عبارت «Secure, Contain, Protect» به معنای «ایمن‌سازی، مهار، محافظت» شعار اصلی بنیاد است اما مفهوم کامل آن را در این مقاله بررسی می‌کنیم.
نزدیک به دو دهه است که نویسندگان اینترنتی به گسترش دنیای خیالی بنیاد SCP کمک می‌کنند؛ جهانی که در آن، سازمانی مخفی وظیفه دارد موجودات فراطبیعی، اشیای عجیب‌وغریب و پدیده‌های غیرقابل‌توضیح را از چشم عموم پنهان نگه دارد. داستان‌های این جهان در قالب یک دانشنامه آنلاین منتشر می‌شوند و اغلب ساختاری شبیه به پرونده‌های محرمانه دارند؛ پرونده‌هایی که جزئیات هر کشف، ویژگی‌های آن و دستورالعمل‌های لازم برای مهار آن را شرح می‌دهند.
حالا این جهان قرار است به سینما راه پیدا کند. استودیوی نئون (Neon) ساخت یک فیلم آنتولوژی بر اساس بنیاد SCP را برای سال ۲۰۲۷ اعلام کرده است؛ اثری که چندین داستان مختلف را در قالب یک فیلم گرد هم می‌آورد و تمرکز ویژه‌ای بر فیلم‌سازان نوظهور دارد. این پروژه در کنار فیلم دیگری با نام V/H/S: SCP قرار می‌گیرد که با حمایت A24 و همکاری Spooky Pictures و Image Nation Studios ساخته می‌شود و قرار است جهان مجموعه ترسناک V/H/S را گسترش دهد. هر دو فیلم برای اکران در سال ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده‌اند؛ بنابراین، در حال حاضر دو اقتباس سینمایی مستقل از این جهان در دست ساخت است.
اگر نام بنیاد SCP برایتان کاملاً ناآشناست، جای نگرانی نیست. برای آشنایی با آن نیازی ندارید سال‌ها وقت خود را صرف خواندن گزارش‌های خیالی حوادث غیرعادی کرده باشید. در ادامه، هر آنچه باید درباره این پروژه نویسندگی مشارکتی، جهان ساخته‌شده به دست نویسندگان آن و دلایل بحث‌برانگیز شدن علاقه هالیوود به آن بدانید، مرور می‌کنیم.
بنیاد SCP چیست؟
این نام، هم به سازمان مخفی خیالی درون داستان‌ها اشاره دارد و هم به پروژه واقعی نویسندگی مشارکتی که حول محور آن شکل گرفته است.
در دنیای داستانی SCP، این بنیاد وظیفه شناسایی، مطالعه و مهار پدیده‌های موسوم به «ناهنجاری» (Anomaly) را بر عهده دارد؛ موجودات، اشیا، مکان‌ها یا پدیده‌هایی که با قوانین شناخته‌شده واقعیت سازگار نیستند. مأموریت بنیاد این است که این ناهنجاری‌ها را از دید عموم پنهان نگه دارد و از بشریت محافظت کند. البته محافظت از خود این پدیده‌ها نیز بخشی از مأموریت آن محسوب می‌شود؛ دست‌کم تا زمانی که ماهیتشان به اندازه کافی شناخته شود.
در دنیای واقعی، SCP Wiki وب‌سایتی است که نویسندگان مختلف در آن داستان‌هایی بر اساس همین ایده منتشر می‌کنند. این دانشنامه در سال ۲۰۰۸ تأسیس شد و امروزه مجموعه‌ای از پرونده‌های داستانی، روایت‌های بلندتر، آثار هنری و برداشت‌های متفاوت از جهان SCP را در خود جای داده است.
SCP مخفف چیست؟
عبارت «Secure, Contain, Protect» به معنای «ایمن‌سازی، مهار، محافظت» شعار اصلی بنیاد است. البته حروف SCP به عبارت دیگری با عنوان «Special Containment Procedures» یا «دستورالعمل‌های ویژه مهار» نیز اشاره دارند؛ مجموعه دستورالعمل‌هایی که برای مدیریت و کنترل هر یک از ناهنجاری‌ها تدوین می‌شوند.
به همین دلیل، در این جهان با نام‌هایی مانند SCP-173 یا SCP-682 مواجه می‌شوید. این اعداد در واقع شناسه اختصاصی هر پرونده در پایگاه داده خیالی بنیاد هستند و به معنای قسمت‌های مختلف یک مجموعه داستانی نیستند که الزاماً باید به ترتیب خوانده شوند.
