نویسنده کتاب «آزمایشگاه فلسطین»، با اشاره به استفاده رژیم صهیونیستی از فناوری‌های پیشرفته برای کنترل و سرکوب مردم فلسطین گفت: فناوری اشغالگری اسرائیل محدود به فلسطین نمی‌ماند.
به گزارش خبرنگار مهر، پنجمین رویداد «تا کتـــاب» با کتاب‌های «نام تو پیراهنم» اثر فاطمه مهرابی، «آزمایشگاه فلسطین» نوشته مهدی صدرالدین، «ساعت سه منیریه» اثر سمیه صالحی، «فندق السفیر» نوشته شبنم غفاری حسینی، طیبه فرید و فاطمه احمدی در گالری‌خانه عکاسان حوزه هنری برگزار شد.
فاطمه احمدی، یکی از نویسندگان کتاب «فندق السفیر»، در نشست معرفی کتاب «فندق السفیر» با اشاره به اتفاقاتی که پیش از سفر به سوریه بر او گذشته است، اظهار کرد: در دفتر حوزه هنری بوشهر بودم که خبر شهادت اسماعیل هنیه منتشر شد. این خبر برای ما بسیار ناگوار و سخت بود. مدتی بعد خبر شهادت یحیی سنوار و پس از آن خبر شهادت سیدحسن نصرالله منتشر شد.
وی ادامه داد: به یاد دارم زمانی که خبر شهادت سیدحسن نصرالله هنوز به‌طور رسمی تأیید نشده بود، در اتاقم پشت لپ‌تاپ نشسته بودم. ناگهان صدای گریه پدرم را شنیدم که پشت سر هم هق‌هق می‌کرد. وقتی علت را پرسیدم، گفتند خبر شهادت سیدحسن نصرالله تأیید شده است. به محض شنیدن این خبر، احساس کردم تمام دنیا برایم به پایان رسیده است. مدام با خودم فکر می‌کردم که مگر ممکن است دنیا چنین اتفاق‌هایی را پشت سر هم تجربه کند؟
این نویسنده با اشاره به تأکید بر ضرورت تعریف مسئولیت فردی در آن مقطع بیان کرد: در آن شرایط تأکید شده بود که هرکسی باید برای خودش وظیفه و رسالتی تعریف کند. من اما بسیار سردرگم بودم. از تهران، شیراز و بوشهر به من می‌گفتند احمدی بنویس و روایت کن؛ اما با خودم فکر می‌کردم وقتی در بوشهر و پشت سیستم، در شرایط عادی زندگی می‌کنم، دقیقاً از چه چیزی بنویسم؟ احساس می‌کردم روایتی که از میدان واقعی برنیامده باشد، نمی‌تواند بازتاب‌دهنده حقیقت آن شرایط باشد. به نظرم باید می‌رفتی و اتفاقات را از نزدیک لمس می‌کردی.
احمدی با اشاره به چگونگی شکل‌گیری تصمیم خود برای سفر گفت: به‌صورت اتفاقی متوجه شدم دو نفر از همکاران آقا به لبنان اعزام شده‌اند. این موضوع به غیرتم برخورد و در گروهی که با همکاران داشتیم، پیام دادم؛ چون به دنبال فرصتی بودم تا بتوانم کاری انجام بدهم و در آن شرایط سهمی داشته باشم. به من گفتند اگر برای حضور جدی باشم و بتوانند شرایط را فراهم کنند، آن‌ها هم پای کار هستند.
وی افزود: پس از مدتی و با پیگیری‌های فراوان محمدمهدی رحیمی و دیگر دوستان، شرایط فراهم شد و با من تماس گرفتند. به یاد دارم اقای رحیمی تلفنی گفت: «احمدی، ببندیم و برویم سوریه.» پاسخ دادم که اگر قرار است به لبنان برویم، من می‌آیم؛ اما سوریه را قبول ندارم و به سوریه نمی‌آیم. او هم گفت شلوغش نکن و وسایلت را جمع کن؛ قرار است دوستان لبنانی به سوریه بیایند و تفاوت چندانی ندارد. در نهایت، ما ماندیم و اطلاع دادن به خانواده‌ها و آماده شدن برای سفر.
این نویسنده با اشاره به روزهای ابتدایی حضور در سوریه اظهار کرد: چند روز نخست، فضای امنیتی به‌شدت بسته بود و امکان انجام مصاحبه به‌راحتی وجود نداشت. شرایط به‌گونه‌ای پیش می‌رفت که کمکم ناامید شده بودیم و فکر می‌کردیم باید دست خالی به ایران برگردیم.
وی ادامه داد: در آن روزها به حضرت زینب(س) متوسل شدیم. هر روز به حرم می‌رفتیم، زیارت می‌کردیم و با ذکر صلوات از ایشان می‌خواستیم کمک کنند تا دست خالی از این سفر برنگردیم. حتی به هم می‌گفتیم این همه راه آمده‌ایم و باید از حضرت زینب(س) بخواهیم کارمان را راه بیندازند.
احمدی افزود: پس از چند روز به ما اطلاع دادند هتلی برای حضورمان فراهم شده که تعدادی از نیروهای حزب‌الله، از جمله افرادی که در کنار فرماندهان این مجموعه فعالیت می‌کردند، در آن حضور دارند. پیش از آن نیز جلسه‌ای برگزار شده بود و یک روحانی ایرانی که در آنجا حضور داشت، می‌توانست برای فراهم شدن امکان حضور و گفت‌وگو واسطه شود.
وی با اشاره به انتخاب یکی از اعضای گروه برای ورود به این فضا گفت: قرار شد از میان ما سه نفر، یک نفر انتخاب شود تا از نزدیک وارد آن محیط شود، شرایط را ببیند و برای دیگران روایت کند. پیش از سفر به سوریه، من برای یادگیری لهجه شامی عربی اقدام کرده بودم و به همین دلیل قرار شد خودم به آن فضا بروم و وضعیت را از نزدیک بررسی کنم.
این نویسنده ادامه داد: روز نخست حدود چهار ساعت در آن محل حضور داشتیم، اما عصر همان روز به ما اعلام کردند که دیگر امکان ادامه حضور وجود ندارد و دوباره فضا برایمان بسته شد. پس از آن نیز با پیگیری‌ها و اتفاقات دیگری که رخ داد، سرانجام شرایطی فراهم شد تا بتوانیم با نیروهای حزب‌الله و جانبازان حادثه پیجر از نزدیک گفت‌وگو کنیم.
احمدی با اشاره به تأثیر گفت‌وگو با راویان لبنانی بر نگاه خود به زندگی و مبارزه گفت: اگر بخواهم فضای آن گفت‌وگوها را در یک جمله خلاصه کنم، باید بگویم جمله مشترک میان بسیاری از راویان این بود که ما به این دنیا آمده‌ایم تا جهاد و مبارزه کنیم. لبنانی‌ها حتی زندگی سرشار از خوشی و شادی را نیز جدا از فضای جهاد و مبارزه نمی‌دیدند. این دو مفهوم چنان درهم تنیده شده بود که مرز بسیار باریکی میان آن‌ها وجود داشت.
وی افزود: برای درک این جهان‌بینی، باید پای صحبت‌های آن‌ها نشست، کتاب را خواند و بخشی از حرف‌هایشان را شنید و با آن زندگی کرد. باید دید نگاه این افراد چیست و چگونه به باورهایشان پایبند هستند.
