قزوین - ایرنا - پیشنهاد سفیر ویتنام برای برقراری ارتباط میان دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) و دانشگاه هانوی، فراتر از یک دیدار تشریفاتی و تعارفات دیپلماتیک، فرصتی برای ورود قزوین به عرصه تازه‌ای از همکاری‌های علمی، فرهنگی و بین‌المللی است.
به گزارش ایرنا، گاهی یک دیدار دیپلماتیک، بیش از آنکه در همان لحظه دستاوردی قابل اندازه‌گیری داشته باشد، دریچه‌ای را به یک فرصت بزرگ‌تر باز می‌کند، به عنوان مثال، دیدار روز گذشته نگویین لوئونگ نگوک، سفیر ویتنام در ایران، با حمید طاهری رییس دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) را می‌توان از همین زاویه بررسی کرد.
در این دیدار که ظاهرا درباره ظرفیت‌های آموزشی دانشگاه‌های فی‌مابین صحبت می‌شد، اما در باطن می‌تواند سرآغاز شکل‌گیری یک مسیر ارتباطی میان قزوین و کشوری در جنوب شرق آسیا باشد که طی چند دهه گذشته توانسته جایگاه اقتصادی و صنعتی خود را در جهان ارتقا دهد.
نکته قابل توجه در این دیدار، پیشنهاد مشخص سفیر ویتنام برای ارتباط دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) با دانشگاه هانوی و افزایش تبادل دانشجو میان دو کشور بود؛ وی همچنین از وجود دانشکده شرق‌شناسی و آموزش زبان فارسی در ویتنام سخن گفت و ابراز امیدواری کرد که علاقه‌مندان به زبان فارسی بتوانند برای آشنایی نزدیک‌تر با ایران، به شهرهایی همچون قزوین سفر کنند.
از آنجایی که روابط ایران و ویتنام از پشتوانه تاریخی برخوردار است و دو کشور در چهارم اوت ۱۹۷۳ میلادی روابط دیپلماتیک خود را برقرار کردند و در طول دهه‌های گذشته، توافق‌هایی در زمینه‌های اقتصادی، فرهنگی، علمی و فنی داشته‌اند، بنابراین، پیشنهاد همکاری دانشگاهی میان قزوین و هانوی می‌تواند بر بستری از روابط موجود بنا شود، نه آنکه نقطه آغاز ارتباط دو کشور از صفر باشد.
چرا ویتنام می‌تواند شریک مناسبی برای قزوین باشد؟
برای درک اهمیت این فرصت، باید نگاهی به مسیر توسعه ویتنام انداخت؛ این کشور در دهه‌های گذشته با اصلاحات اقتصادی، توسعه تولید، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و حضور فعال در عرصه تجارت جهانی، از یک اقتصاد عمدتا کشاورزی به یکی از مراکز مهم تولید و صادرات در آسیا تبدیل شده است.
بانک جهانی در ژوئیه ۲۰۲۶، ویتنام را در گروه کشورهای با درآمد متوسط رو به بالا قرار داد؛ تحولی که نشان دهنده تغییر جایگاه اقتصادی این کشور در چهار دهه اخیر است، اقتصاد این کشور شرقی آسیا در عین برخورداری از ظرفیت صنعتی، در حوزه‌هایی مانند فناوری، تولیدات کشاورزی، فرآوری مواد غذایی، گردشگری و آموزش عالی نیز در حال گسترش است.
این ویژگی‌ها برای استانی مانند قزوین اهمیت ویژه‌ای دارد، قزوین تنها یک مرکز دانشگاهی یا یک شهر تاریخی نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از ظرفیت‌های صنعتی، کشاورزی، گردشگری و انسانی را در خود جای داده و بر اساس اظهارات استاندار قزوین، حدود ۱۰ درصد صنایع کوچک و بزرگ کشور در این استان مستقر هستند و بیش از ۱۶۰ هزار نفر به صورت مستقیم در بخش صنعت فعالیت می‌کنند.
در چنین شرایطی، ارتباط علمی با ویتنام می‌تواند از محیط دانشگاه فراتر برود؛ برای مثال، همکاری استادان و پژوهشگران ۲ کشور در رشته‌های مهندسی، صنایع غذایی، کشاورزی، فناوری‌های نوین، مدیریت صنعتی و محیط زیست می‌تواند به انتقال تجربه و شکل‌گیری پروژه‌های مشترک منجر شود.
قزوین در حوزه کشاورزی نیز ظرفیت قابل توجهی دارد و دشت قزوین، باغ‌های تاکستان، تولید زیتون، محصولات زراعی و صنایع وابسته به کشاورزی زمینه‌هایی هستند که می‌توانند موضوع همکاری دانشگاهی و پژوهشی با مراکز علمی و تخصصی ویتنام قرار گیرند.
