شیراز- ایرنا- دومین نمایشگاه بین‌المللی شیراز اکسپو، فرصتی برای معرفی ظرفیت‌هایی فراتر از صنایع بزرگ و تولیدات صادراتی است؛ از اشتغال‌آفرینی برای هنرمندان ناشنوا و کم‌شنوا در کارگاه جعبه‌سازی داراب تا تلاش خانه خلاق عشایر ایران برای تبدیل میراث فرهنگی و تولیدات ایل قشقایی به فرصت‌های تازه اقتصادی.
به گزارش خبرنگار ایرنا، نمایشگاه‌های اقتصادی معمولا با نام صنایع بزرگ، محصولات صادراتی و قراردادهای تجاری گره خورده‌اند، اما در میان هیاهوی معرفی توانمندی‌های صنعتی و فرصت‌های سرمایه‌گذاری، ظرفیت‌هایی نیز وجود دارند که شاید در نگاه نخست کمتر دیده شوند؛ ظرفیت‌هایی که ریشه در مهارت انسان‌ها، میراث فرهنگی و تلاش برای ساختن فرصت‌هایی تازه دارند.
دومین نمایشگاه بین‌المللی شیراز اکسپو در کنار معرفی توانمندی‌های اقتصادی و تولیدی استان فارس و دیگر مناطق کشور، بستری برای روایت چنین تجربه‌هایی فراهم کرده است. از کارگاهی در داراب که هنر و دقت افراد ناشنوا و کم‌شنوا را به تولید جعبه‌های چوبی و مقوایی پیوند زده تا خانه خلاق عشایر ایران در پاسارگاد که به دنبال شناسایی گنجینه‌های فرهنگی و اقتصادی ایل قشقایی و تبدیل آنها به ایده‌هایی نوآورانه و محصولات قابل عرضه در بازار است.
این دو مجموعه، اگرچه در زمینه فعالیت و شیوه تولید تفاوت دارند، در یک نقطه به هم می‌رسند: تلاش برای دیده‌شدن توانایی‌هایی که می‌توانند به فرصت‌های واقعی اقتصادی تبدیل شوند. در یکی، اشتغال و مشارکت اجتماعی از مسیر هنر و تولید گروهی دنبال می‌شود و در دیگری، فرهنگ، سبک زندگی، آداب‌ورسوم و تولیدات عشایری بستری برای خلاقیت، توسعه بازار و تجاری‌سازی فراهم می‌کنند. حضور این مجموعه‌ها در اکسپو شیراز یادآور این نکته است که توسعه اقتصادی تنها به افزایش حجم تولید یا گسترش صنایع بزرگ محدود نمی‌شود. گاهی توجه به توانمندی گروه‌هایی که کمتر فرصت حضور در بازار داشته‌اند و بازشناسی ظرفیت‌های نهفته در فرهنگ بومی، می‌تواند مسیرهای تازه‌ای برای تولید، اشتغال و ارزش‌آفرینی ایجاد کند.
مدیر مجوعه جعبه‌سازی ناشنوایان داراب با اشاره به فعالیت این مجموعه در زمینه تولید جعبه‌های مقوایی و چوبی گفت: حدود ۱۳ سال است که با فراهم کردن زمینه اشتغال افراد ناشنوا و کم‌شنوا، تلاش می‌کنیم توانمندی‌های هنری این افراد را به محصولاتی باکیفیت و قابل عرضه در بازار تبدیل کنیم.
تولید محصولات متنوع با تکیه بر هنر و دقت
عنایت‌الله توکل در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا در دومین نمایشگاه بین‌المللی شیراز اکسپو اظهار کرد: این مجموعه با بهره‌گیری از توانایی هنری نیروهای ناشنوا و کم‌شنوا، انواع جعبه‌های مقوایی و چوبی را در مدل‌های مختلف تولید می‌کند.