این نویسنده با اشاره به باور عمیق راویان به مفاهیم دینی بیان کرد: وقتی آن‌ها آیه‌ای از قرآن می‌خوانند یا نام امام زمان(عج) را بر زبان می‌آورند، به معنای واقعی کلمه به آنچه می‌گویند اعتقاد دارند. این باور صرفاً در حد کلمات و شعار نیست، بلکه در زندگی و رفتارشان حضور دارد.
عمق دلبستگی زنان لبنانی به امام خمینی(ره) و رهبر انقلاب برایم شگفت‌انگیز بود
شبنم غفارحسینی، یکی دیگر از نویسندگان کتاب «فندق السفیر» با اشاره به شرایط منطقه در زمان سفر به سوریه اظهار کرد: زمانی که تصمیم گرفتیم به سوریه برویم، حادثه انفجار پیجرها به‌تازگی اتفاق افتاده بود و حدود یک ماه از شهادت سیدحسن نصرالله می‌گذشت. لبنان شرایط بسیار دشواری از نظر جنگی داشت و وضعیت امنیتی سوریه نیز قابل پیش‌بینی نبود. به‌ویژه درباره حضور ایرانی‌ها هشدار داده می‌شد و احتمال هدف قرار گرفتن ساختمان‌هایی که محل استقرار ایرانی‌ها بودند، وجود داشت.
وی افزود: در همان مقطع، شرایط غزه نیز بسیار اسفناک بود. اگرچه امروز نیز آن وضعیت ادامه دارد، اما متأسفانه برای بسیاری از ما به‌تدریج عادی شده است. آن زمان، من به‌عنوان یک مادر، بسیار با کودکان و مادران غزه همذات‌پنداری می‌کردم و خودم را جای آن‌ها می‌گذاشتم. دیدن اتفاقاتی که برای مردم غزه رخ می‌داد، برایم بسیار دشوار بود.
این نویسنده ادامه داد: از سوی دیگر، با خانواده‌های جنگ‌زده و آواره لبنانی روبه‌رو بودیم که زندگی خود را رها کرده و به سوریه پناه آورده بودند. برای من مهم بود بدانم این مادران چگونه با شهادت فرزندان و همسرانشان و با آوارگی در کشوری دیگر کنار می‌آیند. پناه بردن از یک کشور به کشور دیگر، با جابه‌جایی از یک شهر به شهر دیگر یا حتی از یک محله به محله دیگر تفاوت زیادی دارد.
غفارحسینی با بیان اینکه تصمیم برای سفر به سوریه برایش آسان نبوده است، گفت: شخصاً برای رفتن بسیار مردد بودم. از یک طرف می‌خواستم بروم و از طرف دیگر دلم نمی‌خواست راهی این سفر شوم. حتی تا لحظه آخر دعا می‌کردم پرواز لغو شود و از اعماق وجودم می‌خواستم این سفر انجام نشود، اما پرواز لغو نشد و رفتیم.
وی با اشاره به وضعیت ایرانی‌هایی که در جریان جنگ لبنان به سوریه پناه می‌بردند، بیان کرد: ایرانی‌هایی که از مرز وارد سوریه می‌شدند، در مناطق مختلف اسکان پیدا می‌کردند. بخش عمده‌ای از آن‌ها به منطقه سیده زینب و زینبیه می‌رفتند و گروهی نیز در شهرهای نزدیک مرز، در خانه‌هایی که مردم سوریه در اختیارشان قرار می‌دادند، مستقر می‌شدند. پس از سقوط سوریه، دیدیم که این وضعیت به شکلی دیگر تکرار شد و مردم سوریه به لبنان رفتند و لبنانی‌ها نیز به آن‌ها پناه دادند.
این نویسنده با اشاره به نخستین مواجهه‌های خود با مردم لبنان و خانواده‌های حزب‌الله گفت: برای ما که از کودکی با جبهه مقاومت و حزب‌الله آشنا بودیم، این مواجهه تجربه‌ای متفاوت بود. درباره آن‌ها خوانده بودیم و در این حوزه کار کرده بودیم، اما شناخت‌مان از نزدیک و کامل نبود. خداوند لطف کرد و در جریان برخوردهای متنوعی که در این سفر اتفاق افتاد، تا اندازه‌ای با جهان‌بینی نیروهای حزب‌الله و به‌ویژه زنان خانواده‌های آن‌ها آشنا شدیم.
غفارحسینی ادامه داد: می‌دانستم که مردم لبنان امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب را بسیار دوست دارند و به ایرانی‌ها علاقه‌مند هستند، اما تصور نمی‌کردم این محبت تا این اندازه عمیق باشد. برایم شگفت‌انگیز بود که یک لبنانی که هیچ‌وقت امام خمینی(ره) را از نزدیک ندیده، در ایران زندگی نکرده و حتی رهبر انقلاب را ملاقات نکرده است، چنین دلبستگی عمیقی به آن‌ها داشته باشد.
وی با اشاره به مشاهدات خود در حرم حضرت زینب(س) اظهار کرد: هر بار که خبر شهادت یکی از جوانان حزب‌الله می‌رسید، خانواده‌های آن‌ها که در حرم مستقر بودند، تصاویر شهدا را به ستون‌ها و دیوارهای حرم نصب می‌کردند و نخستین عزاداری خود را همان‌جا برگزار می‌کردند. ما زن‌ها، دختران و کودکانی را می‌دیدیم که گریان به سمت ضریح می‌آمدند، دست‌هایشان را به شبکه‌های ضریح قفل می‌کردند و اشک می‌ریختند. گاهی تازه در همان لحظه متوجه می‌شدیم که خبر شهادت چند عضو خانواده، از جمله فرزندان، همسر یا دامادهایشان، به آن‌ها رسیده است.
این نویسنده افزود: در برخی خانواده‌ها چند نفر به‌صورت هم‌زمان به شهادت می‌رسیدند و خانواده‌ها با داغ چند شهید روبه‌رو بودند. شهادت یک نفر در میان این خانواده‌ها کمتر به چشم می‌آمد و گاهی چند جوان یک خانواده با هم شهید می‌شدند.
غفارحسینی با اشاره به تصویری که از سه جوان شهید در صحن حرم حضرت زینب(س) دیده بود، گفت: مدام عکس سه جوان بسیار زیبا و خوش‌رو را در صحن حرم می‌دیدم و با خودم فکر می‌کردم مادر آن‌ها چگونه می‌تواند این داغ را تحمل کند. بعدتر متوجه شدم این سه جوان به‌ترتیب ۱۸، ۲۵ و ۳۰ سال داشتند. بارها برای مادرشان دعا کرده بودم که خداوند به او صبر بدهد، اما وقتی در یکی از مصاحبه‌ها با خود آن مادر روبه‌رو شدم، از خودم خجالت کشیدم که چرا تصور می‌کردم او به دعای من برای تحمل این مصیبت نیاز دارد.
