نشست احتمالی در چین؛ اوکراین غایب بزرگ توافقی سرنوشت‌ساز؟
گزارش‌ها از پیشنهاد ولادیمیر پوتین برای برگزاری نشستی با حضور دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ، با هدف دستیابی به توافقی برای پایان جنگ اوکراین، از احتمال شکل‌گیری مسیر دیپلماتیک تازه‌ای حکایت دارد؛ مسیری که بنا بر گزارش‌ها ممکن است بدون حضور ولودیمیر زلنسکی دنبال شود.
فرارو– لیم هویی جی، خبرنگار حوزه بازارهای مالی شبکه سی‌ان‌بی‌سی
به گزارش فرارو به نقل از شبکه سی ان بی سی، روزنامه وال‌استریت ژورنال به نقل از یک افسر پیشین اطلاعاتی روسیه که از موضوع مطلع شده است، گزارش داد ولادیمیر پوتین در تماس تلفنی ۹ اکتبر با دونالد ترامپ، پیشنهاد برگزاری نشستی با حضور خود، رئیس‌جمهور آمریکا و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین را برای دستیابی به توافقی درباره پایان جنگ اوکراین مطرح کرده است. این تماس همچنین به توافقی برای فروش نفت گازوئیل روسیه در بازار جهانی منجر شده است.
برگزاری نشست سه‌جانبه هنوز تأیید نشده، اما گزارش‌ها از احتمال برگزاری آن در حاشیه نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه در ماه نوامبر در شهر شنژن چین حکایت دارند. نکته مهم‌تر آن است که در صورت برگزاری، ولودیمیر زلنسکی در این نشست حضور نخواهد داشت.
چنین چارچوبی می‌تواند پرسش‌های مهمی درباره جایگاه اوکراین در مذاکرات احتمالی ایجاد کند. کی‌یف نگران است که تصمیم‌های مربوط به آینده جنگ، بدون مشارکت مستقیم دولت اوکراین و با توافق قدرت‌های بزرگ اتخاذ شود. در مقابل، واشنگتن و مسکو ممکن است دستیابی به تفاهمی میان خود را راهی برای آغاز مذاکرات گسترده‌تر بدانند؛ هرچند هنوز جزئیات مشخصی درباره مفاد احتمالی توافق یا تضمین‌های امنیتی برای اوکراین منتشر نشده است.
کاهش فشار تحریمی بر مسکو؛ اختلاف تازه میان ترامپ و زلنسکی
گزارش نشست احتمالی در شرایطی منتشر شده که اختلافات میان واشنگتن و کی‌یف بر سر نحوه پایان جنگ افزایش یافته است. دولت ترامپ اخیراً محدودیت‌های مربوط به صادرات گازوئیل روسیه را به‌طور موقت کاهش داده و با صدور فرمان اجرایی در ۱۸ اکتبر، از اجرای برخی تحریم‌های جدید پیش‌بینی‌شده در طرحی قانونی که لیندسی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه فقید، از حامیان آن بود، جلوگیری کرده است.
ترامپ از این تصمیم دفاع کرده و گفته است واشنگتن نباید اقدامی انجام دهد که روسیه را به‌طور غیرضروری از میز مذاکره دور کند. او در شبکه تروث سوشال همچنین زلنسکی را به نداشتن تمایل کافی برای پایان دادن به جنگ متهم کرده است. در مقابل، رئیس‌جمهور اوکراین در شبکه ایکس تصمیم آمریکا برای عقب‌نشینی از محدودیت‌ها را نادرست دانسته است. زلنسکی هشدار داده که مسکو از هر نشانه کاهش فشار اقتصادی به‌عنوان فرصتی برای کسب درآمد بیشتر استفاده می‌کند و ممکن است این وضعیت را دلیلی برای ادامه جنگ بداند، نه انگیزه‌ای برای مصالحه.
