قم- ایرنا- پرستاری تنها مراقبت از بیمار و اجرای دستورات درمانی نیست؛ حرفه‌ای است که در آن دانش تخصصی، مسوولیت‌پذیری، صبوری و همراهی با بیماران و خانواده‌های آنان در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
به گزارش خبرنگار ایرنا، روز پرستار فرصتی برای قدردانی از تلاش افرادی است که در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، از بخش‌های اورژانس و مراقبت‌های ویژه تا بخش‌های عمومی، در کنار بیماران حضور دارند؛ حضوری که گاه با لحظات امید و بهبودی و گاه با دشواری‌های عاطفی و جسمی همراه است.
پرستاران در نظام سلامت نقشی فراتر از مراقبت‌های روزمره ایفا می‌کنند؛ پایش وضعیت بیمار، شناسایی تغییرات بالینی، اجرای اقدامات درمانی، آموزش به بیمار و خانواده و هماهنگی با سایر اعضای تیم درمان، بخشی از مسوولیت‌هایی است که به دقت و آمادگی مستمر نیاز دارد.
پرستاران در حالی بخش مهمی از بار ارائه خدمات درمانی را بر دوش دارند که موضوعاتی همچون فشار کاری، کمبود احتمالی نیروی انسانی، شیفت‌های طولانی و مطالبات معیشتی، از جمله دغدغه‌های مطرح در این حرفه به شمار می‌رود.
وقتی حجم کار از توان یک شیفت پیشی می‌گیرد
یکی از مهم‌ترین موضوعات در بررسی وضعیت حرفه پرستاری، تناسب تعداد نیروها با حجم مراقبت مورد نیاز بیماران است؛ افزایش مراجعات و حساسیت فعالیت در بخش‌های مختلف بیمارستانی، اهمیت تامین نیروی کافی و فراهم کردن شرایط مناسب کار را دوچندان می‌کند.
مدیر دفتر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی قم با اشاره به فعالیت ۲ هزار و ۱۶۰ پرستار در مراکز دولتی زیرمجموعه این دانشگاه، گفت: نسبت پرستار به تخت بیمارستانی در کشور ۱.۲ و در استان قم ۱.۱ است.
زهرا دره‌باغی در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا، افزود: کمبود نیروی پرستاری موجب افزایش ساعت کاری و بار کاری کارکنان، فرسودگی نیروی انسانی و کاهش انگیزه شغلی می‌شود که در نهایت می‌تواند به نارضایتی دریافت‌کنندگان خدمات درمانی منجر شود.
وی با اشاره به جذب نیروهای جدید افزود: در آزمون استخدامی اخیر حدود ۵۳ نفر جذب شده‌اند که ۱۰ درصد آنان از خارج از مجموعه بوده‌اند؛ همچنین نیروهای طرحی به‌تدریج وارد بخش‌های بالینی شده‌اند و از ابتدای سال جاری ۴۷ نفر از این نیروها به فعالیت بالینی مشغول شده‌اند.
وی با اشاره به اولویت‌های تامین نیروی انسانی، بیان کرد: اورژانس‌ها در اولویت نخست جذب نیروی پرستاری قرار دارند و پس از آن، بخش‌های داخلی و بخش‌های ویژه از جمله حوزه‌های نیازمند تقویت نیروی انسانی هستند.
یکی از پرستاران شاغل در بخش اورژانس، درباره دشواری‌های کار در این بخش می‌گوید: «در اورژانس شرایط همیشه قابل پیش‌بینی نیست؛ ممکن است چند بیمار هم‌زمان به رسیدگی فوری نیاز داشته باشند و هرکدام شرایط متفاوتی داشته باشند؛ در چنین وضعیتی، تعداد نیروها و تقسیم مناسب کار اهمیت زیادی دارد؛ چون باید بتوانیم به همه بیماران با دقت و سرعت لازم رسیدگی کنیم.
