نهمین نمایشگاه بین‌المللی واردات چین (CIIE) که روز پنجشنبه در شانگهای افتتاح شد، نه فقط بستری برای توسعه واردات است، بلکه نشان دهنده تعهد چین به ایجاد اقتصادی باز در سطح جهانی نیز به شمار می‌رود.
نمایشگاه امسال پاسخی قاطع به اتهامات بی‌اساس برخی اقتصادهای غربی درباره مازاد تجاری چین است.
ابعاد گسترده این نمایشگاه و حضور شرکت‌های مطرح جهانی در آن، به‌روشنی نشان می‌دهد که بخش بزرگی از جامعه تجاری جهان به فرصت‌ها و ظرفیت‌های عظیم بازار چین اذعان دارد.
دینگ شوئه‌شیانگ، معاون نخست‌وزیر چین، در سخنرانی اصلی خود در مراسم افتتاحیه این نمایشگاه اظهار داشت که چین هرگز به‌صورت عمدی به دنبال ایجاد مازاد تجاری نبوده و این وضعیت عمدتاً از جایگاه این کشور در زنجیره‌های تأمین جهانی و مزیت‌های نسبی آن ناشی می‌شود.
اگرچه در ظاهر مازاد تجاری در چین انباشته می‌شود، اما منافع آن میان همه طرف‌ها تقسیم می‌شود. سال گذشته، شرکت‌های خارجی ۲۷ درصد از کل صادرات چین و ۱۶ درصد از مازاد تجاری این کشور را به خود اختصاص دادند.
روایت‌هایی مانند فشار چین یا شوک چین که از سوی برخی نهادها و رسانه‌ها ترویج می‌شوند، اساساً قابل دفاع نیستند و ریشه در ذهنیت بازی با حاصل‌جمع صفر دارند.
همان‌طور که دینگ تأکید کرد، یکی از عوامل مؤثر در ایجاد مازاد تجاری چین که نمی‌توان آن را نادیده گرفت، اختلال و محدودیت در تجارت عادی برخی محصولات پیشرفته است. محصولات بسیاری وجود دارند که چین تمایل به واردات آن‌ها دارد، اما یا امکان خریدشان را ندارد یا از این کار منع شده است.
برخی کشورهای غربی تمایلی ندارند چین به فناوری‌ها و محصولات پیشرفته دسترسی پیدا کند و به همین دلیل، پیوسته محدودیت‌هایی را بر تجارت و سرمایه‌گذاری این کشور اعمال می‌کنند. هرگاه کالاهای چینی به دلیل قدرت رقابت‌پذیری خود سهمی از بازار به دست می‌آورند، برخی صداها در غرب به جای توجه به ضعف‌های اقتصادهای خود، بهانه‌هایی مطرح می‌کنند تا صادرات چین را به‌اجبار کاهش دهند.
نکته کنایه‌آمیز این است که تقریباً همه این اقدامات و اظهارات در پوششی از واژگان فریبنده‌ای مانند قواعد بازار و امنیت ملی مطرح می‌شوند. با این حال، این کشورها به محدودیت‌های یک‌جانبه و سیاست‌های حمایت‌گرایانه‌ای متوسل می‌شوند که در پوشش دفاع تجاری پنهان شده‌اند و سپس اقدامات متقابل و موجه چین را تهدید جلوه می‌دهند. به همین دلیل، دینگ خواستار رفع موانع تجاری شد و هشدار داد که تفسیر بیش از حد گسترده از مفهوم امنیت ملی، تنها به تشدید عدم تعادل‌های تجاری منجر خواهد شد.
نکته قابل‌توجه اینکه با وجود محدودیت‌های غرب بر صادرات فناوری‌های پیشرفته، واردات چین در سه فصل نخست سال، در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، ۲۲.۳ درصد افزایش یافته و به ۱۶.۷۴ تریلیون یوان (۲.۵۱ تریلیون دلار) رسیده است؛ رقمی که از رشد ۱۶.۴ درصدی صادرات در همین دوره بیشتر است.
همچنین در میان ۴۱۴۲ غرفه‌دار خارجی از سراسر جهان، شرکت‌هایی از آمریکا، آلمان، فرانسه، بریتانیا و چند اقتصاد توسعه‌یافته دیگر، بیشترین فضای نمایشگاهی را در اختیار دارند. بر اساس گزارش‌ها، شرکت‌های آمریکایی با بیش از ۵۰ هزار مترمربع فضای نمایشگاهی، برای هشتمین سال متوالی جایگاه نخست را در نمایشگاه بین‌المللی واردات چین حفظ کرده‌اند.
بنابراین، شرکت‌های این اقتصادهای پیشرفته با حضور و مشارکت عملی خود، پیام روشنی برای برخی سیاستمداران کشورهایشان دارند: فرصت‌های موجود در چین آن‌قدر مهم هستند که نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت. بازار چین باز است، ظرفیت‌های عظیمی دارد و تلاش‌های این کشور برای توسعه همکاری‌های تجاری و اقتصادی، واقعی و ملموس است.
قدرت رقابت محصولات چینی از مزیت‌های فناورانه، سرمایه‌گذاری مستمر در تحقیق و توسعه و تلاش‌های نوآورانه بنگاه‌های اقتصادی این کشور سرچشمه می‌گیرد. زیست‌بوم صنعتی چین با عبور از موانع و چالش‌های دشوار رشد کرده و همین روند، تاب‌آوری و ظرفیت‌های درونی آن را بیش از پیش تقویت کرده است.
بیش از ۳۰۰ شرکت حاضر در نمایشگاه امسال CIIE از میان شرکت‌های فهرست فورچون گلوبال ۵۰۰ و پیشگامان صنایع مختلف هستند. با توجه به کارایی، نوآوری و قدرت رقابت‌پذیری بازار و زیست‌بوم صنعتی چین، بسیاری از شرکت‌های چندملیتی آینده‌نگر، این کشور را نه‌تنها بازاری برای فروش محصولات خود، بلکه محیطی برای تقویت توانمندی‌هایشان می‌دانند.
به همین دلیل، برخی شرکت‌های خارجی در حال انتقال خطوط تولید یا سفارش‌های خود به چین هستند؛ چراکه صرفه‌جویی در هزینه نیروی کار در کشورهای دیگر، نمی‌تواند اصطکاک و مشکلات زنجیره تأمین را جبران کند. با گسترش خودکارسازی و هوشمندسازی تولید، اکنون ثبات و کارایی زنجیره تأمین اهمیت بسیار بیشتری از جذابیت نیروی کار ارزان دارد. از این رو، زنجیره‌های تأمین یکپارچه چین گزینه‌ای مطمئن‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر به شمار می‌روند.
در این چارچوب، نمایشگاه بین‌المللی واردات صرفاً شرکت‌های خارجی را به افزایش فروش محصولات خود در چین تشویق نمی‌کند، بلکه فناوری‌ها، محصولات و خدمات بین‌المللی را با نیازهای بازار چین، ظرفیت‌های صنعتی و توان نوآوری این کشور پیوند می‌دهد. کسب‌وکارهای خارجی می‌توانند به بازاری گسترده دسترسی پیدا کنند و در مقابل، مصرف‌کنندگان و شرکت‌های چینی نیز از گزینه‌ها، فناوری‌ها و تخصص بیشتری بهره‌مند می‌شوند. در این روند، هر دو طرف منتفع خواهند شد.