مادری که ۳۷ سال برای امام خمینی(ره) قرآن خوانده بود
وی با معرفی این مادر به نام «راحیل» بیان کرد: راحیل بانویی میانسال، ظریف و لاغراندام بود. او از دوران کودکی و پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، دلباخته انقلاب شده بود. در آن زمان، پوشیدن چادر ایرانی در میان مردم لبنان چندان پذیرفته‌شده نبود، اما او به عشق امام خمینی(ره) چادر ایرانی را انتخاب کرده بود و به همین دلیل با برخورد نامناسب اطرافیان و حتی طرد شدن مواجه شده بود؛ با این حال، به انتخاب خود ادامه داده بود.
غفارحسینی ادامه داد: راحیل در دوران نوجوانی و جوانی، هم‌زمان با رحلت امام خمینی(ره)، به‌شدت متأثر شده بود. وقتی از آن روزها برایم تعریف می‌کرد، پس از گذشت حدود ۳۷ سال همچنان اشک می‌ریخت. می‌گفت یک هفته از اتاق بیرون نیامده و تمام آن مدت را به گریه و خواندن قرآن گذرانده است. نکته شگفت‌انگیزتر اینکه در تمام این سال‌ها، هر ماه یک ختم قرآن به نیت امام خمینی(ره) انجام داده بود.
وی افزود: برای من که در ایران زندگی می‌کنم و خود را مسلمان و علاقه‌مند به انقلاب می‌دانم، بسیار عجیب بود که زنی لبنانی چنین ارتباط عمیق و مداومی با امام خمینی(ره) داشته باشد؛ ارتباطی که در طول ۳۷ سال، هر ماه با یک ختم قرآن ادامه پیدا کرده بود.
این نویسنده با اشاره به گفت‌وگوی خود با راحیل درباره شهادت سه فرزندش گفت: او به من گفت شهادت سه پسرش برایش قابل تحمل بوده است؛ نه به این معنا که داغ آن‌ها کوچک یا پذیرش آن آسان بوده، بلکه به این دلیل که پیش از آن، داغ بزرگ‌تری را تجربه کرده بود. ابتدا تصور کردم منظورش شهادت سیدحسن نصرالله است، اما وقتی پرسیدم آیا منظورتان داغ سیدحسن نصرالله است، پاسخ داد نه؛ منظورم داغ امام خمینی(ره) است.
غفارحسینی در پایان با اشاره به اینکه در سفر به سوریه با زنان و مردان بسیاری با چنین باورها و دلبستگی‌هایی روبه‌رو شده است، گفت: راحیل تنها یکی از این افراد بود. ما در آنجا با زنان و مردانی مواجه شدیم که هرکدام با قوت و ضعف متفاوت، چنین باورها و پیوندهای عمیقی در زندگی خود داشتند.
تجربه حضور در سوریه، معنای جنگ را برای ما از یک مفهوم ذهنی به واقعیتی ملموس تبدیل کرد
طیبه فرید در نشست معرفی کتاب «فندق السفیر» با اشاره به بخشی از کتاب «حرکت در مه» نوشته محمدحسن شهسواری، درباره تأثیر تکرار واژه‌ها بر از دست رفتن معنای آن‌ها اظهار کرد: شهسواری در این کتاب از تجربه‌ای می‌گوید که در آن، چندین بار واژه «ونک» را تکرار می‌کند و پس از تکرارهای پیاپی احساس می‌کند این کلمه از بار معنایی خود خالی شده است. او در ادامه به این نکته اشاره می‌کند که کلمه، ناموس نویسنده است و تکرار بی‌وقفه آن می‌تواند معنایش را از بین ببرد.
وی افزود: به نظرم ما در زندگی نیز با واژه‌ها و رویدادهای پیرامون خود همین‌گونه رفتار کرده‌ایم. یکی از این مفاهیم، جنگ است؛ مفهومی که بارها درباره آن شنیده و خوانده بودیم، اما درک شخصی و ملموسی از آن نداشتیم.
فرید با اشاره به زمان آغاز سفر خود به سوریه بیان کرد: اول آبان‌ماه ۱۴۰۳، روز سه‌شنبه و حدود ساعت ۹:۳۰ تا ۱۰ صبح، حرکت خود را به سمت دمشق آغاز کردیم. نخستین چیزی که در ذهن ما وجود داشت این بود که تجربه واقعی جنگ را نداشتیم. ما سه زن بودیم که جنگ را از نزدیک ندیده بودیم و شناخت‌مان از آن، به مطالبی محدود می‌شد که در کتاب‌های مختلف خوانده بودیم.
این نویسنده ادامه داد: انگیزه اصلی من برای حضور در این سفر، پاسخ به پرسش‌هایی درباره وضعیت زنان در شرایط جنگی بود. برایم سؤال بود که زنان در موقعیت‌های پیش‌بینی‌نشده و در مواجهه با جنگ، با چه شرایطی روبه‌رو می‌شوند و چگونه با مسائل مختلف دست‌وپنجه نرم می‌کنند. پرسش‌های زیادی درباره مسائل شخصی، خانواده و شرایطی که زنان در محیط جنگ تجربه می‌کنند، در ذهنم داشتم و با این انگیزه راهی سفر شدم تا پاسخ آن‌ها را پیدا کنم.
وی با بیان اینکه همراهانش نیز پیش‌فرض‌ها و تجربه‌های متفاوتی داشتند، گفت: حتی یکی از ما تردید داشت که آیا ضرورت دارد به‌عنوان یک مادر و همسر، زندگی خود را رها کند و در چنین فضایی حضور پیدا کند یا نه. این تردیدها و پرسش‌ها پیش از سفر برای ما وجود داشت.
فرید با اشاره به جلسه توجیهی پیش از سفر اظهار کرد: شب پیش از حرکت، جلسه‌ای با حضور افرادی که پیش‌تر به لبنان رفته و تجربه حضور در آن شرایط را داشتند، برگزار شد. آن‌ها درباره احتمال وقوع اتفاقات پیش‌بینی‌نشده به ما هشدار می‌دادند و تأکید می‌کردند که باید برای شرایط مختلف آماده باشیم.
وی افزود: در آن جلسه، محمد حسین عظیمی که در روزهای جنگ در لبنان حضور داشت، نکته‌ای را به ما گفت. او توضیح داد که ممکن است در برخی مناطق، محدودیت‌های امنیتی وجود داشته باشد و حتی احتمال دارد نیروهای حزب‌الله به دلیل سوءتفاهم، افراد را به‌عنوان جاسوس بازداشت کنند. خودش نیز پیش‌تر به دلیل عکاسی در یکی از مناطق، با چنین مسئله‌ای روبه‌رو شده بود.
این نویسنده ادامه داد: عظیمی به ما گفت با وجود هشدارهایی که درباره ناامن بودن برخی مناطق می‌شنوید، بدانید که گاهی درست در همان نقاطی که از رفتن به آن‌ها منع می‌شوید، اتفاقات مهمی در جریان است. او همچنین تأکید کرد که مسئولیت امنیتی برخی مکان‌ها با نیروهای حزب‌الله است و ورود ما به آن مناطق می‌تواند برایمان حاشیه ایجاد کند.