بسیاری از پرونده‌ها ساختاری شبیه اسناد داخلی یک سازمان دارند و شامل شماره شناسایی، کلاس طبقه‌بندی، دستورالعمل‌های مهار و توضیحات مربوط به سوژه می‌شوند. بعضی از آن‌ها مصاحبه‌ها، گزارش آزمایش‌ها و اسناد مربوط به حوادث را نیز در بر می‌گیرند که به‌تدریج ابعاد اتفاقات رخ‌داده را آشکار می‌کنند.
همین قالب مستندگونه، حال‌وهوای خاصی به ترس موجود در داستان‌ها می‌دهد: اتفاقی غیرممکن رخ داده و افرادی که درباره آن گزارش می‌نویسند، از قبل دستورالعمل مشخصی برای مواجهه با آن تدوین کرده‌اند. خواننده در ادامه متوجه می‌شود که چه اتفاقی افتاده و چرا چنین دستورالعمل‌هایی ضروری بوده‌اند.
SCP مانند مجموعه‌هایی نظیر Backrooms، شخصیت اسلندرمن (Slender Man) و جف قاتل (Jeff the Killer)، ریشه در سنت کریپی‌پاستا (Creepypasta) دارد؛ اصطلاحی برای داستان‌های ترسناک و وهم‌آور اینترنتی که کاربران آن‌ها را منتشر می‌کنند و با بازنشر و گسترششان، به‌تدریج جهان‌های داستانی مستقلی شکل می‌گیرد.
نقطه آغاز این پروژه، پرونده SCP-173 بود که در سال ۲۰۰۷ در بخش فراطبیعی وب‌سایت 4chan منتشر شد. پس از آن، نویسندگان دیگر شروع به خلق موجودات و اشیای عجیب خود کردند و به‌تدریج سازمانی خیالی برای شناسایی و مهار تمام این پدیده‌ها شکل گرفت.
چند نمونه از ناهنجاری‌های SCP
بعضی از ناهنجاری‌های این جهان مستقیماً از دل کابوس‌ها بیرون آمده‌اند. برای مثال، SCP-173 مجسمه‌ای بتنی و مهاجم است که تا زمانی که کسی مستقیماً به آن نگاه می‌کند، قادر به حرکت نیست. به همین دلیل، افرادی که وظیفه مهار آن را بر عهده دارند، باید پیش از پلک زدن یکدیگر را مطلع کنند.
در مقابل، SCP-682 موجودی هوشمند با ظاهری خزنده‌مانند است که از تمام موجودات زنده متنفر است و با وجود تلاش‌های بنیاد برای نابودی‌اش، دائماً خود را بازسازی می‌کند.
البته همه ناهنجاری‌ها قرار نیست ترسناک و تهدیدآمیز باشند. برای مثال، SCP-999 توده‌ای نارنجی‌رنگ و بازیگوش است که از تعامل با انسان‌ها لذت می‌برد و از طریق تماس فیزیکی، احساس شادی را در آن‌ها ایجاد می‌کند. فهرست ناهنجاری‌های SCP به همین چند نمونه محدود نمی‌شود و همچنان در حال گسترش است.
طبقه‌بندی این ناهنجاری‌ها نیز صرفاً به اختصاص دادن یک شماره شناسایی محدود نمی‌شود. بنیاد از دسته‌بندی‌هایی مانند Safe، Euclid و Keter برای مشخص کردن میزان دشواری مهار هر ناهنجاری استفاده می‌کند.
کلاس Safe به ناهنجاری‌هایی اختصاص دارد که مهار آن‌ها نسبتاً ساده و قابل‌پیش‌بینی است. Euclid به مواردی اشاره دارد که مهارشان پیچیدگی بیشتری دارد و Keter برای ناهنجاری‌هایی استفاده می‌شود که کنترل و مهار آن‌ها به‌خصوص دشوار است.
اما تمام این داستان‌ها چگونه در یک جهان مشترک قرار می‌گیرند؟ پاسخ چندان ساده نیست. راهنمای کاربران تازه‌وارد توضیح می‌دهد که SCP از یک خط داستانی یا جهان روایی واحد و الزام‌آور پیروی نمی‌کند. به همین دلیل، نویسندگان می‌توانند برداشت‌های متفاوتی از تاریخچه، منابع و عملکرد بنیاد ارائه دهند.
برخی داستان‌ها در یک بستر مشترک روایت می‌شوند یا به یکدیگر ارجاع می‌دهند. همچنین بخشی با عنوان Canon Hub وجود دارد که آثاری را گرد هم می‌آورد که از قواعد مشترکی پیروی می‌کنند و پیوستگی روایی مشخصی دارند. با این حال، برای لذت بردن از داستان‌های SCP لازم نیست تمام پرونده‌ها را در قالب یک روایت واحد و منسجم دنبال کنید.
