کرمانشاه- کتابخانه مرکزی کرمانشاه پس از حدود دو دهه از آغاز عملیات اجرایی همچنان به مرحله بهره‌برداری نرسیده و تکمیل آن به تأمین ۴۰۰ میلیارد تومان اعتبار دیگر نیاز دارد؛ اعتباری که در کنار منابع مصوب اما تخصیص‌نیافته، سرنوشت این پروژه و شش کتابخانه آسیب‌دیده از زلزله سال ۱۳۹۶ را به یکی از مسائل مهم حوزه کتابخانه‌های عمومی استان تبدیل کرده است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در کرمانشاه، پریسا محمدی مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان کرمانشاه در نشست خبری هفته کتاب با اشاره به فعالیت‌های فرهنگی کتابخانه‌ها اظهار کرد: طی یک سال گذشته ۱۳ هزار و ۱۲۰ برنامه فرهنگی و کتاب‌محور در کتابخانه‌های عمومی استان اجرا شده و تلاش شده است کتابخانه‌ها علاوه بر امانت کتاب به فضایی برای فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی تبدیل شوند.
وی با بیان اینکه کتابخانه‌های عمومی در ایام جنگ نیز تعطیل نشدند، افزود: در دوره تعطیلی مدارس فضای برخی کتابخانه‌ها برای برگزاری کلاس‌های آموزشی در اختیار معلمان قرار گرفت. همچنین نشست‌های تاریخ‌خوانی که با مشارکت کودکان و نوجوانان در کرمانشاه آغاز شده اکنون به کتابخانه‌های شهری و روستایی دیگر استان‌ها گسترش یافته و کرمانشاه دبیرخانه این نشست‌ها در کشور است.
محمدی از افتتاح کتابخانه کودکان ایران ما در دالاهو و برنامه‌ریزی برای تخصصی شدن کتابخانه بعثت پاوه در حوزه کودک، نوجوان و مادران خبر داد و گفت: تفاهم‌نامه راه‌اندازی سه کتابخانه سیار نیز منعقد شده که یکی از این دستگاه‌ها در مرحله تجهیز قرار دارد و قرار است به مناطق روستایی و فاقد کتابخانه خدمات‌رسانی کند.
وی همچنین با اشاره به مشکلات کتابخانه‌های مناطق زلزله‌زده تصریح کرد: کتابخانه‌های سرپل‌ذهاب، ثلاث باباجانی و قصرشیرین همچنان با مشکلاتی در زمینه بازسازی و ارائه خدمات مواجه‌اند و در قصرشیرین خدمات کتابخانه‌ای در فضای زیرزمین و با وجود گرمای شدید ادامه دارد. برای بازسازی کتابخانه این شهرستان حدود ۳۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز است.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان در ادامه با اشاره به وضعیت منابع کتابخانه‌ای گفت: در حال حاضر یک میلیون و ۲۲۲ هزار و ۵۶۲ عنوان کتاب در کتابخانه‌های عمومی استان وجود دارد که به ازای هر ۱۰۰ نفر جمعیت، ۶۲ عنوان کتاب را شامل می‌شود.
وی با تأکید بر ضرورت تقویت منابع کتابخانه‌ها از مردم خواست کتاب‌های بلااستفاده خود را به کتابخانه‌های عمومی اهدا کنند تا امکان استفاده دیگر شهروندان از این منابع فراهم شود.
محمدی همچنین درباره پرداخت سهم نیم‌درصدی شهرداری‌ها بیان کرد: مجموع پرداختی شهرداری‌های استان به کتابخانه‌ها ۸ میلیارد و ۸۲۰ میلیون و ۳۳۴ هزار تومان بوده و شهرداری شهرستان کرمانشاه نیز در پنج ماه نخست سال ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان به این حوزه پرداخت کرده است.
کتابخانه مرکزی برای افتتاح نیازمند ۴۰۰ میلیارد تومان اعتبار
کوروش باباجانی معاون توسعه کتابخانه‌های عمومی استان کرمانشاه نیز با تأکید بر نقش کتابخانه‌ها در ارتقای آگاهی عمومی از رسانه‌ها خواست در سه زمینه معرفی خدمات و برنامه‌های کتابخانه‌ها، مطالبه‌گری برای رفع مشکلات این مراکز و انتشار محتوای فرهنگی تولیدشده در کتابخانه‌ها همکاری بیشتری داشته باشند.
وی با اشاره به آسیب‌های ناشی از زلزله سال ۱۳۹۶ گفت: برخی کتابخانه‌های مناطق زلزله‌زده به‌ویژه در قصرشیرین، ثلاث باباجانی و سرپل‌ذهاب همچنان با مشکلات جدی روبه‌رو هستند و پیگیری رسانه‌ها می‌تواند به تسریع روند بازسازی آن‌ها کمک کند.
وی همچنین درباره برنامه روایت کرمانشاه توضیح داد: این برنامه با هدف معرفی پیشینه تاریخی و فرهنگی مردم منطقه و بازتاب نقش آنان در پاسداری از مرزها شکل گرفته و تلاش دارد در برابر برخی روایت‌های نادرست درباره مردم کرد، تصویری مستند و دقیق ارائه دهد.
به گفته باباجانی یکشنبه‌های تاریخی و دیگر برنامه‌های فرهنگی کتابخانه‌ها نیز در همین راستا و با مشارکت گروه‌های مختلف مخاطبان برگزار می‌شود.
