حوزه / حجت‌الاسلام ابروش، با تأکید بر ضرورت تحول در نظام مدیریتی مدارس علمیه، برنامه‌ریزی راهبردی، هدف‌گذاری دقیق و شناخت ظرفیت‌ها و نیازهای بومی را از الزامات ارتقای بهره‌وری آموزشی و پژوهشی دانست.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجت‌الاسلام ابروش عضو هیئت علمی دانشگاه معارف اسلامی قم، در هجدهمین دوره توانمندسازی کادر مدارس علمیه خراسان رضوی با عنوان «کارگاه برنامه‌ریزی و هدف‌گذاری آموزشی و پژوهشی»، به تبیین ضرورت گذار از مدیریت سنتی به رهبری آموزشی پرداخت و روش‌های نوین هدف‌گذاری، برنامه‌ریزی راهبردی و ابزارهای کنترل عملیاتی را تشریح کرد.
حجت‌الاسلام ابروش با تأکید بر اینکه کارگاه‌های مدیریتی باید جنبه مشارکتی و کارگاهی داشته باشند، اظهار داشت: نظام مدیریتی حوزه‌های علمیه باید از الگوهای انفعالی و دستورهای صرفاً از بالا به پایین فاصله گرفته و به سمت رهبری آموزشی و تحول‌آفرین حرکت کند.
وی مدیریت را کاربرد مؤثر و کارآمد منابع مالی و انسانی مبتنی بر نظام ارزشی جامعه مخاطب تعریف کرد و افزود: شناخت ارزش‌های نهفته و فرهنگ بومی هر منطقه، پیش‌شرط هرگونه برنامه‌ریزی اثربخش است.
استاد دانشگاه معارف اسلامی قم، با تشریح فرآیند استاندارد برنامه‌ریزی، شناسایی وضعیت موجود و نیازسنجی دقیق را از مراحل اساسی این فرآیند دانست و بر ضرورت شناخت امکانات، محدودیت‌ها، نیروها و توانمندی‌های هر مجموعه تأکید کرد.
وی همچنین با اشاره به روش دلفی(خبرگان)، دریافت مکتوب، مستقل و بدون نام نظرات اساتید و کادر آموزشی را از راهکارهای جلوگیری از سوگیری، خودسانسوری و تخریب ایده‌ها عنوان کرد.
حجت‌الاسلام ابروش در تشریح زنجیره شکست اهداف(متد GPS) بیان کرد: اهداف کلان باید با پرسش راهبردی «چگونه می‌توان...» به اهداف خرد و سپس به اقدامات عینی دارای زمان‌بندی، بودجه و مسئول مشخص تقسیم شوند. همچنین، برای توجیه پروژه‌ها از پایین به بالا، پاسخ به پرسش «چرایی و منطق اتصال به اسناد بالادستی» الزامی است.
تحلیل ماتریس SWOT در مدارس علمیه
عضو هیئت علمی دانشگاه معارف اسلامی قم، با واکاوی چهار استراتژی ماتریس قوت‌ها، ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهدیدها(SWOT)، به تشریح راهبردهای متناسب با شرایط مدارس علمیه پرداخت.
وی در تبیین استراتژی تهاجمی یا توسعه‌ای(SO)، بر پیوند ظرفیت اساتید مبرز با تقاضای علمی روز تأکید کرد و در تشریح استراتژی تطبیقی(WO)، تعامل با خیرین، ظرفیت مساجد و نهادهای پیرامونی را راهکاری برای جبران کمبود بودجه و امکانات داخلی دانست.
حجت‌الاسلام ابروش همچنین با اشاره به استراتژی رقابتی ـ تدافعی(ST)، مهار چالش‌های بیرونی نظیر دغدغه‌های معیشتی از طریق ایجاد انعطاف در ساعات تدریس و تکریم کادر را مورد توجه قرار داد.
وی در تبیین استراتژی تدافعی(WT) خاطرنشان کرد: موضع تدافعی به معنای انفعال نیست، بلکه فرصتی برای بازیابی توان سازمانی، بهسازی فرآیندها و پرهیز از تصمیمات تنش‌زا به شمار می‌رود.
عضو هیئت علمی دانشگاه معارف اسلامی قم، مدارس را بر اساس موقعیت محیطی به چهار گروه «پیشرو»، «چالشگر»، «پیرو» و «کاوشگر» تقسیم و بر ضرورت تطبیق استراتژی‌ها با واقعیت‌های هر مدرسه تأکید کرد.
حجت‌الاسلام ابروش با یادآوری سیره علمای بزرگ حوزه، فاصله گرفتن مدیر از صفوف طلاب را بزرگ‌ترین آفت مدیریتی دانست و گفت: اتاق مدیریت نباید حائلی میان مدیر و طلبه باشد؛ حضور در صف اول نماز، گفت‌وگوهای بی‌واسطه و تکریم خانواده‌های طلاب و اساتید، تعهد سازمانی را فراتر از پاداش‌های مادی ارتقا می‌دهد.
وی با تشریح ابزارهای کنترل عملیاتی، چهار رکن هر اقدام را شامل مسئول مستقیم، بازه زمانی دقیق، اعتبار مالی و شاخص عینی موفقیت دانست.
حجت‌الاسلام ابروش همچنین با اشاره به نمودار گانت و تحلیل شبکه، شفاف‌سازی وابستگی فعالیت‌ها، شناسایی مسیر بحرانی، مانند تقدم جذب بر مصاحبه، و تفکیک اقدامات هزینه‌بر از اقدامات نیازمند زمان را از کارکردهای این ابزارها برشمرد.
وی با تأکید بر ضرورت رعایت انضباط بودجه‌ای، شفافیت و پرهیز از برآوردهای غیرواقعی در تخصیص منابع، با اشاره به پروژه ارزیابی ۲۴ مرحله‌ای مدارس علمیه کشور، خاطرنشان کرد: الگوبرداری و کپی‌برداری ناشیانه از شاخص‌های صنعتی و تجاری، بدون بومی‌سازی هویتی و فرهنگی، مانع سنجش واقعی کارایی مدارس خواهد شد.