فرید با اشاره به محدودیت ورود به مصلی حرم حضرت زینب(س) گفت: به ما تأکید کرده بودند که به این مکان نرویم؛ زیرا روزانه تعداد زیادی از مهاجران لبنانی از طبقات مختلف جامعه، از خانواده‌های عادی تا نیروهای حزب‌الله، وارد آنجا می‌شدند و در میان آن‌ها احتمال حضور افراد جاسوس نیز وجود داشت. به همین دلیل، مسئولیت امنیتی آن مکان با نیروهای حزب‌الله بود و به ما هشدار داده بودند که ورودمان ممکن است باعث ایجاد مشکل شود؛ حتی ممکن بود در صورت بروز حاشیه، دیگر اجازه حضور مستندسازان و راویان ایرانی در سوریه داده نشود.
روایت‌هایی که در مصلی حرم حضرت زینب(س) جریان داشت
وی درباره چگونگی ورود به مصلی حرم حضرت زینب(س) توضیح داد: ظهرها می‌دیدم که عراقی‌ها، پاکستانی‌ها و گاهی هندی‌ها برای اقامه نماز جماعت وارد مصلی می‌شوند. تصمیم گرفتم از این فرصت استفاده کنم و همراه آن‌ها وارد شوم. البته به ما گفته شده بود که به هیچ وجه فارسی صحبت نکنیم. در نهایت، من نیز به جمع آن‌ها پیوستم و وارد مصلی شدم.
این نویسنده با اشاره به مشاهده مهاجران لبنانی در این مکان گفت: آنچه در مصلی دیدیم، دقیقاً همان چیزی بود که محمد حسین عظیمی درباره آن هشدار داده بود. افرادی از دل جنگ به سوریه آمده بودند و آثار جنگ هنوز بر لباس و چهره‌شان دیده می‌شد. اخبار و اتفاقات نیز بسیار تازه بود. شروع کردم به گفت‌وگو و مصاحبه با آن‌ها. پس از پایان یکی از گفت‌وگوها، متوجه شدم فردی که پیش‌تر با او صحبت کرده بودم، به‌شدت گریه می‌کند. وقتی علت را پرسیدیم، گفت همین حالا به او خبر داده‌اند که اعضای خانواده‌اش در لبنان شهید شده‌اند.
فرید ادامه داد: فضای مصلی به این شکل بود که افراد فقیر و غنی، نیروهای حزب‌الله و کسانی که حتی ارتباطی با حزب‌الله نداشتند یا با آن موافق نبودند، در کنار یکدیگر حضور داشتند. این فضا برای ما تجربه‌ای متفاوت بود و امکان گفت‌وگو با افراد مختلف را فراهم می‌کرد.
وی آشنایی با زینب کورانی، دختر علامه کورانی و نویسنده کتاب «عصر ظهور»، را یکی از اتفاقات مهم حضور در مصلی دانست و گفت: خانم کورانی تنها زن دیگری بود که در آن مقطع در کنار ما سه زن ایرانی حضور داشت. او از طرف دفتر رهبر انقلاب برای پاسخ‌گویی به مسائل شرعی در حرم حضرت زینب(س) مأموریت داشت.
این نویسنده افزود: در جریان اتفاقاتی که در مصلی رخ می‌داد، متوجه شدم خانم کورانی نقش تازه‌ای برای خود تعریف کرده است. بسیاری از زنان و دختران لبنانی که از مناطق جنگی به سوریه آمده بودند، فرصت و امکان همراه بردن وسایل شخصی خود را نداشتند. حتی برخی از آن‌ها پوشش متناسب با شرایط جدیدشان را در اختیار نداشتند؛ چراکه در لحظه و با دستور خروج از خانه، ناچار به ترک محل زندگی خود شده بودند.
فرید با اشاره به فعالیت‌های خانم کورانی برای سامان‌دهی وضعیت این زنان بیان کرد: او مشخصات تک‌تک این افراد را ثبت کرده بود و برای هرکدام اطلاعاتی مانند تعداد فرزندان، وضعیت همسر و اینکه آیا همسرشان در قید حیات است یا به شهادت رسیده، یادداشت کرده بود. من فهرست این اطلاعات را دیدم و برایم بسیار قابل توجه بود که او چگونه در آن مدت کوتاه توانسته بود چنین اطلاعاتی را جمع‌آوری و افراد را سامان‌دهی کند.
وی ادامه داد: خانم کورانی حتی درباره پوشش مورد نیاز زنان نیز پیگیری می‌کرد. برای تک‌تک آن‌ها لباس تهیه کرده بود و من در برخی مراحل همراهش به انبارها و محل نگهداری وسایل رفتم و از نزدیک روند رسیدگی به وضعیت آن‌ها را دیدم. او بسیار فعال و کنشگر بود و متناسب با شرایطی که پیش می‌آمد، برای کمک به زنان و خانواده‌های لبنانی اقدام می‌کرد. یکی از پسرانش نیز در لبنان حضور داشت و در جمع‌آوری کمک‌های نقدی و تهیه اقلام مورد نیاز مردم لبنان مشارکت می‌کرد.
شکل‌گیری نخستین هسته تاریخ شفاهی در میان زنان لبنانی
فرید با اشاره به توجه زینب کورانی به ثبت تجربه‌های زنان لبنانی گفت: وقتی متوجه شد من نویسنده هستم، یک روز ظهر از من خواست با تعدادی از دختران لبنانی که به ادبیات علاقه داشتند، گفت‌وگو کنم و به آن‌ها آموزش بدهم که چگونه اتفاقات و روزهای جنگ را بنویسند.
وی افزود: این دختران از همان زنانی بودند که به‌تازگی از مناطق جنگی لبنان به سوریه آمده بودند. من فرصت زیادی برای آموزش نداشتم و تنها توضیحاتی کلی درباره چگونگی نوشتن و ثبت تجربه‌ها ارائه کردم. زینب کورانی نیز در ادامه این توضیحات را برای آن‌ها شرح داد. به این ترتیب، قرار شد نخستین هسته تاریخ شفاهی در میان آن جمع شکل بگیرد تا زنان لبنانی بتوانند تجربه‌های خود را ثبت کنند.
این نویسنده با اشاره به اینکه تجربه‌های سفر به مصلی محدود نبوده است، گفت: آنچه در کتاب آمده، تنها بخش کوچکی از تجربه سه هفته حضور ما در سوریه است. مطالب کتاب بیشتر به اتفاقاتی مربوط می‌شود که در سه یا چهار روز رخ داده، در حالی که ما در طول این سفر، موقعیت‌ها و تجربه‌های دیگری نیز داشتیم که فضای متفاوتی داشتند.
فرید با اشاره به بازگشت گروه به ایران و تحولات بعدی سوریه اظهار کرد: پس از بازگشت ما به ایران، سوریه سقوط کرد و در آن شرایط، از خودمان می‌پرسیدیم که آیا نوشتن درباره این تجربه‌ها فایده‌ای دارد یا نه. حتی این پرسش برایمان مطرح بود که چرا حضرت زینب(س) ما را در آن مقطع به سوریه کشاندند.
وی ادامه داد: زمانی که جنگ ۱۲ روزه اتفاق افتاد، تازه متوجه شدیم تجربه حضور در سوریه تا چه اندازه می‌تواند درک ما از جنگ و آمادگی برای مواجهه با شرایط مبارزه را تغییر دهد. ما در آن سه هفته، زندگی را در کنار زنان، کودکان و دختران سوری و لبنانی تجربه کرده بودیم و پس از بازگشت، نگاه‌مان به زندگی و جنگ تغییر کرده بود.
