بازار حبوبات در روز‌های اخیر با تغییراتی همراه شده که توجه خریداران را به خود جلب کرده است؛ تغییراتی که می‌تواند بر روند معاملات و تصمیم‌های فعالان این بازار...
اقتصاد‌آنلاین: بازار حبوبات در روز‌های اخیر با تغییراتی همراه شده که توجه خریداران را به خود جلب کرده است؛ تغییراتی که می‌تواند بر روند معاملات و تصمیم‌های فعالان این بازار اثر بگذارد.
مدیرکل دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهادکشاورزی گفت: با بهبود بارندگی‌ها همسو با اجرای اقدامات فنی، تولید حبوبات کشور در سال زراعی جاری با افزایشی حدود ۱۵.۵ درصدی نسبت به سال گذشته به بیش از ۸۰۰ هزار تن رسیده است.
فرامک عزیزکریمی درباره وضعیت کشت و تولید حبوبات در کشور افزود: طبق آمار‌ها سالانه بیش از ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار هکتار از اراضی زراعی کشور به کشت حبوبات اختصاص می‌یابد که حدود ۶۰۰ تا ۶۵۰ هزار هکتار آن به حبوبات دیم شامل نخود و عدس و حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار هکتار آن به کشت آبی لوبیا و حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار هکتار به سایر حبوبات از جمله ماش و باقالی اختصاص دارد.
مدیرکل دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد کشاورزی اظهار داشت: مجموع تولید حبوبات کشور (شامل نخود، عدس، لوبیا و سایر حبوبات) در سال زراعی گذشته (۱۴۰۴-۱۴۰۳) حدود ۷۰۲ هزار تن بود که امسال با افزایش تولید رو‌به‌رو شد و از مرز ۸۰۰ هزار تن عبور کرد.
وی علت این افزایش تولید را استفاده از بذر اصلاح شده، توسعه کشت مکانیزه و کشت بصورت پاییزه و مبارزه با آفات و بیماری‌ها در کنار بهبود وضعیت بارش‌ها پس از پنج سال عنوان کرد و گفت: اگرچه نیمه اول سال زراعی وضعیت مناسبی نداشت، اما در زمان نیاز حداقل بارندگی تامین شد و همچنین در کنار بارندگی‌ها بیش از ۶۰۰ تن بذر اصلاح شده نخود و عدس، تامین کود مناسب و اجرای تمامی اقدامات فنی و مکانیزاسیون نقش موثری در افزایش عملکرد و بهره وری داشته است بدیهی است بدون حداقل بارش و آب نمی‌توان انتظار افزایش عملکرد و بهره وری بالا را داشت.
عزیزکریمی تصریح کرد: با تامین نیاز‌های مذکور، تولید حبوبات کشور امسال نسبت به سال گذشته حدود ۱۱۰ هزار تن بیشتر شد و با ثبت رشد ۱۵.۵ درصدی به بیش از ۸۰۰ هزار تن رسید.
به گفته وی، بر اساس آمار تفکیکی، تولید نخود به حدود ۳۳۰ هزار تن، عدس به ۷۵ هزار تن، لوبیا به ۳۲۰ هزار تن و سایر حبوبات به ۸۵ هزار تن رسید که در این میان، عدس بین ۱۲ تا ۴۰ درصد افزایش تولید را تجربه کرده است.
مدیرکل دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد کشاورزی درباره میزان نیاز کشور به حبوبات گفت: براساس سرانه مصرف به ازای هر ایرانی حدود ۹ کیلوگرم انواع حبوبات در الگوی تغذیه قرار می‌گیرد که با احتساب جمعیت ۹۰ میلیونی رقمی حدود ۸۱۰ هزار تن نیاز کشور است.
وی با اشاره به تفاوت ترکیب نیاز داخلی به حبوبات و تولید آن اضافه کرد: به طور مثال نیاز سالانه کشور به عدس بین ۱۷۰ تا ۱۸۰ هزارتن است، اما فقط ۷۰ تا ۸۰ هزارتن از آن در داخل کشور تولید و بقیه عدس مورد نیاز از مسیر واردات تامین می‌شود.
عزیز کریمی به تفاوت «نخود رنگی» و آبگوشتی اشاره کرد و افزود: در محصول نخود حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار تن نخود رنگی وارد می‌شود که این رقم با نخود کابلی یا آبگوشتی تفاوت دارد به طوری که نخود رنگی برای تولید لپه به کارگاه‌های لپه سازی به ویژه در استان آذربایجان شرقی و آذرشهر که حدود ۲۵۰ کارگاه در آن فعال است، ارسال می‌شود.
مدیرکل دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد کشاورزی درباره لوبیا نیز گفت: نیاز کشور به لوبیا سالانه حدود ۲۷۰ هزار تن است که تولید داخلی ما بیشتر از این میزان است البته مقادیر محدودی از انواع خاصی از لوبیا در مقاطع مختلف وارد کشور می‌شود که عدد بالایی نیست و حداکثر به ۲۰ تا ۳۰ هزار تن می‌رسد.