وی با بیان اینکه برای نخستین بار در نمایشگاه بین‌المللی تهران حضور یافته‌اند، افزود: در دوره‌های مختلف نیز با فراهم شدن فرصت حضور از سوی سازمان صنایع دستی، امکان معرفی محصولات این مجموعه به مخاطبان و فعالان اقتصادی فراهم شده است.
مدیر جعبه‌سازی ناشنوایان داراب با اشاره به دقت و علاقه کارکنان در فرایند تولید بیان کرد: این افراد با عشق و علاقه کار می‌کنند و نسبت به کیفیت محصولات حساسیت زیادی دارند؛ به‌گونه‌ای که حتی اگر نقص کوچکی در بخشی از یک جعبه ببینند، آن را نشان می‌دهند تا برطرف شود.
توکل ادامه داد: تولید محصولات در این مجموعه به‌صورت گروهی انجام می‌شود و هر یک از کارکنان در بخشی از فرایند ساخت نقش دارند. این همکاری موجب شده است توانایی‌های فردی هنرمندان در قالب یک کار مشترک به محصولی نهایی تبدیل شود.
ضرورت فراهم کردن فرصت اشتغال برای ناشنوایان
وی با تاکید بر توانمندی افراد ناشنوا در فعالیت‌های هنری و تولیدی گفت: ناشنوایی به معنای ناتوانی در کار نیست و این افراد در صورت فراهم بودن شرایط مناسب، می‌توانند در بخش‌های مختلف تولید فعالیت کنند.
مدیر جعبه‌سازی ناشنوایان داراب با اشاره به ضرورت رعایت ملاحظات ایمنی در محیط کار افزود: برخی دستگاه‌ها هنگام کار صداهایی تولید می‌کنند که ممکن است هشداردهنده باشند؛ ازاین‌رو، برای جلوگیری از بروز حادثه، باید شرایط استفاده ایمن از تجهیزات برای کارکنان ناشنوا فراهم شود.
توکل با بیان اینکه در این مجموعه اولویت استخدام با افراد ناشنواست، از کارفرمایان خواست در جذب نیروی کار، توانمندی افراد دارای معلولیت را در نظر بگیرند و فرصت حضور آنان را در محیط‌های تولیدی فراهم کنند.
معصومه باقری، ۴۲ ساله و سیدوحید سجادی، ۵۸ ساله، دو هنرمند ناشنوا هستند که در دومین نمایشگاه بین‌المللی شیراز اکسپو حضور دارند و بخشی از توانمندی‌های هنری خود را در قالب محصولات تولیدی مجموعه جعبه‌سازی ناشنوایان داراب به نمایش گذاشته‌اند. حضور این هنرمندان، فرصتی برای معرفی مهارت‌ها و توانایی‌های افراد ناشنوا و تأکید بر نقش آنان در تولید و فعالیت‌های اقتصادی است.
قوانین حمایتی متناسب با شرایط تولیدکنندگان نیست
وی یکی از مشکلات مجموعه‌های اشتغال‌زای افراد دارای معلولیت را یکسان بودن برخی مقررات و حمایت‌ها برای همه واحدهای تولیدی دانست و گفت: شرایط تولیدکننده‌ای که با نیروهای ناشنوا کار می‌کند، با مجموعه‌ای که کارکنان شنوا دارد، یکسان نیست؛ با این حال، مقررات مربوط به مالیات و دیگر هزینه‌ها تفاوت متناسبی میان این واحدها قائل نمی‌شود.
توکل ادامه داد: حمایت از این مجموعه‌ها نباید تنها به پرداخت تسهیلات محدود شود، بلکه لازم است شرایط فعالیت و ادامه تولید آنها نیز در سیاست‌گذاری‌ها مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به تفاوت توان مالی واحدهای تولیدی کوچک با کارخانه‌های بزرگ اظهار کرد: مجموعه‌هایی که با سرمایه‌های کلان و تعداد زیادی نیروی کار فعالیت می‌کنند، شرایط متفاوتی با تولیدکنندگان کوچکی دارند که برای ایجاد اشتغال افراد ناشنوا تلاش می‌کنند؛ بنابراین، انتظار می‌رود قوانین و حمایت‌ها متناسب با شرایط این واحدها تنظیم شود.
