حوزه/ مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان با تبیین رسالت حوزه‌های علمیه در تربیت بانوان فرهیخته، بر ضرورت برنامه‌ریزی علمی، خودسازی، تقویت قدرت تحلیل و آمادگی طلاب برای ایفای نقش در عرصه‌های فکری، فرهنگی و اجتماعی تأکید کرد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، دکتر صدیقه رضایی، مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان، در جمع طلاب جدیدالورود شرکت‌کننده در اردوی فرهنگی‌تربیتی «راه دل» که در مجتمع فرهنگی‌آموزشی حضرت جوادالائمه(علیه‌السلام) گلبهار در حال برگزاری است، با تسلیت ایام فاطمیه و طلب استعانت از حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) برای ثابت‌قدمی طلاب در مسیر طلبگی، اظهار کرد: ورود به حوزه علمیه و انتخاب مسیر طلبگی، انتخابی مهم در زندگی و در حقیقت پذیرفتن رسالتی بزرگ است که باید از همان ابتدای این مسیر، نسبت به ابعاد و مسئولیت‌های آن آگاهی داشته باشیم.
وی با طرح این پرسش که چرا با وجود مسیرهای مختلف پیش‌رو، طلبگی را انتخاب کرده‌ایم، افزود: طلبگی صرفاً گذراندن تعدادی واحد درسی و آموزشی نیست؛ چه‌بسا مسیر دانشگاه از نظر تعداد واحدها و برخی موقعیت‌ها، کوتاه‌تر باشد، اما حقیقت این است که طلبگی پیش از آنکه یک برنامه آموزشی باشد، برنامه‌ای برای انسان‌سازی است.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان ادامه داد: ما در این مسیر، شناخت خداوند، فهم عمیق‌تر دین، اصلاح خویشتن و خدمت به جامعه را دنبال می‌کنیم؛ بنابراین، باید از همان ابتدا هدف خود را از ورود به این عرصه به‌درستی بشناسیم.
رضایی با اشاره به آیه ۳۳ سوره فصلت «وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعَا إِلَی اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِی مِنَ الْمُسْلِمِینَ» بیان کرد: خداوند در این آیه می‌فرماید چه کسی نیکوگفتارتر از آن کسی است که به سوی خدا دعوت می‌کند، عمل صالح انجام می‌دهد و می‌گوید من از مسلمانان هستم. این آیه در حقیقت افق حرکت یک طلبه را ترسیم می‌کند؛ دعوت به سوی خدا باید همراه با عمل صالح باشد.
وی تصریح کرد: طلبه پیش از آنکه دیگران را به دین دعوت کند، باید خود در مسیر دینداری حرکت کند؛ پیش از آنکه درباره اخلاق با دیگران سخن بگوید، باید اخلاق در رفتار او متجلی باشد و پیش از دعوت دیگران به بندگی خداوند، خود اهل بندگی باشد.
رضایی با اشاره به بیانات رهبر شهید در دیدار با فضلای حوزه علمیه قم و توجه ایشان به جایگاه و ظرفیت حوزه‌های علمیه خواهران، خاطرنشان کرد: ایشان تربیت هزاران عالم، پژوهشگر، فقیه و فیلسوف زن در حوزه‌های علمیه خواهران را حرکتی عظیم و مبارک دانسته‌اند. بنابراین، صرف طلبه‌شدن به معنای پایان مسیر نیست، بلکه آغاز راهی برای دستیابی به جایگاه‌های علمی و ایفای نقش‌های اثرگذار است.
وی ادامه داد: هر طلبه باید استعدادها و ظرفیت‌های خود را بشناسد و متناسب با توانمندی‌هایش برای رشد و پرورش علمی برنامه‌ریزی کند. حوزه علمیه خواهران نباید صرفاً مرکزی برای آموزش بانوان باشد، بلکه باید کانونی برای تربیت زنان عالم، اندیشمند، متعهد و اثرگذار باشد و آثار این تربیت در متن جامعه نمود پیدا کند.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان با بیان اینکه طلاب تنها متکفل برنامه شخصی و تحصیلی خود نیستند، اظهار کرد: شما در حال آماده‌شدن برای ایفای نقش در آینده فکری، فرهنگی و معنوی جامعه هستید. شاید امروز در آغاز راه باشید، اما باید افق نگاهتان بلند باشد و خود را برای اثرگذاری نه‌تنها در منطقه و کشور، بلکه در جامعه بانوان جهان آماده کنید.