معاون توسعه کتابخانه‌های عمومی استان با اشاره به برنامه‌های هفته کتاب اظهار کرد: ۴۷۲ برنامه در ۸۴ کتابخانه عمومی استان پیش‌بینی شده که رونمایی کتاب دستنامه کتابدار داده‌ها، نشست‌های یکشنبه‌های تاریخی، سینماکتاب با محوریت اثر عزاداران غلامحسین ساعدی، محافل ادبی و مولاناشناسی از جمله آن‌هاست. همچنین در مراسم بزرگداشت هفته کتاب از کتابخوانان، خانواده‌های کتابخوان، خیرین، کتابداران و برگزیدگان لیگ کتابخوانی مسجد، محله و کتابخانه تقدیر می‌شود.
باباجانی از اجرای پویش اهدای کتاب از ۲۰ تا ۳۰ آبان و بخشودگی ۹۰ درصدی جرائم دیرکرد امانت کتاب از ۲۳ تا ۳۰ آبان خبر داد و افزود: عضویت سراسری رایگان امکان استفاده از کتابخانه‌های عمومی کشور را فراهم می‌کند و اعضا می‌توانند یک جلد کتاب امانت بگیرند؛ همچنین عضویت پیشرفته با پرداخت حق عضویت سالانه، امکان امانت تعداد بیشتری کتاب را فراهم می‌کند.
وی در ادامه به همکاری با بنیاد قلم‌چی برای تقویت منابع کتابخانه‌ها اشاره کرد و گفت: براساس این طرح، در صورت خرید دو میلیون تومان کتاب از سوی هر کتابخانه، بنیاد قلم‌چی ۱۰ میلیون تومان کتاب کمک‌درسی به آن کتابخانه اهدا می‌کند و برای برخی اعضای واجد شرایط نیز بورسیه تحصیلی در نظر گرفته شده است.
همچنین از طریق سامانه دانش، امکان مشارکت مردم در تأمین هزینه خرید کتاب برای کتابخانه‌های موردنظر، به‌ویژه کتابخانه‌های روستایی، فراهم شده است.
یزدان بهرامی‌نیا معاون امور مالی کتابخانه‌های عمومی استان با اشاره به وضعیت پروژه‌های عمرانی گفت: در مجموع هفت پروژه احداث و مقاوم‌سازی کتابخانه در استان وجود دارد که شامل کتابخانه مرکزی کرمانشاه و شش کتابخانه آسیب‌دیده از زلزله سال ۱۳۹۶ است؛ با وجود گذشت چند سال، هیچ‌یک از این پروژه‌ها به‌طور کامل به بهره‌برداری نرسیده‌اند.
وی با بیان اینکه تکمیل کتابخانه مرکزی کرمانشاه به حدود ۴۰۰ میلیارد تومان اعتبار دیگر نیاز دارد، افزود: این پروژه پنج‌طبقه که حدود ۱۸ تا ۱۹ سال پیش کلنگ‌زنی شده، در یک سال اخیر با شتاب بیشتری پیش رفته و بخشی از تأسیسات آن در حال اجراست اما اعتبارات پیش‌بینی‌شده هنوز به‌طور کامل محقق نشده است.
کمبود اعتبار عامل توقف پروژه‌های کتابخانه‌ای
بهرامی‌نیا ادامه داد: در مصوبه سفر ریاست‌جمهوری ۳۰۰ میلیارد تومان برای این پروژه در نظر گرفته شده که ۱۵۰ میلیارد تومان آن سهم شهرداری و ۱۵۰ میلیارد تومان سهم وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است اما تا زمان برگزاری این نشست اعتباری از این محل به دستگاه مجری پرداخت نشده و همچنین ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار استانی نیز برای پروژه مطرح شده که هنوز تخصیص نیافته است. کرمانشاه در میان استان‌های غرب کشور تنها استانی است که کتابخانه مرکزی ندارد و تأمین اعتبار این طرح نیازمند پیگیری جدی است.
معاون امور مالی کتابخانه‌های عمومی استان با اشاره به وضعیت شش کتابخانه زلزله‌زده گفت: برای تکمیل کتابخانه رسالت سرپل‌ذهاب ۳۰ میلیارد تومان، علامه امینی این شهرستان پنج میلیارد تومان، کتابخانه کوزران ۱۵ میلیارد تومان، شهید عارف فتاحی ثلاث باباجانی ۲۶ میلیارد تومان، کتابخانه طالقانی این شهرستان ۳۵ میلیارد تومان و کتابخانه دهخدا قصرشیرین ۳۲ میلیارد تومان اعتبار نیاز است. برخی از این طرح‌ها با پیشرفت فیزیکی بیش از ۹۰ درصد نیز به دلیل کمبود اعتبار متوقف مانده‌اند.
بهرامی‌نیا در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به سهم نیم‌درصدی شهرداری‌ها گفت: شهرداری‌ها براساس قانون موظف‌اند این سهم را از درآمدهای مشمول قانون به حساب انجمن کتابخانه‌های عمومی واریز کنند و در صورت خودداری از پرداخت، سازوکار قانونی برای برداشت از حساب آن‌ها و انتقال اعتبار به نهاد کتابخانه‌های عمومی پیش‌بینی شده است. این منابع برای تأمین کتاب، تجهیزات، هزینه‌های جاری و پشتیبانی از کتابخانه‌های سیار هزینه می‌شود.
وی با اشاره به مشکلات مالی کتابخانه‌ها افزود: کمبود اعتبار، این مراکز را حتی در پرداخت هزینه‌های جاری با مشکل روبه‌رو کرده است؛ برای نمونه، هزینه برق کتابخانه امیرکبیر به ۴۰۳ میلیون تومان رسیده و تأمین این مبلغ دشوار است. وضعیت برخی فضاهای کتابخانه‌ای و تجهیزات فرسوده نیز نشان می‌دهد که توجه بیشتر شهرداری‌ها به این مراکز ضروری است.