این نویسنده با اشاره به تجربه مواجهه با جوانانی که از جنگ لبنان به سوریه آمده بودند، گفت: ما جوانانی را دیده بودیم که پس از حضور در جنگ لبنان، برای تجدید قوا به سوریه آمده بودند تا دوباره به میدان بازگردند. با وجود رنج‌ها و دشواری‌هایی که پشت سر گذاشته بودند، زندگی روزمره خود را ادامه می‌دادند؛ لباس می‌پوشیدند و مانند افرادی که با مشکل خاصی روبه‌رو نیستند، در لحظه زندگی می‌کردند. در حالی که تجربه جنگ و رنج‌های آن را با خود داشتند.
فناوری اشغالگری اسرائیل فقط فلسطین را هدف نمی‌گیرد
مهدی صدرالدین، نویسنده کتاب «آزمایشگاه فلسطین»، با اشاره به ابعاد انسانی و ضدانسانی اشغالگری رژیم صهیونیستی گفت: این کتاب تلاش می‌کند نشان دهد فناوری‌ای که در بستر اشغالگری و سرکوب مردم فلسطین شکل گرفته، به ابزاری برای کنترل و سرکوب انسان‌ها در نقاط مختلف جهان تبدیل شده است.
وی در ابتدای سخنان خود با گرامیداشت یاد شهدای حاضر در این برنامه اظهار کرد: کتاب «آزمایشگاه فلسطین» با همراهی و راهنمایی دو دوست و برادر، کوروش علیانی و مهدی قزلی، تدوین و منتشر شده است. از همان هفتم اکتبر، این ضرورت احساس می‌شد که در کنار روایت جنگ و انفجار، جنبه‌های انسانی مقاومت نیز روایت شود؛ چراکه لازم است تصویری فراتر از اخبار فوری و گزارش‌های رسانه‌ای از آنچه در غزه می‌گذرد، به مخاطب ارائه شود.
صدرالدین با اشاره به اثر قبلی خود با عنوان «صمود» که از مجموعه کتاب‌های دفتر ادبیات بیداری است، گفت: در آن کتاب تلاش کردم با ترجمه و گردآوری روایت‌هایی از زندگی مردم غزه، نشان دهم مقاومت چه ابعاد انسانی و روزمره‌ای دارد. می‌خواستیم فراتر از تیترهای خبری و تصاویری که رسانه‌هایی مانند الجزیره به‌طور مداوم منتشر می‌کنند، به زندگی مردم غزه بپردازیم؛ اینکه مردم در شرایطی مانند قطع برق، بارندگی و دشواری‌های زندگی چگونه روزگار می‌گذرانند و چگونه در همان شرایط به زندگی ادامه می‌دهند و تسلیم نمی‌شوند.
وی ادامه داد: اگر کتاب «صمود» روایت زندگی در کنار مقاومت بود، کتاب «آزمایشگاه فلسطین» از زاویه‌ای دیگر به مسئله نگاه می‌کند. در این کتاب، نویسنده به‌خوبی توانسته است غیرانسانی بودن اشغالگری را توصیف کند. این اثر می‌تواند مکملی برای مجموعه روایت‌هایی باشد که درباره مقاومت منتشر کرده‌ایم؛ چراکه در کنار نشان دادن جنبه‌های انسانی مقاومت، لازم است سازوکارهای ضدانسانی اشغالگری نیز شناخته و روایت شوند.
این نویسنده با تشریح پیام اصلی کتاب بیان کرد: به‌طور خلاصه، «آزمایشگاه فلسطین» می‌خواهد نشان دهد یکی از مزیت‌هایی که اشغالگری برای اسرائیل ایجاد کرده، توسعه فناوری‌هایی است که در جریان سرکوب مردم غزه و سلب امکان زندگی از آنان شکل گرفته‌اند. این فناوری‌ها ماهیتی ضدانسانی دارند و تجربه‌ای که از کنترل و سرکوب مردم فلسطین به دست آمده، می‌تواند در نقاط دیگر جهان نیز به کار گرفته شود.
صدرالدین با اشاره به اینکه مخالفت با اشغالگری محدود به یک دین یا مذهب نیست، گفت: همان‌طور که در مقاومت مردم غزه، لبنان، یمن و حتی تهران و دیگر شهرهای ایران می‌توان احساسات انسانی را مشاهده کرد، مقابله با اشغالگری نیز می‌تواند فراتر از تفاوت‌های اعتقادی و مذهبی باشد. ممکن است من مسلمان و شیعه باشم و نویسنده کتاب، به تعبیر خودش، آتئیست یا یهودی باشد؛ اما هر دو در مخالفت با ماهیت ضدانسانی اشغالگری اشتراک نظر داریم.
وی با نقل عبارتی منسوب به سیدموسی صدر درباره مقابله با اسرائیل افزود: در این نگاه، حتی اگر ابلیس نیز دشمن اسرائیل باشد، می‌توان در کنار او ایستاد و با اسرائیل جنگید؛ چراکه مسئله اصلی، مقابله با آن چیزی است که به‌عنوان شر و ظلم مطلق توصیف می‌شود. بنابراین، تفاوت عقیده و مذهب مانع شکل‌گیری هم‌صدایی در برابر اشغالگری نیست.
صدرالدین با تأکید بر اهمیت شناخت ابعاد جهانی فناوری اشغالگری اظهار کرد: مسئله فلسطین صرفاً با راهکار نظامی حل نمی‌شود. اتفاقات هفتم اکتبر تلنگری مؤثر برای بیدار شدن افکار عمومی جهان نسبت به خطر اسرائیل بود، اما آنچه می‌تواند این رژیم را با تهدیدی جدی مواجه کند، شناخت عمومی از ماهیت ضدانسانی فناوری اشغالگری است. مردم جهان باید دریابند که این فناوری چگونه برای سلطه بر انسان‌ها به کار گرفته می‌شود.
وی ادامه داد: نویسنده در کتاب توضیح می‌دهد که چگونه از جنبه‌های خصوصی زندگی افراد برای ساخت فناوری‌های جاسوسی و کنترل استفاده می‌شود. این سازوکار فقط به فلسطین محدود نمی‌ماند؛ بلکه می‌تواند در نقاط دیگری از جهان نیز به کار گرفته شود. برای مثال، نویسنده به مالزی اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد که این فناوری‌ها می‌توانند علیه افرادی به کار گرفته شوند که در برابر آمریکا، استعمار یا حکومت‌های سرکوبگر ایستادگی می‌کنند. به این ترتیب، ابزارهای کنترل و سرکوب به نقاط دیگر صادر می‌شوند تا هر صدای مخالفی را مهار کنند.
این نویسنده با اشاره به نگرانی احتمالی مخاطب پس از مطالعه چنین آثاری گفت: ممکن است خواننده پس از مطالعه کتاب تصور کند در برابر این حجم از فناوری‌های پیشرفته، موشک‌ها، جنگنده‌های اف۳۵ و بمب‌افکن‌های بی۲ و حتی نرم‌افزارهای پیشرفته مبتنی بر هوش مصنوعی که در خدمت کشتار قرار گرفته‌اند، راه گریزی وجود ندارد. این همان مسئله‌ای است که باید به آن توجه کرد؛ با وجود همه این امکانات و فناوری‌ها، در نهایت این زندگی و مقاومت انسان‌هاست که می‌تواند در برابر سلطه ایستادگی کند و اجازه ندهد این فناوری‌ها به هدف نهایی خود برسند.
