به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، روحالله متفکرآزاد، عضو هیئترئیسه مجلس شورای اسلامی، در نشست کارگروه تخصصی بسیج دانشجویی که در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران برگزار شد، با تأکید بر ضرورت بازتعریف ادبیات و رویکرد سیاست خارجی کشور متناسب با شرایط جنگی اظهار کرد: ورود جمهوری اسلامی ایران به جنگ و پاسخ به دشمن، بسیاری از قواعد مرسوم را متحول کرده است؛ ازاینرو ادبیات جنگ، دیپلماسی، تهدید، ثبات، پیروزی و شکست نیز باید متناسب با شرایط جدید بازتعریف شود.
بنا بر روایت خانه ملت، وی با بیان اینکه نمیتوان جمهوری اسلامی ایران را صرفاً با معادلات متعارف بینالمللی تحلیل کرد، افزود: برای فهم سیاست خارجی کشور باید سه مؤلفه را همزمان در نظر گرفت؛ نخست، بنیانهای اعتقادی و فکری که پشتوانه دیپلماسی جمهوری اسلچامی است؛ دوم، دانش و روشهای دیپلماتیک و سوم، وضعیت واقعی کشور و راهبردهایی که متناسب با این شرایط طراحی میشوند.
عضو هیئترئیسه مجلس با اشاره به تفاوت قابلتوجه توان نظامی ایران و آمریکا تصریح کرد: وقتی با دشمنی مواجه هستیم که بودجه نظامی سالانهاش حدود هزار و ۵۰۰ میلیارد دلار است و بودجه دفاعی ما کمتر از ۱۰ میلیارد دلار برآورد میشود، روشن است که با یک جنگ متعارف و متقارن روبهرو نیستیم. بنابراین، ادبیات و راهبرد سیاسی ما نیز باید متناسب با منطق جنگ نامتقارن باشد.
نماینده تبریز،آذرشهر و اسکو در مجلس با اشاره به تغییر دکترینهای قدرت در جهان ،گفت: در گذشته قدرت بیشتر با میزان توان نظامی و تجهیزات سنجیده میشد، اما امروز یکی از مؤلفههای اصلی اقتدار، توان تحمل ضربات و وارد کردن ضربات سنگین به طرف مقابل است. در چنین شرایطی، قدرتی که از نظر نظامی محدودتر است، میتواند با اتخاذ راهبردهای هوشمندانه، هزینههای سنگینی به قدرت بزرگتر تحمیل کند.
وی با بیان اینکه تجربه رویارویی جمهوری اسلامی با آمریکا نشان داده است که محاسبات اولیه قدرتهای بزرگ همواره محقق نمیشود،خاطرنشان کرد: یکی از مؤلفههای مهم راهبرد ما باید خارج کردن دشمن از وضعیت محاسبهپذیری باشد؛ بهگونهای که نتواند با اتکا به برآوردهای معمول خود، زمان، هزینه و نتیجه عملیات را پیشبینی کند.
ضرورت تقویت دیپلماسی همسایگی و نگاه به شرق
عضو هیئترئیسه مجلس در ادامه با تأکید بر اهمیت دیپلماسی همسایگی برای جمهوری اسلامی ایران گفت: کشوری با وسعت بیش از یک میلیون و ۶۵۰ هزار کیلومتر مربع و برخوردار از ۱۵ کشور همسایه، نمیتواند نسبت به ظرفیتهای منطقهای و روابط با همسایگان بیتفاوت باشد. دیپلماسی مبتنی بر همسایگی و پیمانهای منطقهای برای کشوری با این مختصات یک ضرورت راهبردی است.
متفکرآزاد با اشاره به تجربه روابط ایران و ترکمنستان در حوزه انرژی اظهار کرد: در دولت شهید رئیسی تلاشهایی برای بهبود روابط منطقهای و حل مشکلات گذشته انجام شد که برخی از آنها نتایج مثبتی نیز به همراه داشت. از جمله، در حوزه گاز و واردات از ترکمنستان، اقداماتی برای حل اختلافات و بازگشت به تعاملات گذشته صورت گرفت.
وی با اشاره به افزایش ناترازی گاز در کشور ،افزود: در شرایطی که میزان ناترازی گاز روزانه به حدود ۲۳۰ تا ۲۵۰ میلیون مترمکعب میرسید، در جریان جنگ و با آسیب به بخشی از ظرفیت تولید و عرضه، این رقم به حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون مترمکعب افزایش یافت. با تلاش مجموعه وزارت نفت و گاز، بخشی از ظرفیت ازدسترفته به مدار بازگشته است، اما همچنان مدیریت مصرف و استفاده از ظرفیتهای وارداتی اهمیت زیادی دارد.
این نماینده مجلس تأکید کرد: با استفاده از ظرفیت واردات گاز از ترکمنستان و سایر مسیرهای منطقهای در صورت لزوم ،می توانیم گاز استانهای شمالی کشور را تامین و از بروز مشکلات جدی جلوگیری کنیم؛ بنابراین، حفظ و توسعه روابط با همسایگان صرفاً یک موضوع سیاسی نیست، بلکه مستقیماً با امنیت انرژی و منافع ملی ارتباط دارد.
