وال استریت ژورنال ادعا کرد؛
با پایان انتخابات میاندورهای، مشاوران دونالد ترامپ و متحدان خارجی او برای تأثیرگذاری بر تصمیم وی درباره پایان دادن به جنگ ایران یا ازسرگیری آن، به تکاپو افتادهاند.
رأیدهندگان در پای صندوقهای رأی، مخالفت قاطع خود را با جنگ نشان دادند. سپس جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، در شبکههای اجتماعی این پرسش را مطرح کرد که آیا ادامه جنگ اساساً ارزشش را دارد یا خیر. مقامهای آمریکایی گفتند ونس پیش از انتشار آن مطلب، به رئیسجمهور گفته بود که قصد دارد شکست انتخاباتی را به گردن درگیری با تهران بیندازد.
به گفته مقامهای آمریکایی، جناح دیگری که پیت هگست، وزیر جنگ، و دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، را شامل میشود، در جریان جلسات توجیهی اخیر درباره گزینههای نظامی، از بازگشت به عملیات گسترده رزمی حمایت کردهاند. چندین مشاور تندرو خارج از دولت نیز از روز انتخابات تاکنون با ترامپ تماس گرفتهاند تا استدلال کنند که میراث سیاسی او به وادار کردن ایران به تسلیم و چشمپوشی از برنامه هستهایاش بستگی دارد؛ اقدامی که به رئیسجمهور امکان میدهد ادعا کند هزینه سیاسی این جنگ و فداکاریهای ناشی از آن ارزشش را داشته است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، از تشدید تحریمها و ادامه محاصره تجارت ایران حمایت کردهاند. مقامهای مسئول گفتهاند استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، نیز مانند ونس، خواستار ادامه حمایت ترامپ از تلاشهای دیپلماتیک برای دستیابی به توافقی با هدف پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز شده است. شماری دیگر از مشاوران خارج از دولت نیز با ترامپ تماس گرفته و این پیام را به او منتقل کردهاند که زمان پایان دادن به جنگ فرا رسیده است.
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، همچنان برای ازسرگیری حملات فشار میآورد. متحدان آمریکا در کشورهای حوزه خلیج فارس اما نسبت به این اقدام تردید بیشتری دارند.
مقامهای قطری روز جمعه اعلام کردند که در آخرین لحظات، تلاشی را برای جلوگیری از آغاز عملیات نظامی جدید آمریکا و نزدیک کردن مواضع دو طرف درگیر آغاز کردهاند؛ تلاشی که هدف آن بازگشایی تنگه هرمز و لغو محاصره آمریکا است.
شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، در مراسمی در شهر آکسفورد انگلستان گفت: میانجیهای ما همین حالا نیز در حال تلاش هستند تا از وقوع موج دیگری از تشدید تنشها در منطقه جلوگیری کنند.
شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، روز جمعه با رئیسجمهور آمریکا، گفتوگو کرد. مقامهای کشورهای حوزه خلیج فارس گفتند نشانههایی وجود دارد که هر دو طرف به دنبال راهی برای خروج از این بحران هستند.
به گفته مقامها، قرار است مقامهای ایرانی طی روزهای آینده، و احتمالاً از روز شنبه، برای گفتوگو درباره توافق احتمالی به دوحه، پایتخت قطر، بازگردند.
افراد آگاه از مذاکرات گفتند وزیران امور خارجه کشورهای حوزه خلیج فارس در تلاش بودهاند ترتیبی فراهم کنند تا یا با ترامپ تماس تلفنی برقرار شود یا نشستی در سطح عالی در واشنگتن برگزار کنند و در آن، از ضرورت دستیابی به توافق دفاع نمایند.
به گفته این افراد، توافقی که در حال حاضر درباره آن گفتوگو میشود، مدتزمان مذاکرات مقدماتی را از ۶۰ روز ــ مدتی که در تفاهمنامه ژوئن تعیین شده بود ــ به دو روز کاهش میدهد تا مذاکرات هستهای تقریباً بلافاصله آغاز شود.
یکی از این افراد گفت چنین توافقی میتواند راهی برای ترامپ فراهم کند تا بدون خدشهدار شدن وجهه و اعتبار سیاسیاش، روند کاهش تدریجی و پایان دادن به جنگ را آغاز کند. با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا ایران چنین توافقی را خواهد پذیرفت یا خیر.