صدرالدین در پایان با اشاره به بیتی از حافظ که در ابتدای کتاب آورده شده است، گفت: «در کنار از کران تا به کران لشکر ظلم است، ولی از ازل تا به ابد فرصت درویشان است.» به اعتقاد من، این بیت نکته دقیقی برای توصیف کتاب است؛ چراکه دستگاه و امکانات اشغالگران ممکن است بسیار گسترده و مجهز باشد، اما زندگی انسان‌هایی که در برابر این فناوری و سلطه مقاومت می‌کنند، اجازه نمی‌دهد این سلطه به‌طور کامل تحقق پیدا کند.
وی تأکید کرد: همان‌طور که باید جنبه ضدانسانی اشغالگری و فناوری‌های آن روایت شود، لازم است زندگی انسان‌هایی که در برابر اسرائیل و آمریکا مقاومت می‌کنند نیز به تصویر کشیده شود. نباید به انتشار آثاری مانند «آزمایشگاه فلسطین» بسنده کنیم؛ بلکه باید روایت زندگی مردم و تجربه انسانی مقاومت نیز ادامه پیدا کند.
«ساعت سه منیریه» روایت زندگی مردی است که میان رنج و انتخاب، رنج را برگزید
سمیه صالحی، نویسنده کتاب «ساعت سه منیریه»، در پنجمین برنامه «تاکتاب» با اشاره به دشواری‌های نگارش این اثر گفت: در ابتدا تصور نمی‌کردم بتوانم زندگی شخصیتی را روایت کنم که در سالروز شهادتش، هم در ایران برای او بزرگداشت برگزار می‌شود و هم در اردوگاه اشرف؛ همین دوگانگی و پذیرش او از سوی دو جبهه متفاوت، کنجکاوی مرا برای شناخت بیشتر زندگی‌اش برانگیخت.
وی با بیان اینکه آشنایی‌اش با این پروژه از طریق همکارانش در هنرستان و شاگردانش شکل گرفت، توضیح داد: از من دعوت شد تا درباره پروژه‌ای صحبت کنیم و زمانی که متوجه شدم قرار است درباره چنین شخصیتی بنویسم، برایم بسیار جالب بود. هفته بعد برای دریافت مدارک و اطلاعات مراجعه کردم و با حجم زیادی از اسناد مکتوب، در حدود هزار و ۴۸۳ صفحه، روبه‌رو شدم. وقتی این حجم از اطلاعات را دیدم، با خودم گفتم چرا این کار را پذیرفته‌ام و چرا اصلاً به اینجا آمده‌ام. حتی مادرم به من گفت اگر این‌قدر کار دشوار است، آن را به خودشان برگردان و بگذار خودشان بنویسند.
صالحی ادامه داد: با این حال، حدود یک ماه اسناد را بررسی کردم، اما هرچه بیشتر پیش می‌رفتم، نوشتن دشوارتر می‌شد. از خانواده فرهاد، خواهر و برادر یا پدر و مادری که بتوانند درباره حاشیه‌های زندگی او توضیح بدهند، اطلاعاتی در دسترس نبود. پسرخاله‌اش نیز که بیشترین ارتباط را با او داشت، چندان اهل مصاحبه نبود و حاضر نمی‌شد اطلاعاتی ارائه کند. بنابراین، ناچار بودم صرفاً بر اساس اسناد به‌دست‌آمده از ساواک و برخی مدارک دانشگاهی پیش بروم. حتی از فرهاد، به‌جز یک عکس پرسنلی مربوط به دوران سربازی و یک عکس روزنامه‌ای از زمان شهادتش، تصویر دیگری وجود نداشت.
این نویسنده با اشاره به اینکه پس از یک ماه تصمیم گرفته بود نگارش کتاب را کنار بگذارد، گفت: در نهایت کار را تحویل دادم و اعلام کردم که نمی‌توانم آن را بنویسم؛ اما مجموعه‌ای از اتفاقاتی که در حاشیه این پروژه برایم رخ داد، باعث شد به این نتیجه برسم که فرهاد دیگر بخشی از زندگی من شده است. او برایم دیگر فقط شهید فرهاد صفا نبود؛ فرهاد به‌تنهایی به بخشی از زندگی‌ام تبدیل شده بود.
وی درباره بخشی از زندگی این شخصیت توضیح داد: فرهاد در خانواده‌ای به دنیا آمده بود که پدرش، متولد سال ۱۳۲۶، استاد دانشگاه و دارای مدرک دکترای زبان و ادبیات فارسی بود و تا یک قدمی نمایندگی مجلس پیش رفته بود. از سوی مادر نیز پدربزرگی داشت که از آیت‌الله‌های شناخته‌شده شهر بود. با این حال، پدرش، دکتر فضل‌الله، زمانی که فرهاد تنها ۹ ماه داشت، بدون هیچ دلیل مشخصی خانواده را ترک کرد و مادر فرهاد را طلاق داد. این اتفاق یکی از نخستین نکاتی بود که در مواجهه با زندگی او برایم اهمیت پیدا کرد.
صالحی با اشاره به محدودیت اطلاعات موجود درباره شخصیت اصلی کتاب بیان کرد: با وجود اینکه حجم اسناد به هزار و ۴۸۳ صفحه می‌رسید، بخش زیادی از آن‌ها مقاله بود و تصور می‌کردم نتوانم از دل این مطالب روایت قابل‌قبولی بیرون بیاورم. به همین دلیل، با خودم فکر می‌کردم اگر نویسندگان دیگری پیش از من این کار را نپذیرفته‌اند و گفته‌اند امکان نوشتن چنین اثری وجود ندارد، شاید بهتر باشد آن را به فرد دیگری بسپارم.
وی درباره بازگشت دوباره به پروژه پس از مدتی وقفه گفت: برادرم را در سال ۱۴۰۰ به دلیل ابتلا به کرونا از دست دادم. شرایط روحی بسیار دشواری داشتم و برای حدود شش ماه در وضعیت افسردگی و اندوه بودم و ترجیح می‌دادم هیچ کاری انجام ندهم. حدود شش ماه بعد، مادرم خوابی دید که مسیر من را برای بازگشت به این پروژه تغییر داد. در آن زمان دوباره درگیر کار فرهاد شده بودم؛ چون احساس می‌کردم او دیگر متعلق به زندگی من است و نمی‌توانم نوشتن درباره‌اش را به شخص دیگری بسپارم.
صالحی ادامه داد: مادرم از ماجرای درگیری من با این پروژه اطلاعی نداشت، اما در خواب، مادر شهیدی به سراغش آمده و اصرار کرده بود که ابتدا کار فرهاد را بنویسم و پس از آن سراغ نوشتن زندگی او بروم. مادرم تنها پیامی را که از آن خواب به یاد داشت، به من گفت: «این بچه چشم‌به‌راهه؛ برو کارش را بنویس و تمامش کن.»