مطالعه روش‌های نوین فرآوری محصولات کشاورزی، افزایش بهره‌وری، مدیریت منابع آب، بسته‌بندی و توسعه صنایع تبدیلی، از جمله حوزه‌هایی هستند که همکاری مشترک در آنها می‌تواند از سطح مقاله و همایش به مسایل واقعی تولیدکنندگان استان برسد.
دانشجوی خارجی، سفیر فرهنگی و سرمایه اجتماعی برای قزوین
یکی از مهمترین دستاوردهای دیپلماسی دانشگاهی، افزایش حضور دانشجویان خارجی در یک شهر است؛ موضوعی که آثار آن تنها به محیط دانشگاه محدود نمی‌شود.
هر دانشجوی خارجی که برای چند سال در قزوین زندگی و تحصیل می‌کند، با جامعه، فرهنگ، آداب، بازار، تاریخ و سبک زندگی مردم این شهر آشنا می‌شود؛ او پس از بازگشت به کشورش، می‌تواند به یکی از حلقه‌های ارتباطی میان جامعه میزبان و کشور مبدا تبدیل شود و این ارتباط در بسیاری از مواقع، حتی پس از پایان دوران تحصیل نیز ادامه پیدا می‌کند.
دانشجوی ویتنامی که در قزوین تحصیل می‌کند، ممکن است سال‌ها بعد در یک شرکت صنعتی، مرکز پژوهشی، نهاد فرهنگی یا مجموعه دولتی در کشور خود فعالیت کند و آشنایی او با ایران و تجربه زندگی در قزوین می‌تواند در شکل‌گیری ارتباطات علمی، فرهنگی و حتی اقتصادی آینده موثر باشد.
به همین دلیل، جذب دانشجوی خارجی را نباید صرفا به معنای افزایش آمار ثبت نام در دانشگاه دانست و این موضوع نوعی سرمایه‌گذاری بلندمدت در شبکه ارتباطات انسانی و بین‌المللی استان است.
از سوی دیگر، حضور دانشجویان خارجی برای اقتصاد شهری نیز بی‌تاثیر نیست، هزینه‌های اقامت، خوراک، حمل‌ونقل، خرید، خدمات آموزشی و گردشگری، بخشی از تقاضای جدید را در شهر ایجاد می‌کند و خانواده‌ها و دوستان این دانشجویان نیز ممکن است در جریان سفرهای دیداری، به قزوین بیایند و با جاذبه‌های استان آشنا شوند.
دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) به دلیل سابقه فعالیت بین‌المللی و پذیرش دانشجو از ملیت‌های مختلف، از یک مزیت مهم برای تحقق این هدف برخوردار است، این دانشگاه به گفته مسوولان خود تاکنون میزبان دانشجویان بیش از ۱۰۰ کشور جهان بوده و مرکز آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان آن می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای جذب دانشجویان ویتنامی باشد.
زبان فارسی، نقطه اتصال فرهنگی ایران و ویتنام
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این دیدار، اشاره سفیر ویتنام به آموزش زبان فارسی در این کشور بود، شاید در نگاه نخست وجود دانشجویانی که در فاصله‌ای به وسعت جنوب شرق آسیا زبان فارسی می‌آموزند، موضوعی محدود به روابط فرهنگی به نظر برسد، اما واقعیت این است که امروز زبان، یکی از مهمترین ابزارهای ماندگاری روابط میان ملت‌هاست.
وقتی در یک کشور، دانشجویانی زبان و ادبیات کشور دیگری را می‌آموزند، زمینه آشنایی عمیق‌تر با تاریخ، ادبیات، اندیشه، هنر و سبک زندگی آن کشور نیز فراهم می‌شود و این ارتباط می‌تواند از کلاس زبان آغاز شود و به همکاری‌های دانشگاهی، انتشار کتاب، ترجمه آثار ادبی، برگزاری نشست‌های فرهنگی و حتی سفرهای گردشگری منجر شود.
نکته مهم این است که چنین ظرفیتی در ویتنام از قبل وجود داشته و دانشگاه علوم اجتماعی و انسانی وابسته به دانشگاه ملی ویتنام در هانوی، در دانشکده شرق‌شناسی خود سابقه فعالیت در حوزه مطالعات ایران و آموزش زبان فارسی را دارد و این دانشگاه و سفارت ایران نیز طی سال‌های گذشته برنامه‌های مشترک آموزشی و فرهنگی، از جمله دوره‌های زبان فارسی و نشست‌های مرتبط با سعدی و تمدن ایرانی را نیز برگزار کرده‌اند.