این رایزنیها نشان میدهد که ترامپ در آستانه اتخاذ تصمیمی سرنوشتساز قرار گرفته است؛ تصمیمی که میتواند مسیر باقیمانده دوران ریاستجمهوری او را تعیین کند، اما این بار او دیگر از پشتوانه یک تیم متحد و فضای سیاسی مساعد برخوردار نیست.
ترامپ روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت: اکنون تصمیمی خواهیم گرفت. ترجیح میدهم در صورت امکان، بقیه کشور را نابود نکنم، اما شاید مجبور شوم این کار را انجام دهم. بهزودی خواهید فهمید.
آمریکا طی هفتههای اخیر چندین بار حملات محدود علیه ایران انجام داده است و همزمان تأکید کرده این حملات به معنای بازگشت به عملیات رزمی در مقیاس گسترده نیستند.
سوزان مالونی، کارشناس مسائل ایران و معاون بخش سیاست خارجی مؤسسه بروکینگز، گفت: پیروزی دموکراتها در انتخابات میاندورهای، وضعیت دشواری را که رئیسجمهور با آن روبهروست، وخیمتر میکند.
او افزود گزینههایی که پیش روی ترامپ قرار دارند، «به احتمال زیاد تنها هزینههای راهبردی و اقتصادیای را تشدید خواهند کرد که آمریکاییها تاکنون متحمل شدهاند.»
هیچیک از گزینههای پیشروی ترامپ بدون خطر نیست؛ این موضوع را مقامهای آمریکایی به او گوشزد کردهاند. ایران تهدید کرده است که در صورت حمله، دامنه اقدامات تلافیجویانه خود را فراتر از خاورمیانه گسترش خواهد داد. با این حال، اگر ترامپ نشانههایی از قصد خود برای خروج از این درگیری بروز دهد، تهران ممکن است در مذاکرات امتیازات بیشتری به دست آور.
اختلافنظرها و توصیههای متناقض، تصمیمگیری دشوار را برای ترامپ بهمراتب عذابآورتر کرده است. به گفته مقامهای آمریکایی، ترامپ از روز سهشنبه، همزمان با انتشار نتایج انتخابات میاندورهای، میان بیاهمیت جلوه دادن ضربه انتخاباتی واردشده و احساس تأثر و عقبنشینی در برابر آن، در نوسان بوده است. ترامپ هنوز بهطور قطعی مشخص نکرده که چه تصمیمی خواهد گرفت و اغلب در یک جمله، هم از تمایل به دیپلماسی سخن میگوید و هم از راهاندازی حملات تازه.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در این هفته گفت که برای هدف قرار دادن برنامه هستهای ایران «چارهای جز پذیرفتن هزینه سیاسی» این اقدام نداشته است.
او افزود: اگر مجبور بودم دوباره این کار را انجام دهم، باز هم همین کار را میکردم؛ زیرا در بلندمدت، این تنها راهحل است.
یکی از مقامهای کاخ سفید گفت ترامپ برای تصمیمگیری عجلهای ندارد و در نهایت بهترین تصمیم را برای ایالات متحده اتخاذ خواهد کرد.
یک مقام پنتاگون نیز گفت وظیفه این وزارتخانه، تدوین و اجرای گزینههای نظامی برای رئیسجمهور است.
مقامهای آمریکایی میگویند اگر ترامپ به توصیه کسانی گوش دهد که از او میخواهند «کار را تمام کند»، پنتاگون آماده است دستورهای او را بهسرعت اجرا کند. با این حال، به گفته این مقامها، بهترین بازه زمانی برای ازسرگیری عملیات نظامی از اواخر همین ماه آغاز میشود—زمانی که تجهیزات بیشتری به خاورمیانه میرسد.
گروه رزمی ناو هواپیمابر «یواساس تئودور روزولت» که به دهها فروند جنگنده مجهز است، از اقیانوس آرام به سمت منطقه در حرکت است. با این حال، به گفته یک مقام آمریکایی، این ناوگروه از روز جمعه برای توقفی چندروزه و پهلوگیری در بندر، در سنگاپور خواهد بود و انتظار نمیرود دستکم تا دو هفته دیگر به خاورمیانه برسد.