وی با اشاره به حجم تولید، به صادرات ۱۰۰ هزار تن از محصول نخود و لوبیا در برخی سال‌ها اشاره کرد و افزود: در سال ۱۴۰۲ حدود ۸۵ هزار تن و در سال ۱۴۰۳ حجم قابل توجهی به میزان ۱۰۰ هزار تن صادرات نخود و لوبیا ثبت شده است.
عزیزکریمی، استان‌های کرمانشاه، کردستان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و لرستان را از مناطق عمده تولیدکننده نخود کشور برشمرد.
وی استان‌های عمده تولید کننده عدس کشور را آذربایجان شرقی، اردبیل و زنجان دانست و خاطرنشان کرد: تولید عدس به دلیل نوع رشد، ارتفاع کوتاه گیاه و کامل نبودن مکانیزاسیون کشت و برداشت آن با دشواری همراه است به طوری که با هزینه‌های بالای کارگری باعث شده که سطح کشت این محصول رشد چندانی نداشته باشد و بیشترین واردات را در عدس داشته باشیم.
کاهش ۵۰ درصدی مصرف آب در طرح افزایش بهره وری لوبیا
مدیرکل دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد کشاورزی محصول لوبیا را به طور عمده محصولی آب بر و تابستانه دانست و گفت: این محصول در مقاطعی بیشترین مصرف آب و کمترین بهره وری را در بخش زراعت به خود اختصاص داده است.
وی با اشاره به اجرای «طرح افزایش بهره وری لوبیا» و تمرکز بر روی آب مصرفی این محصول گفت: استفاده از سیستم آبیاری نوار تیپ، معرفی ارقام جدید و زودرس، تغییر روش کشت و اجرای عملیات به زراعی و به نژادی از جمله اقدامات انجام شده در این طرح است که باعث کاهش مصرف آب این محصول از حدود ۱۶ تا ۱۷ هزار مترمکعب به ۷ تا ۸ هزار مترمکعب یعنی کاهش ۵۰ درصدی مصرف آب شده است.
عزیز کریمی این طرح را یکی از طرح‌های موفق در زمینه افزایش بهره وری حبوبات دانست و اظهار داشت: با توجه به اقدامات صورت گرفته امسال تولید لوبیا بیش از ۴۰ هزار تن نسبت به سال گذشته افزایش یافت که رشد حدود ۱۶ درصدی را نشان می‌دهد.
تولید حبوبات با کشت پاییزه توسعه می‌یابد
مدیرکل دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد کشاورزی درباره مدیریت منابع آبی سایر حبوبات گفت: نخود و عدس به صورت دیم کشت می‌شوند و به آب سبز وابسته هستند به طوری که سطح کشت دیم این محصولات حدود ۶۰۰ تا ۶۵۰ هزار هکتار است در اقدامات فنی به دنبال استفاده از ارقام مقاوم به سرما و انتقال کشت از بهار به پاییز هستیم.
وی افزود: از آنجایی که بخش عمده بارندگی در پاییز و زمستان اتفاق می‌افتد، با انتقال کشت به پاییز می‌توان از بارندگی‌های این فصل استفاده کرد و بهره وری تولید را افزایش داد. برای لوبیا نیز در طرح ویژه‌ای تحت عنوان افزایش بهره وری آب متمرکز شده‌ایم.
عزیز کریمی درباره برنامه سال جاری در حوزه بذر حبوبات اظهارداشت: امسال حدود ۸۰۰ تن بذر اصلاح شده در بخش عدس و نخود توزیع خواهد شد، همچنین ارقام جدیدی از سوی مراکز و موسسات تحقیقاتی داخلی معرفی و تعدادی ارقام از خارج کشور وارد شده که در برنامه توسعه قرار می‌گیرند و بهره گیری از آنها به طور قطع گسترش خواهد یافت.
وی تقویت سیستم تولید بذر را از دیگر برنامه‌های سالجاری عنوان کرد و گفت: برنامه‌های حمایتی در حوزه حبوبات مشابه سایر محصولات موجود در الگوی کشت است و نهاده‌هایی از جمله کود و سموم مختلف برای این محصولات تخصیص می‌یابد.
کاهش قیمت عمده فروشی حبوبات در سالجاری
مدیرکل دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد کشاورزی با بیان اینکه حبوبات تحت عنوان «پروتئین فقرا» ارزان‌ترین منبع پروتئین پس از گوشت به شمار می‌رود گفت: سال گذشته مقطعی در آذرماه قیمت حبوبات به یکباره افزایش یافت که این افزایش متاثر از رشد قیمت‌ها در سایر محصولات، افزایش نرخ تورم، رشد نرخ دلار و تغییرات ایجاد شده در نوع ارز و تالار‌های تخصیصی برای واردات حبوبات بود.