وی با اشاره به نیازهای جامعه امروز به بانوان برخوردار از ایمان و عفاف، در کنار توانمندی‌های علمی و تحلیلی، افزود: جامعه به بانوانی نیاز دارد که از قدرت تحلیل، درک عمیق معارف دینی، منطق استوار و توان پاسخ‌گویی به مسائل روز برخوردار باشند.
رضایی با اشاره به هجمه‌های دشمن و گسترش شبهات در میان جوانان، خاطرنشان کرد: یکی از کارکردهای مهم حوزه‌های علمیه، تربیت افرادی است که بتوانند به پرسش‌ها و شبهات جامعه، پاسخی عالمانه، اقناع‌کننده و اثرگذار ارائه دهند.
استمرار در مسیر طلبگی؛ لازمه دستیابی به قله‌های علمی و اخلاقی
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان با تأکید بر اهمیت انگیزه و استمرار در مسیر طلبگی، بیان کرد: یکی از رمزهای موفقیت یک طلبه، حفظ انگیزه و استمرار در راهی است که انتخاب کرده است. در ابتدای ورود به حوزه، شور و اشتیاق فراوانی وجود دارد، اما ماندن در مسیر و رسیدن به قله‌های علمی و اخلاقی، به اراده، صبر و استمرار نیاز دارد.
وی افزود: در طول دوران تحصیل، روزهایی وجود خواهد داشت که درس‌ها دشوار می‌شوند، خستگی به سراغ انسان می‌آید یا پرسش‌هایی مطرح می‌شود که پاسخ‌دادن به آن‌ها آسان نیست. گاهی ممکن است طلبه با خود خلوت کند و از توانایی خود برای ادامه مسیر بپرسد؛ در چنین شرایطی باید به هدف بزرگی که در ابتدای ورود به حوزه برای خود ترسیم کرده است، توجه کند و در مسیر آن آرمان، گام‌های خود را استوار بردارد.
رضایی با بیان اینکه طلبگی مسیر یک عمر مجاهدت علمی و معنوی است، به تأکید رهبر شهید بر روش صحیح تحصیل در حوزه اشاره کرد و گفت: اساس کار طلبگی، تفکر، دقت و مطالعه است، نه صرفاً حفظ‌کردن مجموعه‌ای از مطالب.
وی ادامه داد: ممکن است در برخی مقاطع تحصیلی، دانش‌آموز یا دانشجو پس از امتحان، محفوظات خود را کنار بگذارد و تصور کند که کار به پایان رسیده است، اما تحصیل در حوزه چنین ماهیتی ندارد و آموخته‌های طلبه باید به فهم و درک عمیق و توانایی استفاده از معارف دینی منتهی شود.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان با اشاره به ساختار ده‌پایه‌ای تحصیلات مقدماتی حوزه و ورود طلاب پس از آن به درس خارج، اظهار کرد: این ده پایه در حقیقت مقدمه و پیش‌نیاز ورود به مسیر اصلی طلبگی است. طلبه در این دوره، ادبیات عرب، منطق، فقه و دروس استدلالی را فرا می‌گیرد و با گذراندن این مراحل، برای فهم عمیق‌تر منابع دینی آماده می‌شود.
وی تصریح کرد: اساس کار طلبگی آن است که بتوانیم از دل قرآن و سنت اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، معارف و احکام دین را در عصر غیبت به‌درستی درک و استخراج کنیم و فهم عمیق خود را در اختیار جامعه قرار دهیم؛ بنابراین، قرار نیست صرفاً مطالبی را فرا بگیریم، در امتحان بازگو کنیم و به پایه‌های بالاتر برسیم، اما نتوانیم از آموخته‌های خود در فهم قرآن و سنت اهل‌بیت(علیهم‌السلام) استفاده کنیم.
رضایی با اشاره به کلام امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام) درباره ارزش عمل اندک اما مستمر، بیان کرد: «قَلِیلٌ تَدُومُ عَلَیْهِ أَرْجَی مِنْ کَثِیرٍ مَمْلُولٍ مِنْهُ»؛ عمل اندکی که استمرار داشته باشد، امیدبخش‌تر از عمل فراوانی است که انسان از آن خسته شود.
