غواصی داوطلب هنگام جمع‌آوری زباله از دریاچه‌ای در ویسکانسین، قایقی چوبی پیدا کرد که قدمت آن به حدود هزار سال پیش می‌رسد.
به نقل از Smithsonian Magazine، مارک شاختنر هنگام غواصی داوطلبانه برای جمع‌آوری زباله از دریاچه پواکی در ایالت ویسکانسین آمریکا، با شیئی کشیده در کف دریاچه روبه‌رو شد. بررسی دقیق‌تر نشان داد که این شیء قایقی چوبی است؛ قایقی که کارشناسان قدمت آن را حدود هزار سال تخمین زده‌اند و احتمال می‌دهند جوامع بومی منطقه آن را ساخته باشند.
انجمن تاریخی ویسکانسین پس از انجام آزمایش‌های علمی اعلام کرد که این قایق از چوب بلوط سفید ساخته شده و احتمالا به اواخر قرن دهم یا اوایل قرن یازدهم میلادی تعلق دارد. این کشف نخستین قایق از این نوع در دریاچه پواکی به شمار می‌رود.
کشف اتفاقی در جریان پاک‌سازی دریاچه
شاختنر ۴۵ ساله ۶ مه برای جمع‌آوری زباله به دریاچه پواکی رفت. او در پایان غواصی متوجه جسمی بزرگ روی بستر دریاچه شد. شکل غیرمعمول آن باعث شد به شیء نزدیک شود و آن را بررسی کند. شاختنر که از کشف قایق‌های چوبی مشابه در دریاچه مندوتا اطلاع داشت، احتمال داد با اثری تاریخی روبه‌رو شده باشد.
او محل دقیق قایق را ثبت کرد و با تامارا تامسن، باستان‌شناس دریایی انجمن تاریخی ویسکانسین، تماس گرفت. پنج روز بعد، این دو به محل کشف برگشتند تا اندازه‌های قایق را ثبت کنند، از آن عکس و فیلم بگیرند و نمونه کوچکی از چوب آن بردارند.
قایق حدود ۵٫۳ متر طول دارد و عرض آن در عریض‌ترین بخش به حدود ۵۵ سانتی‌متر می‌رسد. ضخامت دیواره‌ها حدود ۶ سانتی‌متر و ضخامت کف آن نزدیک به ۱۲ سانتی‌متر است. با وجود گذشت قرن‌ها، بدنه قایق وضعیت مناسبی دارد و بخش‌های اصلی آن سالم مانده‌اند.
قایقی ساخته‌شده از بلوط سفید در حدود هزار سال پیش
نتایج آزمایش‌های تعیین قدمت به روش کربن ۱۴ و شناسایی چوب که در ماه اوت منتشر شدند، نشان دادند که قایق از بلوط سفید ساخته شده است. برآوردها با احتمال ۷۰ درصد، زمان ساخت آن را بین سال‌های ۹۹۲ تا ۱۰۴۹ میلادی قرار می‌دهند؛ دوره‌ای که با عنوان دوره جنگلی متأخر در باستان‌شناسی شناخته می‌شود.
در آن دوران، فرهنگ می‌سی‌سی‌پی در بخش‌هایی از آمریکای شمالی گسترش داشت و جوامع بومی به کشاورزی، ازجمله کشت ذرت، مشغول بودند. ساخت تپه‌های خاکی به شکل انسان و حیوان نیز از ویژگی‌های فرهنگی برخی جوامع این دوره بود. مردم کاهوکیا هم در همین بازه زمانی به ویسکانسین راه یافتند و مراکز تجاری و سکونتگاه‌های مستحکمی مانند آزتالان ایجاد کردند.
قایق کشف‌شده در دریاچه پواکی تنها نمونه از این نوع در ویسکانسین نیست. پیش‌تر ۱۶ قایق چوبی در دریاچه مندوتا، نزدیک شهر مدیسن، پیدا شده بودند. بااین‌حال، این نخستین قایقی است که باستان‌شناسان تاکنون در دریاچه پواکی شناسایی کرده‌اند.
وسیله‌ای مشترک برای رفت‌وآمد جوامع بومی
کارشناسان برای شناخت بهتر قایق با نمایندگان جوامع بومی منطقه همکاری می‌کنند. لری پلوسینسکی، مسئول حفاظت از میراث تاریخی قبیله چیپوا در منطقه بد ریور، و بیل کوآکنبوش، مسئول بازنشسته حفاظت از میراث تاریخی ملت هو-چانک، در این بررسی مشارکت دارند. هر دو از همکاران باسابقه پروژه بررسی قایق‌های چوبی ویسکانسین هستند.
به باور کارشناسان، محل کنونی قایق ممکن است هزار سال پیش بخشی از خط ساحلی دریاچه بوده باشد؛ زیرا سطح آب و شکل ساحل در طول زمان تغییر کرده است. آن‌ها احتمال می‌دهند قایق را عمدا در آن محل گذاشته باشند تا بعدا دوباره از آن استفاده کنند.
این نوع قایق‌ها که از تنه یک درخت ساخته می‌شدند، وسیله‌ای مهم برای جابه‌جایی در جوامع بومی بودند. به گفته پلوسینسکی، چنین قایق‌هایی معمولا به یک فرد تعلق نداشتند و اعضای جامعه می‌توانستند هر زمان که نیاز داشتند از آن‌ها استفاده کنند.
احتمالا سازندگان قایق با ابزارهای سنگی یا صدفی، تنه درخت را به شکل دلخواه درمی‌آوردند و با کمک آتش، بخش‌هایی از چوب را می‌سوزاندند و شکل می‌دادند. این فرایند به زمان و مهارت زیادی نیاز داشت. جان گرین‌دیر، رئیس ملت هو-چانک، با اشاره به دشواری این کار گفته است که ساخت هر قایق به تلاش قابل‌توجهی احتیاج داشت.
چرا قایق از آب بیرون آورده نمی‌شود؟
قایق در عمق حدود ۴٫۵ متری دریاچه قرار دارد. در طول قرن‌ها، تغییرات دما و برخورد احتمالی با لنگرها می‌توانست به بدنه آن آسیب بزند؛ بااین‌حال، رسوباتی که بخشی از فضای داخلی قایق را پر کرده‌اند، احتمالا به محافظت از آن کمک کرده‌اند.
با وجود وضعیت مناسب این اثر، انجمن تاریخی ویسکانسین تصمیم گرفته است آن را در کف دریاچه نگه دارد. این تصمیم با خواست جوامع بومی ویسکانسین هم‌سو است و از نظر کارشناسان، نگهداری زیر آب بهترین فرصت را برای حفظ چوب و جلوگیری از آسیب‌های ناشی از بیرون آوردن آن فراهم می‌کند.
پلوسینسکی معتقد است این کشف احتمالا آخرین مورد نخواهد بود. با توجه به نقش مهم قایق‌های چوبی در رفت‌وآمد جوامع بومی، ممکن است نمونه‌های دیگری نیز در دریاچه‌های منطقه باقی مانده باشند؛ آثاری که شاید سال‌ها زیر آب پنهان بمانند و روزی به‌طور اتفاقی کشف شوند.