بنابراین دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) می‌تواند از همین ظرفیت موجود استفاده کند و برگزاری دوره‌های تابستانی زبان فارسی، پذیرش کوتاه مدت دانشجویان شرق‌شناسی و ایران‌شناسی و دعوت از استادان ویتنامی برای آشنایی با زبان و فرهنگ ایرانی، از جمله اقداماتی هستند که هزینه اجرایی نسبتا محدودی دارند، اما می‌تواند به توسعه روابط فرهنگی دو کشور کمک کند.
البته همان‌طور که دانشجویان ویتنامی برای شناخت ایران به قزوین می‌آیند، دانشجویان ایرانی نیز می‌توانند با حضور در دوره‌های زبان ویتنامی، مطالعات جنوب شرق آسیا و برنامه‌های تبادل دانشجو، شناخت دقیق‌تری از جامعه و فرهنگ این کشور به دست آورند.
این همان معنای واقعی دیپلماسی فرهنگی است، ارتباطی که در آن هر دو جامعه فرصت معرفی خود و شناخت دیگری را پیدا می‌کنند.
فرصت گردشگری، قزوین از یک شهر دانشگاهی تا مقصد گردشگران آسیایی
این نکته برای استان اهمیت دارد، چون قزوین با وجود بهره‌مندی مجموعه‌ای از جاذبه‌های تاریخی، طبیعی و فرهنگی، هنوز آن‌طور که باید در بازار گردشگری بین‌المللی معرفی نشده است.
مجموعه تاریخی قزوین، مساجد و بناهای تاریخی، بازار سنتی، باغستان‌ها، الموت، دریاچه اوان، فرهنگ غذایی و صنایع دستی از جمله ظرفیت‌هایی هستند که می‌تواند برای گردشگران علاقه‌مند به تاریخ و فرهنگ ایران جذاب باشند و اهمیت این ظرفیت‌ها زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم قلعه الموت و استحکامات وابسته به آن در سال ۲۰۲۶ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت گردیده است.
در کنار این ظرفیت‌ها و براساس اعلام اداره کل میراث فرهنگی استان، ۷۶ پروژه تاسیسات گردشگری در قزوین در حال اجراست و یکی از اهداف مدیریت گردشگری استان، تبدیل قزوین از یک مسیر عبوری به مقصد گردشگری است.
البته تحقق چنین هدفی به تبلیغات صرف محدود نمی‌شود و ترجمه محتوای گردشگری به زبان انگلیسی و در صورت امکان ویتنامی، طراحی بسته‌های سفر، آموزش راهنمایان گردشگری، فراهم‌کردن خدمات مناسب برای گردشگران خارجی و هماهنگی میان دانشگاه، میراث فرهنگی، شهرداری و بخش خصوصی ضروری است.
از همکاری دانشگاهی تا ارتباط با صنعت و تولید
یکی از اشتباهاتی که ممکن است در چنین دیدارهایی رخ دهد، محدودکردن همکاری‌ها به امضای تفاهم‌نامه، برگزاری همایش و تبادل چند دانشجو است؛ اگرچه این اقدامات لازم هستند، اما برای استانی با ویژگی‌های اقتصادی قزوین کافی نیستند.
دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) می‌تواند در نقش یک واسطه علمی، ارتباط میان مراکز دانشگاهی ویتنام و صنایع استان را برقرار کند؛ به عنوان نمونه، برگزاری نشست‌های تخصصی با حضور استادان، مدیران شرکت‌های تولیدی و پژوهشگران دو کشور می‌تواند زمینه شناسایی مسایل مشترک و تعریف پروژه‌های کاربردی را فراهم کند.
ویتنام در حوزه تولید صنعتی، توسعه زنجیره تامین و صادرات تجربه‌های قابل مطالعه‌ای دارد و قزوین نیز از یک ساختار صنعتی متنوع برخوردار است؛ بنابراین چنین ظرفیت‌هایی می‌تواند زمینه تبادل تجربه در موضوعاتی مانند بهره‌وری خطوط تولید، فناوری‌های صنعتی، بسته‌بندی، صنایع غذایی، مدیریت زنجیره تامین و استفاده از فناوری در تولید را فراهم کند.
در حوزه کشاورزی نیز ارتباط میان مراکز تحقیقاتی دو کشور می‌تواند به بررسی روش‌های نوین تولید، فرآوری و نگهداری محصولات، مدیریت منابع آب و توسعه فناوری‌های کشاورزی منجر شود.
البته نباید از این دیدار انتظار داشت که بلافاصله سرمایه‌گذاری یا قرارداد تجاری بزرگی برای قزوین به همراه بیاورد و ارزش اصلی چنین ارتباطی، ایجاد شناخت، اعتماد و شبکه ارتباطی است؛ شبکه‌ای که در آینده می‌تواند مسیر همکاری‌های اقتصادی و صنعتی را نیز هموار کند.
