برخی موادمخدر مانند گل، شیشه و قارچ‌های توهم‌زا می‌توانند علاوه بر وابستگی، زمینه‌ساز حملات اضطرابی، توهم و حتی اختلالات شدید روانپزشکی شوند.
باشگاه خبرنگاران جوان - رضا بیدکی، روانپزشک، فلوشیپ نوروسایکیتری و عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، در گفت‌وگویی ضمن اشاره به تنوع مواد اعتیادآور و روان‌گردان اظهار کرد: این مواد را می‌توان در چند گروه اصلی شامل مواد افیونی، مشتقات کانابیس، محرک‌ها، توهم‌زا‌ها و دارو‌های آرام‌بخش و خواب‌آور دسته‌بندی کرد که هر یک عوارض جسمی و روانی متفاوتی دارند.
بیدکی افزود: مواد افیونی مانند تریاک، شیره، هروئین، کراک ایرانی و همچنین دارو‌هایی نظیر ترامادول و متادون می‌توانند موجب خواب‌آلودگی، یبوست، تهوع، افت فشارخون و کاهش سرعت تنفس شوند. در موارد مصرف بیش از حد، احتمال ایست تنفسی و مرگ وجود دارد. این مواد همچنین ممکن است با بی‌انگیزگی، افسردگی و کاهش تمرکز همراه باشند.
این متخصص با اشاره به مصرف مشتقات کانابیس مانند گل، ماری‌جوانا، حشیش و انواع مواد مصنوعی مشابه تصریح کرد: قرمزی چشم، خشکی دهان، تپش قلب و اختلال حافظه کوتاه‌مدت از عوارض جسمی این مواد است و در حوزه روانپزشکی نیز می‌توانند موجب اضطراب، حملات پانیک، بدبینی، کاهش انگیزه و در برخی افراد بروز علائم روان‌پریشی شوند.
بیدکی با تأکید بر اینکه شیشه و حشیش از جمله موادی هستند که می‌توانند خطر بروز روان‌پریشی را افزایش دهند، گفت: در برخی مصرف‌کنندگان، علائمی مانند توهم، بدبینی شدید و اختلال در ادراک واقعیت بروز می‌کند و حتی ممکن است تظاهراتی شبیه برخی اختلالات روانپزشکی از جمله اختلالات خلقی دیده شود.
وی با اشاره به گروه محرک‌ها شامل متامفتامین یا شیشه، کریستال، کوکائین و MDMA یا اکستازی اظهار کرد: بی‌خوابی، کاهش اشتها و وزن، تپش قلب، افزایش فشار خون و دمای بدن از عوارض جسمی این مواد است و در موارد شدید ممکن است مسمومیت قلبی و مغزی یا تشنج رخ دهد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه افزود: توهمات شنیداری، دیداری و لمسی، بدبینی، رفتار‌های تکراری و کلیشه‌ای و رفتار‌های پرخطر از جمله پیامد‌های روانی مصرف محرک‌هاست. همچنین مصرف شیشه و کوکائین می‌تواند احتمال خشونت، درگیری، رانندگی پرخطر و روابط جنسی محافظت‌نشده را افزایش دهد.
بیدکی با هشدار درباره باور‌های نادرست پیرامون قارچ‌های توهم‌زا یا مجیک ماشروم گفت: برخی افراد به دلیل منشأ طبیعی این قارچ‌ها تصور می‌کنند مصرف آنها بی‌خطر است؛ در حالی که سیلوسایبین موجود در این قارچ‌ها می‌تواند تغییرات شدید ادراکی و روانی ایجاد کند.
وی افزود: یکی از تجربه‌های ناخوشایند مصرف این مواد، حالتی موسوم به «بدتریپ» است که ممکن است با وحشت شدید، اضطراب، احساس از دست دادن کنترل، توهم و رفتار‌های غیرقابل پیش‌بینی همراه شود. این وضعیت گاهی چندین ساعت ادامه پیدا می‌کند و فرد ممکن است در شرایطی قرار گیرد که برای فرار از ترس و توهم، رفتار‌های خطرناکی از خود نشان دهد.
این روانپزشک با اشاره به دارو‌های آرام‌بخش و خواب‌آور مانند دیازپام، آلپرازولام، لورازپام، کلونازپام، زولپیدم و فنوباربیتال اظهار کرد: مصرف خودسرانه یا خارج از دستور پزشک این دارو‌ها می‌تواند موجب خواب‌آلودگی شدید، اختلال حافظه، عدم تعادل و وابستگی شود. مصرف هم‌زمان آنها با الکل یا مواد افیونی نیز خطر سرکوب تنفس و ایست تنفسی را به‌شدت افزایش می‌دهد.
بیدکی با اشاره به تغییر الگوی مصرف مواد در گروه‌های سنی مختلف خاطرنشان کرد: در سنین بالاتر از ۴۰ سال، مصرف موادی مانند تریاک، شیره، هروئین و متادون بیشتر مشاهده می‌شود؛ در حالی که مصرف گل و برخی قرص‌های موسوم به مواد مهمانی یا نایت‌درگز در میان نوجوانان، جوانان و حتی دانشجویان نیز گزارش می‌شود.
وی کنجکاوی، تأثیرپذیری از دوستان، فشار گروه همسالان و حضور در مهمانی‌ها را از عوامل مؤثر در گرایش نوجوانان و جوانان به مصرف مواد دانست و بر ضرورت افزایش آگاهی خانواده‌ها و آموزش مهارت نه گفتن تأکید کرد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه در پایان یادآور شد: خطر مواد روان‌گردان تنها به وابستگی محدود نمی‌شود؛ اختلال در قضاوت، کاهش قدرت تصمیم‌گیری و رفتار‌های تکانشی می‌تواند فرد را در معرض تصادف، خشونت، آسیب‌های اجتماعی و بیماری‌های عفونی مانند هپاتیت و HIV قرار دهد. آگاهی‌بخشی و شناسایی زودهنگام نشانه‌های مصرف، نقش مهمی در پیشگیری از پیامد‌های جبران‌ناپذیر این مواد دارد.
منبع: فارس