نباید با نگاه سیاسی مانع توسعه روابط با شرق شد
متفکرآزاد با انتقاد از برخی مخالفتها با گسترش روابط ایران با کشورهای شرقی گفت: هر زمان دولتی در جمهوری اسلامی به سمت توسعه روابط با شرق، از جمله روسیه و چین، حرکت کرده است، جریانی با این رویکرد مخالفت کرده و به آن حمله کرده است. این مسئله حتی در دولت فعلی نیز مشاهده میشود؛ در حالی که توسعه روابط با شرق باید بر مبنای منافع ملی و محاسبات کارشناسی دنبال شود.
وی با اشاره به ظرفیت بانکهای شرقی برای تسهیل مبادلات مالی ایران اظهار کرد: وقتی برای انجام مبادلات تجاری و بازگشت منابع حاصل از صادرات نفت ناچار به استفاده از واسطهها و شرکتهای تراستی هستیم، باید این سؤال را مطرح کنیم که چرا از ظرفیت بانکهای رسمی کشورهای شرقی برای انجام این مبادلات استفاده نمیکنیم؟ اگر چنین ظرفیتی وجود دارد، باید با رویکردی تخصصی و فنی آن را فعال کنیم.
عضو هیئترئیسه مجلس همچنین درباره وابستگی بخشی از مبادلات مالی کشور به امارات گفت: وقتی سهم بزرگی از تراکنشهای بینالمللی و مبادلات تجاری خود را در یک کشور متمرکز میکنیم، عملاً نوعی آسیبپذیری و امکان اعمال فشار برای آن کشور ایجاد میشود. باید سبد روابط اقتصادی و مسیرهای مبادلاتی خود را متنوع کنیم تا امکان مهار و محدودسازی اقتصاد کشور از طریق یک مسیر مشخص کاهش یابد.
دیپلماسی و میدان باید مکمل یکدیگر باشند
متفکرآزاد با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان دستگاه دیپلماسی و مجموعههای نظامی کشور تصریح کرد: دیپلماسی و میدان نباید در مقابل یکدیگر قرار بگیرند، بلکه باید مکمل هم باشند. البته این دو حوزه لزوماً نباید ادبیات یکسانی داشته باشند، اما باید در یک مسیر و با هدف مشترک حرکت کنند.
وی ادامه داد: دیپلماسی صرفاً برای مخاطبان خارجی نیست و در داخل کشور نیز آثار و کارکردهای مهمی دارد. همانطور که طرف مقابل از ظرفیت رسانهای و تبلیغاتی خود برای مدیریت افکار عمومی استفاده میکند، ما نیز باید نسبت به تأثیر اظهارات و مواضع دیپلماتیک بر افکار عمومی داخلی و خارجی توجه داشته باشیم.
این نماینده مجلس با بیان اینکه برخی مواضع نباید موجب تضعیف دستاوردهای میدان شود،گفت: دستگاه دیپلماسی باید بهگونهای عمل کند که در کنار میدان قرار بگیرد و مکمل آن باشد، نه اینکه با برخی اظهارنظرها از قدرت و اثرگذاری اقدامات میدانی کاسته شود.
متفکرآزاد در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت نگاه واقعبینانه به مذاکره و دیپلماسی اظهار کرد: دیپلماسی یک ابزار است و نباید آن را به یک موضوع مقدس و غیرقابل نقد تبدیل کنیم. همانطور که نمیتوان گفت استفاده از یک ابزار در همه شرایط درست یا در همه شرایط غلط است، مذاکره نیز باید متناسب با موقعیت و منافع ملی ارزیابی شود.
وی افزود: گاهی وارد نشدن به مذاکره، خود بخشی از دیپلماسی است و در موقعیتهایی نیز باید از ظرفیت مذاکره استفاده کرد. مهم این است که بدانیم در چه شرایطی مذاکره به نفع کشور است و در چه شرایطی باید از آن پرهیز کرد.
عضو هیئترئیسه مجلس با تأکید بر ضرورت حفظ مبانی فکری و اعتقادی جمهوری اسلامی در عرصه سیاست خارجی خاطرنشان کرد: ما معتقدیم انقلاب اسلامی یک جریان جدید در معادلات جهانی ایجاد کرده و نباید در تحلیل و طراحی سیاست خارجی، این هویت و مبانی را فراموش کنیم. استفاده از ادبیات قابلفهم برای جهان ضروری است، اما در عین حال باید بدانیم بر اساس چه مبانی و اهدافی حرکت میکنیم.
متفکرآزاد در پایان تأکید کرد: جمهوری اسلامی باید ضمن بهرهگیری از ابزارهای متعارف دیپلماسی، راهبردهای خود را بر اساس واقعیتهای میدان، ظرفیتهای داخلی، روابط منطقهای و مبانی فکری انقلاب اسلامی تنظیم کند؛ چراکه تنها با چنین نگاهی میتوان میان قدرت میدانی، دیپلماسی و منافع ملی پیوندی مؤثر برقرار کرد.