برای آنکه این دیدار به نتیجه ملموس برسد، لازم است دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) و مدیریت استان، یک برنامه عملیاتی مشخص برای همکاری با ویتنام تدوین کنند؛ نخستین گام می‌تواند امضای تفاهم‌نامه‌ای اجرایی با یک دانشگاه معتبر ویتنامی باشد؛ تفاهم‌نامه‌ای که در آن تعداد مشخصی بورسیه، تبادل دانشجو و استاد، دوره‌های مشترک آموزشی و پژوهشی و برنامه‌های فرهنگی پیش‌بینی شده باشد.
در مرحله بعد، تشکیل کارگروه مشترک دانشگاهی با حضور نمایندگان دانشگاه، سفارت ویتنام، اتاق بازرگانی و دستگاه‌های مرتبط استان ضروری است و این کارگروه می‌تواند ظرفیت‌های دو کشور را بررسی و حوزه‌هایی را که امکان همکاری واقعی در آنها وجود دارد، شناسایی کند.
همچنین راه‌اندازی برنامه معرفی قزوین در دانشگاه‌های ویتنام، برگزاری هفته فرهنگی ایران در هانوی، هفته فرهنگی ویتنام در قزوین و اعزام هیات‌های علمی و دانشجویی، می‌تواند این ارتباط را از سطح مدیران و مسوولان به سطح جامعه و مردم دو کشور گسترش دهد.
در این میان، نقش مدیریت استان نیز تعیین کننده می‌باشد و استانداری قزوین می‌تواند با هماهنگی دانشگاه، اداره کل میراث فرهنگی، شهرداری، اتاق بازرگانی و مجموعه‌های صنعتی، از این فرصت برای معرفی ظرفیت‌های استان استفاده کند.
بنابراین، دانشگاه نباید در این مسیر تنها بماند، زیرا بخش مهمی از منافع چنین همکاری‌هایی خارج از محیط دانشگاهی و در اقتصاد، فرهنگ و اجتماع استان ظهور خواهد کرد.
از سوی دیگر، نباید فراموش کرد که ویتنام نیز صرفا به دنبال اعزام دانشجو به ایران نیست و این کشور می‌تواند از ظرفیت‌های آموزشی، پژوهشی و فرهنگی ایران بهره‌مند شود و در مقابل، دانشگاه‌های ایرانی نیز به دانش، تجربه و فرصت‌های پژوهشی مراکز علمی ویتنام دسترسی پیدا کنند.
قزوین به دیپلماسی استانی نیاز دارد
واقعیت این است که در دنیای امروز، توسعه استان‌ها فقط با احداث کارخانه، افزایش تولید، اجرای پروژه‌های عمرانی و جذب سرمایه‌گذار اتفاق نمی‌افتد، بخشی از مسیر توسعه از ارتباطات بین‌المللی، تعاملات علمی، تبادل فرهنگی و ایجاد شبکه‌های انسانی عبور می‌کند.
قزوین با برخورداری از یک دانشگاه بین‌المللی، موقعیت صنعتی، ظرفیت کشاورزی، پیشینه تاریخی و جاذبه‌های گردشگری، امکان ایفای نقشی فراتر از یک مقصد آموزشی را دارد و این استان می‌تواند در کنار تهران و سایر مراکز علمی کشور، به یکی از نقاط ارتباطی ایران با کشورهای شرق و جنوب شرق آسیا تبدیل شود.
دیدار سفیر ویتنام با رییس دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) را باید از همین منظر ارزیابی کرد و شاید در کوتاه مدت نتیجه آن تنها تبادل چند دانشجو، برگزاری یک نشست علمی یا امضای یک تفاهم‌نامه باشد، اما در بلندمدت همین ارتباطات می‌توانند به شکل‌گیری پیوندهایی منجر شوند که منافع آنها نصیب دانشگاه، صنعتگران، کشاورزان، فعالان گردشگری و مردم قزوین شود.
نکته مهم این است که چنین فرصت‌هایی معمولا با یک دیدار آغاز می‌شوند، اما با پیگیری مستمر به نتیجه می‌رسند و اگر این پیشنهاد سفیر ویتنام به یک برنامه منسجم و قابل ارزیابی تبدیل شود، قزوین می‌تواند نه تنها میزبان دانشجویان ویتنامی، بلکه یکی از پایگاه‌های توسعه روابط علمی و فرهنگی ایران با جنوب شرق آسیا باشد.
شاید مهمترین دستاورد این دیدار آن باشد که قزوین را از جایگاه یک میزبان دانشگاهی برای دانشجویان خارجی، به بازیگری فعال در دیپلماسی علمی و فرهنگی کشور نزدیک شد که ارزش آن بسیار فراتر از تعداد دانشجویانی است که در یک سال تحصیلی وارد استان می‌شوند.