وی با اشاره به این مضمون که رهرو آن است که آهسته و پیوسته رود، افزود: برخی افراد شروع بسیار خوبی دارند، اما در ادامه مسیر دچار تزلزل می‌شوند. گاهی نیز برنامه‌های سنگین و فشرده‌ای برای خود تنظیم می‌کنند که با روحیه و شرایط زندگی‌شان متناسب نیست و در نتیجه، توان استمرار آن را ندارند؛ ازاین‌رو، لازم است هر طلبه متناسب با شرایط و ظرفیت خود برنامه‌ریزی کند.
تقوا و خودسازی؛ نخستین سرمایه دوران طلبگی
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان با تأکید بر ضرورت قرارگرفتن تقوا و خودسازی در صدر برنامه‌های طلاب، اظهار کرد: اگر بخواهیم در میان توصیه‌های تربیتی به طلاب، مهم‌ترین سرمایه دوران طلبگی را معرفی کنیم، باید از تقوا نام ببریم؛ چراکه طلبه پیش از هر چیز باید به مراقبت از نفس و اصلاح خویشتن توجه داشته باشد.
وی با بیان اینکه در جامعه امروز، رفتار و عمل افراد بیش از گفتار آنان اثرگذار است، افزود: جامعه با سخن صرف متحول نمی‌شود، بلکه رفتار و عملکرد ماست که می‌تواند مردم را به سمت دینداری و پذیرش معارف دینی سوق دهد. ازاین‌رو، گفتار و عمل طلبه باید پاسخ‌گوی شبهات و پرسش‌های موجود در جامعه باشد.
رضایی با اشاره به تأکید رهبر شهید بر ضرورت تهذیب نفس در میان طلاب، اعم از خواهران و برادران، خاطرنشان کرد: طلبه بیش از بسیاری از افراد با معارف دین مأنوس است و همواره با قرآن، روایات، کتاب‌های فقهی و منابع معارفی سروکار دارد. اگر این معارف در وجود خود طلبه اثرگذار نباشد، نمی‌توان انتظار داشت که صرف گفتار او جامعه را متحول کند.
وی با اشاره به آیه «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ یَجْعَلْ لَکُمْ فُرْقَانًا» بیان کرد: خداوند وعده داده است که اگر تقوا پیشه کنیم، قدرت تشخیص حق از باطل را به ما عطا خواهد کرد؛ بنابراین، تقوا و تزکیه نفس از مهم‌ترین عوامل رشد و تعالی انسان است.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان با تبیین مفهوم تقوا، گفت: تقوا به معنای مراقبت دائمی از خویشتن است؛ اینکه انسان بداند چه می‌گوید، چه کاری انجام می‌دهد، با چه کسی ارتباط برقرار می‌کند و در چه مسیری گام برمی‌دارد. تقوا تنها به نمازخواندن، انجام عبادات مستحبی و حضور در مراسم دعا و زیارت محدود نمی‌شود، بلکه باید در تمام اعمال، رفتار و سکنات انسان جاری باشد.
وی ادامه داد: اگر خود را طلبه می‌دانیم، نوع ارتباط ما با خانواده، هم‌کلاسی‌ها، استادان و دیگران باید بر اساس تقوا باشد. همچنین در ارتباط با نامحرم، فضای مجازی، گفتار، نگاه و رعایت حقوق دیگران باید مراقبت لازم را داشته باشیم.
رضایی با اشاره به ضرورت توجه به تقوای علمی، اظهار کرد: وقتی انسان وارد جرگه طلبگی می‌شود و خود را سرباز امام زمان(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) می‌داند، باید نسبت به مسئولیتی که پذیرفته است، احساس تعهد کند. بخشی از ظرفیت وجوهات و منابعی که در اختیار حوزه‌های علمیه قرار می‌گیرد، صرف تحصیل و تربیت طلاب می‌شود؛ بنابراین، درس‌خواندن ما نیز باید در مسیر رضایت صاحب اصلی این ظرفیت‌ها باشد.
وی افزود: تقوا باید در کلاس درس، ارتباط استاد و شاگرد، فضای مجازی، گفتار، نگاه و رعایت حقوق دیگران معنا پیدا کند. همچنین از زمان ورود به حوزه، باید نسبت به اصلاح و ارتقای رفتار خود با پدر و مادر، والدین، همسر و اطرافیان توجه جدی داشته باشیم.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان با تأکید بر ضرورت همراهی برنامه خودسازی با برنامه تحصیلی، خاطرنشان کرد: در کنار برنامه‌ریزی درسی و علمی، باید برنامه‌ای جدی برای خودسازی داشته باشیم. اختصاص زمانی مشخص در طول روز برای انس با قرآن، توجه به اقامه نماز و تلاش برای خواندن نماز با حضور قلب، از جمله اقداماتی است که باید از همین ابتدای مسیر به آن اهتمام داشته باشیم.