این نویسنده درباره تجربه‌های مختلف خود در نگارش کتاب اظهار کرد: ابتدا تلاش کردم اثر را بر اساس مصاحبه‌های موجود بنویسم، اما از نتیجه به‌شدت ناراضی بودم. بار دیگر بر مبنای اسناد صرف پیش رفتم که حاصل آن روایتی کاملاً کتابی، خشک و غیرصمیمی بود و باز هم آن را دوست نداشتم. پس از چندین بار نوشتن و بازنویسی، به این نتیجه رسیدم که اثر باید در قالب رمان نوشته شود؛ روایتی که بتواند مخاطب را با خود همراه کند، دست او را بگیرد و در مسیر زندگی فرهاد پیش ببرد.
وی با اشاره به دشواری انتخاب قالب رمان برای این اثر گفت: راضی کردن محمد قاسمی‌پور برای نوشتن کتاب در قالب رمان نیز کار ساده‌ای نبود. از سوی دیگر، نمی‌شد تمام روایت را فقط از زبان فرهاد یا صرفاً از زبان یک راوی اصلی بیان کرد. به همین دلیل تصمیم گرفتم کتاب را در چهار اپیزود بنویسم.
صالحی درباره ساختار چهارگانه کتاب توضیح داد: این چهار بخش به زکیه، مادر فرهاد، عبدالکریم، پسرخاله او که بیشترین ارتباط را با فرهاد داشت، خود فرهاد و در نهایت بخش «فرجام» اختصاص دارد؛ بخشی که روایت‌های پیشین در آن به یکدیگر پیوند می‌خورند و با هم آمیخته می‌شوند.
این نویسنده با اشاره به تجربه شخصی خود در جریان نگارش کتاب گفت: پیش از این پروژه، به توسل به شهدا اعتقادی نداشتم؛ اما در جریان نوشتن این اثر، به‌شدت به این موضوع باور پیدا کردم. هر بار که در بخشی از کار به بن‌بست می‌رسیدم و احساس می‌کردم دیگر راهی برای ادامه وجود ندارد، کافی بود کمی از کار فاصله بگیرم تا مسیر تازه‌ای پیش رویم باز شود. این اتفاق برایم واقعاً راهگشا بود و احساس می‌کردم خود فرهاد در ادامه مسیر کمکم می‌کند.
وی در توصیف محتوای کتاب گفت: اگر بخواهم در یک جمله درباره این اثر توضیح بدهم، باید بگویم «ساعت سه منیریه» درامی عاشقانه از برشی از زندگی تاریخی، فردی، اجتماعی و سیاسی انسانی است که میان رنج و انتخاب، رنج را برگزیده است.
صالحی تأکید کرد: در این کتاب تلاش نکردم هیچ اتفاقی را تأیید یا تکذیب کنم. ترجیح دادم به‌جای قضاوت، مشاهده‌گر باشم و صدای انسان‌هایی باشم که میان بقا، ایمان و تقدیر گرفتار شده بودند و در نهایت انتخابی کردند که شاید به زیان زندگی خودشان بود، اما آیندگان به‌خوبی دریافتند که انتخاب درستی بوده است.
وی با اشاره به بازه زمانی روایت کتاب گفت: به گفته محمد قاسمی‌پور، داستان از سال ۱۳۵۴ آغاز می‌شود و تا سال‌های ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸ ادامه پیدا می‌کند. کتاب با خواب مادر من شروع می‌شود و به مادر فرهاد ختم می‌شود؛ مادری که چهار سال پس از شهادت پسرش متوجه می‌شود او به شهادت رسیده است. این مادر در تمام آن چهار سال حتی یک روز هم در خانه‌اش را نمی‌بندد، چون احتمال می‌دهد پسرش روزی بازگردد.
این نویسنده در پایان، بخشی از آخرین پاراگراف کتاب را برای حاضران خواند: «دوستت دارم، دوستت دارم، دوستت دارم. شده هزار بار دیگر همین دو کلمه را بگویم، می‌گویم. دروغی نیست، الکی و مثالی نیست. انگار زندگی هم شده تمام مسیر همراهت بودم؛ تمام این خطوط پر دغدغه و پر غم، تمام این کلماتی که به هزار جان‌کندن با من آمدند و دستم را گرفتند تا بیابمت. و حالا پس از این همه دلتنگی، سلام؛ برایت گل آوردم.»
صالحی در پایان با بیان اینکه ترجیح می‌دهد بیش از این درباره محتوای کتاب و مسیر نگارش آن توضیح ندهد، گفت: به مرگ مؤلف پس از انتشار کتاب بیشتر اعتقاد پیدا کرده‌ام. به نظرم پس از انتشار یک اثر، باید اجازه داد کتاب خوانده شود و خواننده خودش درباره آن قضاوت کند. امیدوارم توانسته باشم از عهده این کار برآیم و دینی را که بر عهده داشتم، ادا کنم.
«نام تو پیراهنم» روایت زندگی روح‌الله عجمیان از نگاه خواهرش است
فاطمه مهرابی، نویسنده کتاب «نام تو پیراهنم»، در معرفی این اثر با اشاره به ظرفیت‌های زندگی شهید روح‌الله عجمیان گفت: این کتاب تنها درباره شهید روح‌الله عجمیان یا زندگی خواهرش، زهرا عجمیان، نیست؛ بلکه تلاش دارد به یک پرسش اجتماعی پاسخ دهد؛ اینکه چه اتفاقی برای یک هموطن، هم‌زبان یا حتی همشهری می‌افتد که با وجود برخورداری از دردها و دغدغه‌های مشترک، به موجودی تبدیل می‌شود که می‌تواند چنین خشونتی را علیه دیگری اعمال کند.
وی در ابتدای سخنان خود با اشاره به جایگاه شهدای امنیت اظهار کرد: فکر می‌کنم هر مجموعه‌ای از شهدا، پیشرو و پرچمداری دارد و در میان شهدای امنیت، شهید روح‌الله عجمیان و شهید آرمان علی‌وردی چنین جایگاهی دارند. به اعتقاد من، شهید روح‌الله عجمیان ظرفیت‌های زیادی برای روایت داشت و اگر نوشته‌های من در این کتاب به دل مخاطب بنشیند، به بزرگی این شهید بازمی‌گردد و اگر بخشی از آن نتواند مخاطب را همراه کند، ضعف من به‌عنوان نویسنده است.
مهرابی با بیان اینکه نمی‌خواسته روایت کتاب را صرفاً به چگونگی شهادت روح‌الله عجمیان محدود کند، افزود: شهادت او بسیار دراماتیک، تلخ و خشونت‌بار بود، اما احساس کردم اگر فقط به این بخش بپردازم، به خود شهید، زیست او و خانواده‌اش ظلم کرده‌ام. به همین دلیل تلاش کردم بخش‌هایی از زندگی خانواده او را روایت کنم که نشان دهد غیرت و روحیه ایستادگی چگونه در این خانواده شکل گرفته است.
این نویسنده ادامه داد: خانواده شهید عجمیان، خانواده‌ای ساده‌زیست و رنج‌دیده است؛ خانواده‌ای که مانند بسیاری از خانواده‌های دیگر جامعه با دشواری‌های زندگی روبه‌رو بوده است. برای من این پرسش اهمیت داشت که چگونه فردی از چنین خانواده‌ای، در شرایطی که عده‌ای با شعار اعتراض به وضعیت اقتصادی به میدان آمده‌اند، در برابر آن‌ها می‌ایستد و چنین سرنوشتی پیدا می‌کند.