چرا اقتباس‌های سینمایی بحث‌برانگیز شده‌اند؟
همان آزادی عملی که به نویسندگان اجازه داده جهان SCP را گسترش دهند، نحوه اقتباس استودیوهای سینمایی از آن را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.
تمام آثار منتشرشده در دانشنامه SCP تحت مجوز Creative Commons Attribution-ShareAlike قرار دارند که معمولاً با نام CC BY-SA 3.0 شناخته می‌شود. بر اساس این مجوز، افراد می‌توانند آثار موجود را اقتباس کنند و حتی از نسخه‌های اقتباسی خود استفاده تجاری داشته باشند؛ البته به شرط آنکه به خالقان اصلی اثر اعتبار بدهند و نسخه مشتق‌شده را نیز تحت مجوز موردنظر منتشر کنند.
در نتیجه، دیگران هم می‌توانند آن اقتباس را کپی کنند، به اشتراک بگذارند و بر اساس آن آثار تازه‌ای خلق کنند.
پس از اعلام ساخت فیلم A24 در تاریخ ۱۱ سپتامبر، تیم مسئول اداره SCP Wiki نگرانی‌هایی درباره نحوه ارتباط استودیو با جامعه نویسندگان و رعایت مفاد مجوز مطرح کرد. آن‌ها اعلام کردند که هیچ‌یک از افراد دخیل در ساخت فیلم با آن‌ها تماس نگرفته‌اند و تأکید کردند که A24 نمی‌تواند ادعای مالکیت انحصاری حقوق جهان SCP را داشته باشد.
نگرانی اصلی آن‌ها به این موضوع بازمی‌گشت که آیا سازندگان فیلم به همان قواعدی پایبند خواهند بود که امکان مشارکت آزادانه افراد در توسعه این پروژه را فراهم کرده است یا خیر. آن‌ها در بیانیه خود نوشتند:
«[A24] برای ساخت اثری تحت شرایط مجوز ما، نیازی به دریافت اجازه یا مشارکت ما ندارد. نگرانی ما این است که آیا آن‌ها مفاد این مجوز را رعایت خواهند کرد یا خیر.»
در مقابل، استودیوی نئون در اطلاعیه ۳۰ سپتامبر خود مستقیماً به مسئله مجوز پرداخت و اعلام کرد که فیلم و محتوای مرتبط با آن را تحت مجوز CC BY-SA منتشر خواهد کرد.
در بیانیه‌ای جداگانه، داوطلبان اداره‌کننده SCP Wiki اعلام کردند که در زمینه مسائل مربوط به مجوز با نئون همکاری کرده و راهنمایی‌های اولیه‌ای در اختیار این استودیو قرار داده‌اند. آن‌ها همچنین از رویکرد نئون در قبال رعایت الزامات مجوز ابراز رضایت کردند.
با این حال، این موضوع به معنای شکل‌گیری یک همکاری رسمی میان دو طرف نیست. مسئولان دانشنامه در این باره نوشتند:
«این یک فیلم رسمی از بنیاد SCP محسوب نمی‌شود، چرا که اعضای تیم ما در جایگاه رسمی خود چنین پروژه‌هایی را تأیید نمی‌کنند.»
این رویکرد نئون حتی پیش از انتشار نخستین صحنه‌های فیلم، نظر مثبت بخشی از طرفداران را جلب کرده است. در یکی از بحث‌های ردیت درباره بیانیه دانشنامه، کاربران از نحوه ارتباط استودیو با جامعه SCP استقبال کردند؛ هرچند برخی دیگر بیشتر نگران کیفیت اقتباس نهایی بودند. یکی از کاربران نوشت:
«امیدوارم هر چیزی که در نهایت ساخته می‌شود، به زحمات فوق‌العاده نویسندگان این مجموعه احترام بگذارد.»
در مقابل، عده‌ای دیگر درباره ابعاد تجاری این پروژه سؤال دارند. در بحث دیگری، کاربران به این موضوع پرداختند که آیا مخاطبان حاضر خواهند بود برای تماشای فیلمی پول پرداخت کنند که نسخه آن، بر اساس مفاد مجوز، می‌تواند به‌صورت قانونی و رایگان در اختیار دیگران قرار بگیرد یا خیر.
فیلم بنیاد SCP محصول استودیوی نئون قرار است در سال ۲۰۲۷ روی پرده سینماها برود. تا آن زمان، دانشنامه SCP Wiki همچنان مجموعه گسترده‌ای از داستان‌ها و پرونده‌های عجیب را برای علاقه‌مندان در اختیار دارد؛ البته اگر جرئت سر زدن به آن‌ها را داشته باشید.