مدیر جعبه‌سازی ناشنوایان داراب تاکید کرد: بازنگری در مقررات و توجه بیشتر به نیازهای تولیدکنندگان کوچک می‌تواند به حفظ فرصت‌های شغلی افراد ناشنوا و توسعه فعالیت‌های اقتصادی آنان کمک کند.
خانه خلاق عشایر؛ از میراث قشقایی تا فرصت های تازه اقتصادی
این مجموعه با تمرکز بر شناسایی و حمایت از ایده‌های خلاقانه در حوزه زندگی عشایری، تلاش می‌کند میراث فرهنگی، آداب‌ورسوم، سبک زندگی و تولیدات ایل قشقایی را با رویکردهای نوآورانه به مخاطبان معرفی کند. حضور این خانه خلاق در اکسپو شیراز، فرصتی برای نمایش بخشی از توانمندی‌های کمتر شناخته‌شده عشایر و آشنایی فعالان اقتصادی و علاقه‌مندان با ظرفیت‌هایی است که می‌توانند با به‌روزرسانی محصولات، توسعه بازاریابی و تجاری‌سازی ایده‌ها، زمینه‌ساز شکل‌گیری فرصت‌های تازه اقتصادی شوند.
خانه خلاق عشایر ایران، تلاش برای تبدیل گنجینه زندگی قشقایی به کسب‌وکارهای نوآورانه
مدیر خانه خلاق عشایر ایران با اشاره به راه‌اندازی این مجموعه در شهرستان پاسارگاد گفت: این خانه خلاق با هدف شناسایی و پشتیبانی از ایده‌های نوآورانه در حوزه زندگی عشایری، به‌روزرسانی تولیدات و کمک به بازاریابی و تجاری‌سازی محصولات عشایر فعالیت می‌کند.
حمایت از ایده‌های خلاقانه در زندگی عشایری
علی‌اکبر امیری در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا در دومین نمایشگاه بین‌المللی شیراز اکسپو اظهار کرد: خانه‌های خلاق عشایری در کشور پدیده‌ای نوپا هستند و مجموعه‌ای که در پاسارگاد راه‌اندازی کرده‌ایم، نخستین خانه خلاق عشایر ایران است که حدود یک سال و سه تا چهار ماه از آغاز فعالیت آن می‌گذرد.
وی با اشاره به نقش حمایت‌های معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری در شکل‌گیری این مجموعه افزود: خانه خلاق فضایی برای شناسایی، حمایت و پرورش ایده‌های نوآورانه است تا ظرفیت‌های موجود از حالت سنتی و روزمره خارج شوند و با به‌روزرسانی، امکان حضور مؤثرتر در بازار را پیدا کنند.
امیری ادامه داد: در این مجموعه تلاش می‌کنیم ایده‌های خلاقانه مرتبط با زندگی عشایری را در حوزه‌های مختلف شناسایی کنیم و با پشتیبانی از آنها، زمینه توسعه و تجاری‌سازی محصولات و تولیدات عشایر را فراهم آوریم.
زندگی عشایری؛ گنجینه‌ای از ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده
مدیر خانه خلاق عشایر ایران با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و اقتصادی ایل قشقایی بیان کرد: زندگی عشایری به‌نوعی یک ثروت پنهان است که باید ظرفیت‌های آن را شناسایی و به جامعه معرفی کرد؛ چراکه از سبک زندگی و آداب‌ورسوم گرفته تا فرهنگ، هنر و تولیدات این جامعه، قابلیت‌های فراوانی برای نوآوری و عرضه در بازار دارد.
امیری افزود: در خانه خلاق عشایر ایران، فعالیت‌هایی در زمینه مستندسازی، تولید کتاب و معرفی محصولات و تولیدات عشایری دنبال می‌شود تا این ظرفیت‌ها از طریق روش‌های نوین، بهتر معرفی شوند و امکان بهره‌برداری اقتصادی و فرهنگی از آنها فراهم شود.