وی می‌افزاید: وقتی حجم کار بالا می‌رود، خستگی جسمی و فشار روانی هم بیشتر می‌شود. پرستار دوست دارد برای هر بیمار به اندازه نیازش وقت بگذارد؛ برای همین، تامین نیروی کافی و تنظیم مناسب شیفت‌ها هم به نفع کارکنان است و هم به بهبود خدمات درمانی کمک می‌کند.
مطالبات معیشتی؛ دغدغه‌ای فراتر از دریافتی ماهانه
شرایط پرداخت‌ها، تعرفه خدمات پرستاری و اضافه‌کار، از موضوعاتی است که در بررسی وضعیت شغلی پرستاران اهمیت دارد؛ تناسب دریافتی با مسوولیت حرفه‌ای، ساعات حضور در بیمارستان و سختی کار، می‌تواند بر رضایت شغلی و ماندگاری نیروهای متخصص تاثیر بگذارد.
دره‌باغی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه پرداخت‌های پرستاری، بیان کرد: تعرفه پرستاری در سال ۱۴۰۵ نسبت به سال ۱۴۰۴ نزدیک به ۷۰ درصد افزایش یافته است.
وی افزود: مطالبات تعرفه پرستاری مربوط به فروردین‌ماه ۱۴۰۵ پرداخت شده و اسناد مربوط به اردیبهشت‌ماه نیز در حال بررسی و آماده‌سازی برای پرداخت است.
مدیر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی قم درباره وضعیت پرداخت اضافه‌کار پرستاران نیز گفت: میزان اضافه‌کار پرداختی نسبت به سال‌های گذشته ۲.۵ برابر افزایش یافته و آخرین پرداخت اضافه‌کار مربوط به تیرماه بوده است. همچنین در کنار حقوق ماهانه، یک نوبت پرداخت اضافه‌کار نیز انجام می‌شود.
وی تاکید کرد: پرداخت به‌موقع مطالبات دانشگاه از سوی بیمه‌ها می‌تواند به به‌روز شدن پرداخت مزایا و مطالبات پرستاران کمک کند.
یکی دیگر از پرستاران شاغل در مراکز درمانی قم درباره مطالبات صنفی همکاران خود می‌گوید: افزایش تعرفه‌ها می‌تواند گامی مثبت باشد، اما برای پرستاران، منظم بودن پرداخت‌ها نیز اهمیت زیادی دارد؛ انتظار داریم مطالبات در زمان مناسب پرداخت شود و شرایطی فراهم باشد که دریافتی‌ها با مسوولیت و فشار کاری این حرفه تناسب بیشتری پیدا کند.
وی ادامه می‌دهد: پرستاری فقط حضور در بیمارستان و انجام وظایف مشخص نیست؛ در تمام ساعات شیفت باید آمادگی پاسخ‌گویی به شرایط مختلف را داشته باشیم؛ رسیدگی به مسائل معیشتی، در کنار کاهش فشار کاری و فراهم کردن فرصت استراحت کافی، می‌تواند به افزایش انگیزه و کیفیت کار کمک کند.
اضافه‌کاری اجباری و ضرورت بهبود شرایط کاری
فشار کاری و طولانی شدن ساعات حضور در بیمارستان، از دیگر موضوعاتی است که در کنار کمبود نیروی انسانی می‌تواند بر توان جسمی و روانی پرستاران اثر بگذارد؛ مدیریت مناسب شیفت‌ها و توزیع متناسب نیروها، از جمله اقداماتی است که می‌تواند در کاهش این فشار موثر باشد.
دره‌باغی با اشاره به برنامه‌های حوزه پرستاری برای بهبود شرایط کاری کارکنان، بیان کرد: اجرای قانون بهره‌وری، پیگیری جذب نیروی پرستاری بیشتر، جلوگیری از اضافه‌کاری اجباری و افزایش سهمیه جذب نیروی انسانی از جمله موضوعات مورد پیگیری است.