وی با تأکید بر اینکه نتیجه‌گیری‌های اجتماعی کتاب از دل روایت زندگی شخصیت‌ها شکل گرفته است، گفت: نمی‌خواهم تصور شود که در کتاب صرفاً شعار داده‌ام یا از ابتدا مجموعه‌ای از گزاره‌های سیاسی و اجتماعی را در نظر گرفته و بعد آن‌ها را در روایت گنجانده‌ام؛ بلکه خودم از دل روایت زندگی سید زهرا عجمیان به این برداشت‌ها رسیدم. به نظرم جریانی که از زن، زندگی و آزادی سخن می‌گفت، اتفاقاتی را رقم زد که با این مفاهیم فاصله زیادی داشت.
مهرابی با اشاره به تلاش خود برای یافتن زاویه دیدی زنانه در روایت زندگی شهید عجمیان بیان کرد: با افراد مختلفی درباره زندگی شهید گفت‌وگو کردم؛ تقریباً با تمام اعضای خانواده، دوستان شهید، مادر و خواهران او مصاحبه‌هایی انجام شد. بخش زیادی از مصاحبه‌ها را همکار ارجمندم آقای خانجانی انجام دادند که جای ایشان در این جمع خالی است.
وی افزود: به این فکر می‌کردم که همان‌طور که خداوند برای روایت واقعه عاشورا، حضرت زینب(س) را انتخاب کرد، من نیز باید به دنبال یک نگاه زنانه برای روایت این ماجرا باشم. در ابتدا طبیعی‌ترین انتخاب، مراجعه به مادر شهید به نظر می‌رسید؛ اما در نهایت احساس کردم زهرا خانم به دلیل جسارت در بیان واقعیت‌ها، صراحت کلام و ارتباط نزدیکش با روح‌الله، می‌تواند زاویه دید مناسبی برای روایت زندگی او باشد. در آن مقطع، این دو نفر از اعضای خانواده در خانه کنار یکدیگر زندگی می‌کردند و ارتباط نزدیکی با هم داشتند؛ سایر اعضای خانواده نیز ازدواج کرده بودند.
این نویسنده با اشاره به اهمیت روایت نقش زنان در ماجرای شهادت روح‌الله عجمیان گفت: ما بارها دراغتشاشات ۱۴۰۱ شنیدیم که می‌خواندن: برای خواهرم، خواهرت، خواهرامون و به همین دلیل خواستم از این زاویه وارد زندگی شهید روح‌الله بشوم که نشان دهم از دست دادن جوانانی چون روح‌الله چه تاثیری بر زندگی خواهران و مادران آن‌ها دارد. واقعیت این است که امثال روح‌الله برای حفظ آن غیرت و ارزش‌هایی که به آن باور داشتند و برای ایران، روی زمین نقش بر زمین شدند.
مهرابی با تأکید بر اینکه تلاش کرده شهید را شخصیتی واقعی و دور از تصویرسازی‌های غیرواقعی نشان دهد، اظهار کرد: من روح‌الله را روی زمین دیدم، نه روی آسمان. به‌شدت معتقدم که باید واقعیت‌ها را بیان کرد؛ حتی بخش‌هایی را که ممکن است خاکستری به نظر برسند. شهید نیز مانند بسیاری از جوانان این سرزمین، انسانی عادی و معمولی بوده و زندگی طبیعی خودش را داشته است. او از ابتدا شخصیتی کاملاً آسمانی و دور از زندگی روزمره نبوده؛ بلکه انتخابی که در یک لحظه حساس زندگی انجام می‌دهد، همه‌چیز را تغییر می‌دهد.
وی درباره شیوه نگارش کتاب توضیح داد: ثبت خاطره‌نگاری و انجام مصاحبه را از استادم، محمد قاسمی‌پور، آموخته‌ام. ایشان به من یاد دادند که به واقعیت وفادار باشم و معتقدم عریانی واقعیت از هر چیز دیگری زیباتر است؛ به‌ویژه در آثاری که درباره شهدا نوشته می‌شوند. من در این کتاب بیشتر کار تدوین و نگارش را بر عهده داشتم و تلاش کردم لحن روایت را به شکلی تنظیم کنم که شایسته این خانواده و زیست اجتماعی آن‌ها باشد و بتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند.
مهرابی با اشاره به نقش استاد سرهنگی در شکل‌گیری نسخه نهایی کتاب گفت: این سعادت را داشتم که نسخه اولیه کتاب را به استاد دیگرم مرتضی سرهنگی تقدیم کنم تا آن را بخوانند. نکاتی که ایشان مطرح می‌کردند و حتی هر خطی که درباره کتاب می‌خواندند، برای من به اندازه ماه‌ها درس‌آموز بود. امروز نیز افتخار دارم که ایشان را در این جمع زیارت می‌کنم.
وی در ادامه با بیان اینکه تلاش کرده از تلخی و خشونت ماجرا به شکلی روایت کند که مخاطب بیش از اندازه آزرده نشود، گفت: امیدوارم تلخی این اتفاق مخاطبان را اذیت نکند. من روایت را از زندگی آغاز کردم؛ از شیطنت‌های زهرا خانم و روحیه جسورانه او. شاید در نگاه اول چنین روحیه‌ای در او دیده نشود، اما وقتی صحبت می‌کند، با انسانی پرجنب‌وجوش و دارای زیستی جذاب روبه‌رو می‌شویم. در ادامه نیز روایت به تربیت و رابطه دوستانه او با روح‌الله می‌رسد.
این نویسنده با اشاره به اهمیت ثبت این وقایع برای نسل‌های آینده بیان کرد: اتفاقی که در آن مقطع تاریخی، هرچند چندان دور از زمان ما نیست، برای مردم این سرزمین رخ داد، موضوعی است که اگر سال‌ها بعد بخواهیم آن را برای اطرافیان و فرزندانمان تعریف کنیم، شاید باور نکنند. شاید نسل‌های بعد نتوانند تصور کنند که روزگاری یک همشهری چنین رفتاری با هموطن خود داشته است؛ آن هم در جامعه‌ای که خود را دارای تمدن چند هزار ساله می‌داند.
مهرابی ادامه داد: به اعتقاد من، پس از سال ۱۴۰۱ دست برخی افراد برای تکرار چنین رفتارهایی بازتر شد و در سال گذشته نیز شاهد فجایعی بودیم که طی آن شهدای امنیت به شکل‌های فجیعی به شهادت رسیدند.
وی در پایان با اشاره به پیوند عاطفی شهید روح‌الله عجمیان و خواهرش گفت: روح‌الله بسیاری از اوقات زهرا را «بابا» صدا می‌کرد و به او می‌گفت تو برای من مثل پدر و تکیه‌گاه هستی. همین رابطه و صمیمیت میان آن‌ها یکی از بخش‌های مهمی است که در روایت زندگی این دو نفر به آن پرداخته‌ام.
مهرابی در پایان از حاضران خواست پس از مطالعه کتاب، نظر خود را بدون ملاحظه و فارغ از مثبت یا منفی بودن آن با او در میان بگذارند و تأکید کرد: برای من به‌عنوان نویسنده، همین که مخاطب کتاب را بخواند و درباره آن نظر بدهد، لذت‌بخش است.