداری می‌کند تا به‌عنوان بانک ژن و مولدین آینده مورد استفاده قرار گیرند.
داداش‌پور افزود: با توجه به وابستگی بخشی از فعالیت‌های تکثیر به تامین مولدین از دریا لازم است بخشی از مولدین مورد نیاز در مراکز شیلاتی پرورش یابند تا در سال‌های آینده برای تکثیر گونه‌های مختلف در دسترس باشند.
وی ادامه داد: تامین مولدین باکیفیت از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا در صورت نبود مولد مناسب، فعالیت‌های تکثیر، پرورش و رهاسازی بچه‌ماهیان با اختلال مواجه می‌شود.
مدیرکل شیلات گیلان گفت: برای تامین مولدین مورد نیاز از ظرفیت بخش خصوصی، پره‌های صیادی و استان‌های دیگر استفاده می‌شود و برنامه‌ریزی برای تامین مولدین ماهی سفید فرم پاییزه از بندرانزلی نیز در دستور کار قرار دارد.
داداش‌پور افزود: در این زمینه تلاش می‌شود با مشارکت پره‌های صیادی، مولدین مناسب انتخاب شوند و پس از انجام فرایند تکثیر، امکان بازگرداندن آنها به صیادان نیز فراهم شود رویکردی که می‌تواند به افزایش مشارکت جامعه صیادی در بازسازی ذخایر کمک کند.
وی با اشاره به اقدامات حفاظتی شیلات برای مقابله با صید غیرمجاز گفت: یگان حفاظت منابع آبزیان شیلات در هفت نقطه از نوار ساحلی گیلان پایگاه دارد و نیروهای این یگان با استفاده از شناورهای موجود و همکاری تعاونی‌های پره، صیادان کیلکاگیر و فرماندهی مرزبانی و دریابانی، حفاظت از منابع آبزی را دنبال می‌کنند.
داداش پور افزود: حضور نیروهای یگان حفاظت منابع آبزیان شیلات گیلان در طول سال با هدف پیشگیری از صید غیرمجاز و برخورد با آنها که به ذخایر آبزیان و درآمد صیادان مجاز آسیب جدی وارد می‌کند از وظایف و ماموریت‌های شیلات گیلان می‌باشد.
مدیرکل شیلات گیلان با تاکید بر ضرورت همکاری دستگاه‌های مرتبط بیان کرد: بر اساس بررسی‌های علمی و هماهنگی با مؤسسات تحقیقات شیلاتی، ایام مشخصی برای صید تعیین می‌شود و خارج از این زمان‌بندی باید از صید جلوگیری تا فرصتی برای تکثیر و بازسازی ذخایر آبزیان اعم از طبیعی، نیمه طبیعی و مصنوعی فراهم شود؛ لذا مقابله با صید غیرمجاز نیازمند همراهی همه دستگاه‌های مسئول است.
داداش‌پور ادامه داد: در این راستا تعامل با فرماندهی مرزبانی استان برای تقویت اقدامات حفاظتی شکل گرفته و این همکاری در قالب تفاهم‌نامه دنبال خواهد شد.
وی اظهار کرد: صیانت از منابع آبزی دریای کاسپین نیازمند همکاری مستمر دستگاه‌های مسئول، جامعه صیادی و بخش‌های مرتبط به ویژه جوامع مردم نهاد است تا از آسیب بیشتر به ذخایر و کاهش درآمد صیادان مجاز جلوگیری شود.
مدیرکل شیلات گیلان در ادامه با اشاره به ضرورت نظارت بر فعالیت صیادان اظهار کرد: استقرار ناظران در پره‌های صیادی هنگام انجام فعالیت‌های صید و صیادی از اولویت‌های این اداره‌کل است و پیش‌بینی‌های لازم برای حضور ناظران در سال جاری نیز انجام شده است.
داداش‌پور تاکید کرد: نظارت بر فعالیت صیادان در کنار مقابله با صید غیرمجاز، تامین مولدین باکیفیت و اجرای برنامه‌های بازسازی ذخایر می‌تواند در حفاظت از منابع آبزی دریای کاسپین و پایداری فعالیت‌های صیادی نقش موثری داشته باشد.