وی با اشاره به اهمیت محاسبه نفس، گفت: در روایات آمده است: «حَاسِبُوا أَنْفُسَکُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا»؛ پیش از آنکه به حساب شما رسیدگی شود، خود به حساب خویش رسیدگی کنید. بر همین اساس، هر فرد باید در پایان روز عملکرد خود را ارزیابی کند و ببیند چه کارهایی انجام داده، چه کارهایی را نباید انجام می‌داده و چه سخنانی نباید بر زبان می‌آورده است.
رضایی ادامه داد: ممکن است انسان در طول روز مرتکب خطاهایی شود، اما اگر این خطاها بررسی و اصلاح نشوند، به‌تدریج برای او عادی خواهند شد. باید تلاش کنیم با مراقبت روزانه، تعداد خطاهای خود را کاهش دهیم و هر روز نسبت به روز قبل عملکرد بهتری داشته باشیم.
وی با تأکید بر اهمیت اخلاص در نیت و عمل، اظهار کرد: از همان ابتدای ورود به حوزه باید مراقب نیت خود باشیم و از خود بپرسیم با چه انگیزه‌ای وارد مسیر طلبگی شده‌ایم، با چه نیتی مراتب علمی را طی می‌کنیم و با چه هدفی در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی حضور می‌یابیم یا در آینده مسئولیت‌هایی را برعهده می‌گیریم.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان با اشاره به حدیث پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) «إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّیَّاتِ» تصریح کرد: نیت در ارزش اعمال اهمیت فراوانی دارد. گاهی انسان قصد انجام کاری را دارد، اما آن کار محقق نمی‌شود؛ بااین‌حال، نیت او اهمیت خود را دارد. ممکن است فعالیت‌های بزرگی انجام شود، اما چون نیت درستی پشت آن‌ها نیست، تنها آثار دنیوی آن باقی بماند؛ درحالی‌که اگر نیت انسان فراتر از دنیا و برای رضای خداوند باشد، آثار دنیوی و اخروی آن را به همراه خواهد داشت.
وی افزود: طلبه باید علم را با اخلاص بیاموزد، عبادتش نمایشی نباشد و خدمت خود را برای دیده‌شدن در برابر دیگران انجام ندهد. انسان مخلص در مسیر تحصیل علم، بیشترین تلاش خود را به کار می‌گیرد و خود را در برابر فرصتی که خداوند در اختیارش قرار داده، مسئول می‌داند و تلاش می‌کند این مسئولیت را به بهترین شکل انجام دهد.
علم، ایمان و مسئولیت‌پذیری؛ سه رکن اثرگذاری اجتماعی طلاب
رضایی با اشاره به توصیه‌های رهبر انقلاب به جوانان و دانشجویان درباره علم‌آموزی، ایمان، خودسازی، انس با خداوند و شناخت عمیق معارف قرآن و اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، بیان کرد: اگر چنین توصیه‌هایی برای دانشجویان مطرح شده است، برای طلاب باید با اهتمام بیشتری مورد توجه قرار گیرد و به‌عنوان نقشه راه زندگی علمی و معنوی آنان قرار داشته باشد.
وی خاطرنشان کرد: علم و ایمان باید در کنار یکدیگر قرار گیرند؛ نه خودسازی و انس با خداوند به‌تنهایی برای رسیدن به مقصد کافی است و نه تلاش علمی بدون ایمان و انس با قرآن می‌تواند انسان را به هدف نهایی برساند. مقصد طلبه باید جمع میان این دو سرمایه ارزشمند باشد.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان با اشاره به نقش نسل جوان در ساخت آینده کشور، اظهار کرد: آینده متعلق به شماست و این شما هستید که باید آن را بسازید. از همان ابتدای ورود به حوزه، مسئولیت خود را جدی بگیرید و با نگاهی مسئولانه به آینده بنگرید.
وی با اشاره به تأکید رهبر شهید بر ظرفیت نسل جوان و نقش آن در ساخت آینده کشور، افزود: در پیام رهبر انقلاب به جوانان نیز بر اراده، عزم و احساس مسئولیت برای ساختن آینده تأکید شده است و این پیام برای طلاب نیز مسئولیتی روشن به همراه دارد.