مؤسسه مطالعات جنگ نیز در گزارشی ارزیابی کرده است که فرمان اجرایی ۱۶ اکتبر ترامپ با هدف اعلام‌شده دولت آمریکا برای پایان دادن به جنگ سازگار نیست و می‌تواند به روسیه امکان دهد منابع مالی لازم برای تداوم درگیری را حفظ کند؛ بدون آنکه امتیاز مشخصی برای ورود جدی به مذاکرات صلح دریافت یا پرداخت کند.
آتش‌بس انرژی زیر فشار؛ حملات متقابل ادامه دارد
اختلاف دو کشور تنها به تحریم‌ها محدود نیست. ترامپ پیش‌تر از اوکراین خواسته بود حملات خود به زیرساخت‌های انرژی روسیه را متوقف کند؛ با این استدلال که این حملات به افزایش قیمت گازوئیل منجر می‌شود.
آتش‌بس موسوم به «آتش‌بس انرژی» که ترامپ در ۱۱ اکتبر اعلام کرد، نتوانست به توقف متقابل حملات منجر شود. بنا بر گزارش منتشرشده، روسیه حملات به زیرساخت‌های اوکراین را ادامه داد و کی‌یف پس از توقف سه‌روزه حملات خود، پنجشنبه گذشته عملیات علیه اهداف روسیه را از سر گرفت.
در آخر هفته نیز دو طرف حملات گسترده‌ای انجام دادند. اوکراین بیش از هزار پهپاد به سوی روسیه پرتاب کرد و در پی حملات، آتش‌سوزی‌هایی در یک پایانه صادرات نفت و یک پالایشگاه در سن‌پترزبورگ گزارش شد. هم‌زمان، روسیه با موشک‌های بالستیک به کی‌یف حمله کرد. زلنسکی در گفت‌وگو با بلومبرگ هشدار داده است که برخی اقدامات آمریکا این تصور را ایجاد می‌کند که اوکراین برای تسلیم شدن تحت فشار قرار گرفته است. او در عین حال تأکید کرده که نمی‌خواهد باور کند شرکای آمریکایی‌اش پایان سریع‌تر جنگ را به بهای منافع و امنیت اوکراین دنبال می‌کنند.
استارلینک و استارشیلد؛ اهرم فناوری در میدان جنگ
اختلافات واشنگتن و کی‌یف به حوزه فناوری نظامی نیز کشیده شده است. اوکراین هفته گذشته آمریکا را متهم کرد که محدودیت‌هایی بر شبکه استارشیلد اعمال کرده است؛ سامانه‌ای با کاربردهای نظامی که نسخه نظامی‌شده فناوری استارلینک محسوب می‌شود و ارتش اوکراین از آن برای ارتباطات عملیاتی، کنترل نیروها و مقابله با حملات روسیه استفاده می‌کند.
گزارش‌ها حاکی است این محدودیت‌ها اتصال برخی تجهیزات متحرک با سرعت بیش از ۱۶۰ کیلومتر در ساعت، از جمله پهپادهای رهگیر، را مختل کرده است. بنا بر گزارش رسانه‌های اوکراینی، زلنسکی این اقدام را عملیاتی برنامه‌ریزی‌شده توصیف کرده و گفته است کی‌یف با آزمایش اتصال استارلینک در کشورهای اتحادیه اروپا، متوجه شده که محدودیت مشابهی در آن کشورها وجود نداشته است.
ترامپ دخالت کاخ سفید در اعمال محدودیت‌ها را رد کرده، اما ایلان ماسک، مدیرعامل شرکت اسپیس‌ایکس، مسئولیت کنترل شبکه استارشیلد را متوجه دولت آمریکا دانسته است. خبرگزاری رویترز نیز به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داده که دستور محدودسازی دسترسی اوکراین از کاخ سفید صادر شده، هرچند هویت صادرکننده دستور مشخص نشده است. روزنامه تلگراف هم مدعی شده که ماسک پیشنهاد کاهش دسترسی اوکراین به استارلینک را با ترامپ مطرح کرده و هر دو در اعمال محدودیت‌ها نقش داشته‌اند. این ادعاها هنوز به‌طور مستقل و کامل تأیید نشده‌اند.