این خودروها در سطوح بازار، تفاوت قرعه‌کشی، مسدودی وجه و فروش نقدی را نشان می‌دهند.

اعلام هم‌زمان شرایط فروش سه خودرو از سه طبقه متفاوت بازار، تصویری روشن از فاصله قیمتی و تفاوت سازوکار خرید خودرو در ایران ارائه می‌دهد؛ از کوییک S به‌عنوان یک محصول اقتصادی داخلی تا فیدلیتی پرستیژ مونتاژی و فولکس‌واگن تایرون L وارداتی.

در طبقه نخست، سایپا کوییک S مجهز به استانداردهای ۸۵گانه و سامانه هشدار کمربند ایمنی SBR را با قیمت قطعی یک میلیارد و ۳۲ میلیون و ۵۱۰ هزار تومان عرضه کرده است. این خودرو با موعد تحویل ۹۰ روز کاری و در قالب طرح‌های عادی، جوانی جمعیت و جایگزینی خودروهای فرسوده ارائه می‌شود. در طرح عادی، انتخاب متقاضیان از مسیر قرعه‌کشی انجام می‌شود و سود مشارکت یا انصراف نیز برای آن در نظر گرفته نشده است.

سازوکار فروش کوییک بر مدیریت تقاضا از طریق قرعه‌کشی استوار است. متقاضی ابتدا برای خرید ثبت‌نام می‌کند، اما ثبت‌نام به معنای دریافت قطعی خودرو نیست؛ تنها افراد منتخب می‌توانند پرداخت خود را تکمیل کنند. این مدل معمولاً زمانی به کار می‌رود که تعداد متقاضیان از ظرفیت عرضه بالاتر باشد و اختلاف قیمت کارخانه و بازار آزاد، انگیزه ثبت‌نام را افزایش دهد. خریدار در این شیوه با ریسک برنده‌نشدن و سپس انتظار برای تحویل خودرو روبه‌رو است.

در طبقه میانی بازار، بهمن موتور فیدلیتی پرستیژ تیپ ۲ مدل ۱۴۰۵ را با قیمت قطعی ۷ میلیارد و ۳۳۸ میلیون و ۸۹ هزار تومان و موعد تحویل ۳۰ روزه عرضه کرده است. این طرح نیز از طریق قرعه‌کشی اجرا می‌شود، اما متقاضیان عادی باید ۵۰۰ میلیون تومان در حساب بانکی خود مسدود کنند. در مقابل، متقاضیان طرح جوانی جمعیت و جایگزینی خودروهای فرسوده از شرط مسدودی وجه معاف هستند. بهمن موتور برای این خودرو سود انصراف سالانه ۱۷.۵ درصد و جریمه تأخیر ۲.۵ درصد ماهانه اعلام کرده است.

در فروش فیدلیتی، مسدودی وجه نقش فیلتر مالی دارد. مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان در زمان ثبت‌نام به شرکت پرداخت نمی‌شود، اما خریدار تا پایان فرایند انتخاب امکان استفاده از آن را ندارد. هدف این روش، کاهش ثبت‌نام‌های غیرواقعی و سنجش توان خرید متقاضی است. برنده قرعه‌کشی باید سپس مبلغ خودرو را تکمیل کند. در این سطح، خودروساز با تعیین سود انصراف و جریمه تأخیر، تعهدات قراردادی شفاف‌تری نسبت به طرح‌های صرفاً قرعه‌کشی‌شده می‌پذیرد.

در بالاترین سطح، ماموت خودرو فولکس‌واگن تایرون L مدل ۲۰۲۶ را با قیمت قطعی ۱۱ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان عرضه کرده است. این کراس‌اوور وارداتی با فروش نقدی، تحویل ۴۵روزه و ثبت‌نام از طریق نمایندگی‌های مجاز ارائه شد. برخلاف دو محصول دیگر، در این طرح خبری از قرعه‌کشی یا بلوکه‌کردن وجه نبود؛ بااین‌حال، خرید آن به توان پرداخت کامل مبلغ خودرو وابسته است. ماموت خودرو برای تأخیر در تحویل نیز جریمه سالانه ۳۶ درصدی تعیین کرده است.

volkswagen tayron

فروش نقدی تایرون L از منطق متفاوتی پیروی می‌کند. در بازار خودروهای وارداتی گران‌قیمت، تعداد خریداران بالقوه به‌دلیل قیمت بسیار بالا محدودتر است؛ بنابراین شرکت الزاماً به قرعه‌کشی برای کنترل تقاضا نیاز ندارد. در این مدل، توان پرداخت کامل مهم‌ترین شرط ورود به معامله است و خریدار به‌جای ریسک برنده‌نشدن، ریسک تأمین نقدینگی و بررسی اعتبار تعهد تحویل شرکت را می‌پذیرد.

طبقه بازار نمونه روش دسترسی سرمایه اولیه ریسک اصلی خریدار
اقتصادی داخلی کوییک S قرعه‌کشی معمولاً پس از برنده‌شدن برنده‌نشدن و انتظار تحویل
مونتاژی میان‌رده فیدلیتی پرستیژ قرعه‌کشی + مسدودی وجه ۵۰۰ میلیون تومان مسدودی بلوکه‌شدن نقدینگی و تکمیل مبلغ بالا
وارداتی گران‌قیمت تایرون L فروش نقدی از نمایندگی کل قیمت خودرو فشار نقدینگی و ریسک فاصله قیمت رسمی و بازار

این سه طرح نشان می‌دهند بازار رسمی خودرو دیگر فقط به اختلاف میان «خودروی داخلی و وارداتی» محدود نیست. در بخش اقتصادی، محدودیت عرضه و قرعه‌کشی نقش اصلی را دارد؛ در خودروهای مونتاژی، مسدودی وجه و شرایط اعتباری ابزار مدیریت تقاضا هستند؛ و در بازار وارداتی، قیمت بالا و فروش نقدی، مهم‌ترین فیلتر دسترسی خریداران محسوب می‌شود.