وی با بیان اینکه هدف این مجموعه تنها عرضه محصولات سنتی نیست، گفت: تلاش می‌کنیم با ایجاد خلاقیت‌های تازه و به‌روزرسانی محصولات، زمینه رقابت‌پذیری بیشتر تولیدات عشایری را فراهم کنیم تا این محصولات بتوانند جایگاه بهتری در بازار به دست آورند.
معرفی تولیدات نوآورانه عشایر در اکسپو شیراز
امیری با اشاره به حضور این مجموعه در دومین نمایشگاه بین‌المللی شیراز اکسپو اظهار کرد: اگرچه فعالیت حرفه‌ای من در حوزه گردشگری عشایری بیش از ۲۰ سال سابقه دارد، حضور در این نمایشگاه فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های خانه خلاق و نمایش بخشی از محصولات و ایده‌های نوآورانه مرتبط با زندگی عشایری است.
تکیه بر توان داخلی و استقبال از همکاری‌ها
امیری درباره نیاز این مجموعه به حمایت‌های بیرونی نیز گفت: رویکرد ما این است که ابتدا بر توانمندی‌ها و ظرفیت‌های خودمان تکیه کنیم و فعالیت‌ها را پیش ببریم؛ با این حال، از همراهی و همکاری نهادها، سازمان‌های دولتی و دیگر مجموعه‌هایی که برای توسعه این مسیر اعلام آمادگی کنند، استقبال می‌کنیم.
وی تاکید کرد: ظرفیت‌های زندگی عشایری در حوزه‌های گوناگون قابل توسعه است و با شناسایی ایده‌های خلاقانه، به‌روزرسانی محصولات و ایجاد مسیرهای مناسب برای بازاریابی و تجاری‌سازی، می‌توان زمینه معرفی گسترده‌تر این ظرفیت‌ها را فراهم کرد.
پیوند میراث فرهنگی و اقتصاد به یکدیگر
روایت جعبه‌سازی ناشنوایان داراب و خانه خلاق عشایر ایران در دومین نمایشگاه بین‌المللی شیراز اکسپو، تصویری از دو مسیر متفاوت برای پیوند دادن توانمندی‌های انسانی و فرهنگی با اقتصاد ارائه می‌دهد.
مسیرهایی که یکی بر مهارت و پشتکار هنرمندان ناشنوا و کم‌شنوا تکیه دارد و دیگری از ظرفیت‌های گسترده زندگی و فرهنگ عشایری برای خلق ایده‌های تازه بهره می‌گیرد.
با این حال، تداوم چنین تجربه‌هایی تنها به خلاقیت و تلاش فعالان آنها وابسته نیست. دسترسی به بازارهای پایدار، معرفی مؤثر محصولات، فراهم بودن شرایط مناسب تولید و برخورداری از حمایت‌های متناسب نیز در ادامه فعالیت آنها نقش دارد .
برای مجموعه‌های اشتغال‌زا افراد دارای معلولیت، توجه به شرایط خاص نیروی کار و بازنگری در موانع پیش روی تولید اهمیت دارد و برای خانه‌های خلاق نیز، پیوند میان ایده‌های نوآورانه، نیاز بازار و مسیرهای تجاری‌سازی می‌تواند به ماندگاری فعالیت‌ها کمک کند.
اکسپو شیراز از این منظر، فرصتی فراتر از نمایش محصول است. فرصتی برای شناخت ظرفیت‌هایی که شاید تاکنون کمتر در کانون توجه بوده‌اند و برای تبدیل شدن به فرصت‌های اقتصادی، به دیده‌شدن و ارتباط مؤثر با بازار نیاز دارند. ظرفیت‌هایی که اگر به‌درستی شناسایی و پشتیبانی شوند، می‌توانند در کنار حفظ میراث فرهنگی و تقویت مشارکت اجتماعی، سهمی در تنوع‌بخشی به اقتصاد استان فارس داشته باشند.