وی افزود: آنچه مشخص است طبق روال معمول و در شرایط پایدار، قیمت حبوبات باید حدود یک ششم و حداکثر یک هفتم قیمت گوشت باشد که اکنون بعضاً این نسبت پایین‌تر و بعبارتی ارزان‌تر عرضه می‌شود.
عزیز کریمی خاطرنشان کرد: سال گذشته در اسفندماه قیمت عمده فروشی لوبیا به حدود ۴۵۰ هزار تومان رسیده بود، اما اکنون قیمت این محصول در سر مزرعه کمتر از ۳۰۰ هزار تومان (یعنی بین ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزارتومان) است.
مدیرکل دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد کشاورزی علت کاهش قیمت لوبیا را مانده بخشی از محصول سال گذشته و نگهداری آن با هدف فروش به قیمت بالاتر و همچنین افزایش تولید محصول جدید عنوان کرد و گفت: به طور میانگین تولید حبوبات امسال ۱۵ تا ۱۶ درصد افزایش یافته است.
به گفته وی، اکنون قیمت عمده فروشی لوبیا حدود ۲۶۰ تا ۲۷۰ هزار تومان، نخود حدود ۱۹۰ تا ۲۰۰ هزار تومان و عدس نیز حدود ۲۰۰ هزار تومان است.
عزیزکریمی خاطرنشان کرد: امسال قیمت حبوبات نسبت به فروردین ماه و به ویژه نسبت به سال گذشته کاهش یافته است این کاهش ناشی از افزایش تولید و تغییر نکردن شرایط تخصیص ارز برای واردات است.
واردات مناسب حبوبات به کشور با وجود شرایط جنگی و محاصره
مدیرکل دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهادکشاورزی درباره وضعیت واردات حبوبات در نیمه نخست امسال گفت: مقایسه آمار واردات ۶ ماهه امسال با مدت مشابه سال گذشته نشان می‌دهد که به رغم شرایط خاص بنادر جنوبی کشور و خلیج فارس حجم واردات تغییر چندانی نداشته و این اقلام به خوبی توسط واردکنندگان تامین شده به طوری که میزان واردات تفاوت چندانی با سال گذشته ندارد.
وی با اشاره به سرانه مصرف حبوبات در کشور افزود: بر اساس محاسبات سرانه مصرف انواع حبوبات برای هر ایرانی حدود ۹ کیلوگرم در سال به تفکیک ۳.۲ کیلوگرم نخود، ۲ کیلوگرم عدس و ۳ کیلوگرم لوبیا محاسبه می‌شود.
عزیزکریمی با بیان اینکه ایران در زمینه عدس واردکننده عمده محسوب می‌شود و در بخش نخود نیز واردات دارد، تصریح کرد: در کنار واردات، صادرات نخود و لوبیا نیز در سال‌های مختلف جریان دارد.
وی میزان میانگین کل واردات حبوبات را تا حدود ۲۰۰ هزار تن اعلام کرد و یادآور شد: این رقم شامل حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار تن واردات عدس، حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار تن نخود رنگی (مخصوص تولید لپه) و حدود ۲۰ تا ۳۰ هزار تن انواع لوبیا‌های خاص است ضمن آنکه در برخی سال‌ها تا ۱۰۰ هزار تن صادرات حبوبات در کنار واردات ثبت شده است.
رشد عملکرد تولید نخود و عدس در طرح پایداری تولید در دیمزارها
مدیرکل دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد کشاورزی درخصوص جایگاه حبوبات دیم در قالب طرح‌های حمایتی وزارت جهاد کشاورزی گفت: کشت نخود و عدس تحت پوشش «طرح پایداری تولید در دیمزارها» که پیش‌تر با عنوان جهش تولید شناخته می‌شد، قرار دارد و اجرای این طرح‌ها به توسعه مکانیزاسیون و رشد عملکرد این محصولات کمک کرده است.
وی در تشریح دستاورد‌های این طرح افزود: مقایسه آماری عملکرد امسال حبوبات نشان می‌دهد که عملکرد نخود در اجرای طرح پایداری تولید از ۴۷۸ کیلوگرم سال گذشته، امسال به ۶۴۱ کیلوگرم و عملکرد محصول عدس از ۴۱۹ کیلوگرم سال گذشته، امسال به ۵۲۹ کیلوگرم در هکتار رسید که به ترتیب رشد ۳۴ درصدی و ۲۶ درصدی را نشان می‌دهد.
عزیزکریمی درباره کشت قراردادی حبوبات خاطرنشان کرد: در کنار اقدامات حمایتی وزارت جهاد کشاورزی امکان کشت قراردادی به خصوص برای صنایع فراوری و همچنین صادرکنندگان حبوبات کاملاً مهیا می‌باشد.