وی همچنین بر ضرورت برقراری فوق‌العاده خاص و ترمیم حقوق کارکنان تاکید کرد و افزود: ارتقای اثربخشی آموزش در گروه هدف پرستاری و توانمندسازی نیروها از دیگر برنامه‌های این حوزه به شمار می‌رود.
مدیر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی قم، الکترونیکی‌سازی اوراق پرستاری را از دیگر اقدامات مورد توجه عنوان کرد و گفت: بهبود فرآیندهای کاری و ارتقای توانمندی حرفه‌ای پرستاران می‌تواند در افزایش کیفیت خدمات و بهبود عملکرد مراکز درمانی موثر باشد.
لبخند بیمار؛ انگیزه‌ای که خستگی را کمرنگ می‌کند
در کنار دشواری‌های شغلی، آنچه بسیاری از پرستاران را به ادامه فعالیت در این حرفه پیوند می‌دهد، مشاهده روند بهبودی بیماران و احساس تاثیرگذاری در زندگی دیگران است؛ تجربه‌ای که گاه در یک تشکر ساده یا بازگشت بیمار به زندگی عادی خلاصه می‌شود.
یک پرستار شاغل در بخش بستری درباره جنبه انسانی حرفه خود می‌گوید: گاهی بیماری با نگرانی و ترس وارد بیمارستان می‌شود و خانواده‌اش هم نمی‌دانند چه اتفاقی در انتظارشان است؛ در چنین شرایطی، علاوه بر مراقبت‌های درمانی، باید بتوانیم با بیمار صحبت کنیم، به پرسش‌هایش پاسخ بدهیم و تا جایی که می‌توانیم از اضطراب او کم کنیم.
وی می‌افزاید: وقتی بیماری که روزهای سختی را پشت سر گذاشته، حالش بهتر می‌شود و با رضایت از بیمارستان مرخص می‌شود، احساس می‌کنیم زحماتمان بی‌نتیجه نبوده است. همین لحظه‌ها به ما یادآوری می‌کند، چرا این حرفه را انتخاب کرده‌ایم؛ هرچند این علاقه نباید باعث شود دشواری‌های شغلی و نیازهای پرستاران نادیده گرفته شود.
ارتباط موثر با بیمار، توجه به نگرانی‌های خانواده و حفظ آرامش در موقعیت‌های دشوار، در کنار مهارت‌های تخصصی، از ابعاد مهم فعالیت پرستاری است؛ ابعادی که گاه به اندازه اقدامات درمانی در تجربه بیمار از دوران بستری اهمیت پیدا می‌کند.
روز پرستار؛ فرصتی برای شنیدن صدای سفیدپوشان
روز پرستار، افزون بر پاسداشت تلاش‌های این گروه از کارکنان نظام سلامت، فرصتی برای طرح مسائل و بررسی راهکارهای بهبود شرایط کاری آنان است؛ تامین نیروی انسانی متناسب با نیاز مراکز درمانی، پرداخت به‌موقع مطالبات، حمایت از سلامت جسمی و روانی کارکنان، آموزش مستمر و فراهم کردن فرصت‌های پیشرفت حرفه‌ای، از محورهایی است که می‌تواند در تقویت نظام پرستاری مورد توجه قرار گیرد.
در استان قم نیز جذب نیروی بیشتر با اولویت اورژانس‌ها، بخش‌های داخلی و بخش‌های ویژه، در کنار پیگیری مطالبات و بهبود شرایط کاری، از موضوعات مطرح در مدیریت پرستاری دانشگاه علوم پزشکی است.
قدردانی از پرستاران زمانی ماندگارتر خواهد بود که به یک مناسبت تقویمی محدود نماند و در توجه مستمر به شرایط کار، شان حرفه‌ای، امنیت شغلی و مطالبات آنان نمود پیدا کند؛ چراکه حمایت از پرستاران، بخشی از مسیر ارتقای کیفیت مراقبت و حفظ سلامت جامعه است.
به گزارش ایرنا، ۲۴ مهرماه مصادف با پنجم جمادی الاولی ولادت حضرت زینب(س) روز پرستار نام‌گذاری شده است.