رضایی با اشاره به نیازهای متنوع بانوان و خانواده‌ها در جامعه امروز، تصریح کرد: بانوان در عرصه‌های مختلف زندگی با پرسش‌ها و نیازهایی روبه‌رو هستند و خانواده‌ها نیز گاهی به راهنمایی‌های عالمانه نیاز دارند. نسل جوان به گفت‌وگویی منطقی و اقناعی با هم‌نوعان خود نیازمند است و جامعه به بانوانی احتیاج دارد که بتوانند معارف دینی و قرآنی را با زبان روز، منطق استوار و شناخت صحیح از مسائل اجتماعی تبیین کنند.
وی با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق مسائل اجتماعی، خاطرنشان کرد: طلاب باید مراقب باشند که در جریان تبیین مسائل اجتماعی، ناخواسته در مسیر اشتباه قرار نگیرند و به‌گونه‌ای سخن نگویند که نتیجه آن برخلاف هدف و مقصودشان باشد. در برخی اجتماعات و اختلاف‌نظرها ممکن است شعارها و مواضعی مطرح شود که متناسب با شرایط و واقعیت‌های میدان نباشد؛ ازاین‌رو، رصد دقیق مسائل اجتماعی و تبیین صحیح آن‌ها برعهده افرادی است که باید هم خوب بیاموزند، هم درست بیندیشند و هم خود را به‌درستی بسازند تا بتوانند در ساخت آینده جامعه نقش‌آفرین باشند.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان با توصیه به طلاب برای بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت استادان، مطالعه و تحقیق، گفت: یکی از ویژگی‌های شاخص رهبر شهید، گستردگی مطالعات و آگاهی ایشان در حوزه‌های مختلف بود؛ به‌گونه‌ای که در دیدار با گروه‌های مختلف فرهیخته و نخبه، همواره مطالب ارزشمندی برای ارائه داشتند.
وی افزود: این ویژگی باید برای ما نیز الگو باشد و دایره مطالعات خود را تنها به کتاب‌های درسی محدود نکنیم. طلاب باید با مطالعه گسترده و آگاهی از موضوعات متنوع، توان علمی و قدرت تحلیل خود را تقویت کنند.
رضایی در پایان، با اشاره به ضرورت ترسیم سه عهد اساسی در آغاز مسیر طلبگی، اظهار کرد: نخستین عهد، عهد با خداوند است؛ به این معنا که در تمام مراحل تحصیل، خودسازی و تقوا را فراموش نکنیم و همواره مراقب رفتار و اعمال خود باشیم.
وی عهد دوم را عهد با خویشتن دانست و گفت: باید با خود عهد ببندیم که برای خدمت به جامعه، ابتدا خود را به‌درستی مجهز کنیم؛ چراکه پیش از خدمت به دیگران، باید از سرمایه‌هایی همچون قرآن، علم، تقوا، انس با خداوند و آشنایی با معارف اهل‌بیت(علیهم‌السلام) برخوردار شویم.
مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان، سومین عهد را عهد با مردم عنوان کرد و افزود: باید با مردم عهد ببندیم که علم و توانایی‌هایی را که در مسیر طلبگی به دست می‌آوریم، در خدمت آنان قرار دهیم و از این ظرفیت‌ها برای رفع نیازهای جامعه بهره بگیریم.
وی با ابراز امیدواری نسبت به موفقیت طلاب جدیدالورود در این مسیر، خاطرنشان کرد: انتظار می‌رود با تلاش در مسیر خودسازی و بندگی، در این راه ثابت‌قدم بمانید؛ چراکه حوزه‌های علمیه به طلبه‌هایی نیاز دارند که در کنار خوب درس‌خواندن، خوب زندگی کنند و نقش‌های اصلی خود را در جامعه به‌درستی ایفا کنند.
رضایی ابراز امیدواری کرد: طلاب جدیدالورود در آینده از بانوانی باشند که نامشان با علم، تقوا، اخلاص، بصیرت و خدمت همراه است و به برکت تعالیم قرآن کریم و مکتب اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، در ساخت جامعه‌ای مؤمن‌تر، آگاه‌تر و اخلاقی‌تر نقش‌آفرینی کنند.
وی از خداوند متعال خواست به همه طلاب توفیق دهد تا در این مسیر نورانی ثابت‌قدم بمانند، علمشان نافع، عملشان صالح و نیت‌هایشان خالص باشد و همگی عاقبت‌به‌خیر شوند.