در همین حال، مقامهای آمریکایی گفتهاند که انتظار میرود یک یگان دیگر از نیروهای اعزامی تفنگداران دریایی نیز در اواخر همین ماه به ناوگان متشکل از حدود ۲۰ کشتی دیگر که هماکنون در منطقه فعالیت میکنند، ملحق شود. ایالات متحده همچنین یک سامانه پدافند هوایی پاتریوت را به اسرائیل منتقل کرده، نیروهای خود را از پایگاههایی که در معرض حملات تلافیجویانه ایران آسیبپذیر تلقی میشوند، خارج کرده و کشتیها، مهمات و نیروهای نظامی بیشتری به منطقه اعزام کرده است.
هگست و کوپر هفتههاست که مشغول تدارک و آمادهسازی برای انجام عملیاتهای گسترده نظامی بودهاند. مقامهای آمریکایی میگویند آنها به ترامپ توصیه کردهاند که ازسرگیری حملات ــ این بار با هدف قرار دادن زیرساختهای انرژی ایران، تأسیسات هستهای و زرادخانههای موشکی و پهپادی این کشور ــ تنها راه وادار کردن ایران به تسلیم مواد هستهای خود است.
با این حال، برخی کارشناسان میگویند مشخص نیست که حملات بیشتر بتواند ایران را به توافق وادار کند؛ بهویژه پس از آنکه حکومت ایران توانسته است هشت ماه جنگ را پشت سر بگذارد و همچنان پابرجا بماند.
بهنام بنطالبلو، پژوهشگر ارشد اندیشکده «بنیاد دفاع از دموکراسیها»، گفت به نظر او ترامپ باید «موضع خود را حفظ کند» و به تحریمها و محاصره فرصت دهد تا اثر خود را نشان دهند.
وی گفت: به اعتقاد من، رئیسجمهور در شرایط کنونی واقعاً دست برتر را در اختیار دارد و همین امر باعث میشود مسئولیت تشدید تنش یا تعامل و مذاکره بر عهده جمهوری اسلامی قرار گیرد. مزایای یک درگیری، با توجه به اینکه ایران تا چه اندازه توانسته است توانمندیهای خود را بازسازی کند، در مقایسه با هزینههای اقتصادی و سیاسی چنین درگیریای که آثار آن احساس خواهد شد، بسیار ناچیز است.
روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داده است که مقامهای کاخ سفید و قانونگذاران جمهوریخواه بهتازگی انگشت اتهام را به سوی هگست نشانه رفتهاند و او را مقصر میدانند که ترامپ را متقاعد کرده بود جنگ با ایران ظرف چند هفته به پایان خواهد رسید.
ترامپ میگوید همچنان اعتماد کامل خود را به هگست حفظ کرده است؛ در همین حال، سخنگویان پنتاگون میگویند وزیر جنگ انتظار دارد تا پایان دوره دولت کنونی در سمت خود باقی بماند.
اگر ترامپ برای دستیابی به توافق صلح با هدف پایان دادن به جنگ تلاش کند، احتمالاً با طرفهای ایرانیای روبهرو خواهد شد که تمایل کمتری به پذیرش امتیازاتی دارند که او خواهان آنهاست.
گرگوری برو، کارشناس مسائل ایران در شرکت مشاورهای «اوراسیا گروپ»، در این باره گفت: بهایی که آنها مطالبه میکنند، قابلتوجه است.
او گفت تهران قصد دارد به «یادداشت تفاهم» تابستان امسال بازگردد، که اجازه میداد دوباره نفت را در بازار آزاد بفروشد و تنگه هرمز را قبل از هرگونه بحثی در مورد برنامه هستهای خود به طور کامل بازگشایی کند.
وی افزود که حفظ وضع موجود — یعنی تحریمها و محاصره — ممکن است برای رئیسجمهور جذاب باشد و مسیری تلقی شود که کمترین مقاومت را در پی دارد؛ «اما این همچنین بدان معناست که ترامپ متعهد میشود جنگ را در آیندهای قابل پیشبینی ادامه دهد، در حالی که قیمت نفت بالا میماند و حملات ایران در تنگه [هرمز] به وضعیتی عادی و همیشگی تبدیل میشود.»
با اینکه رئیسجمهور نشانههایی از اطمینان بروز میدهد، اما دشواریهای نهفته در هر یک از این سه مسیر و بحثهای ادامهدار، هیچ مزیت آشکاری برای ترامپ به همراه ندارند.
ست جونز، رئیس بخش دفاع و امنیت در اندیشکده «مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی»، این پرسش را مطرح میکند: چه گزینهای را انتخاب میکنید که بدیها کمتری نسبت به سایر گزینهها داشته باشد؟
