متقاضیان می‌توانند به جای چک و ضامن، اثر هنری خود را ضمانت وام قرار دهند.

باشگاه خبرنگاران جوان؛ الهام قبادی - دورهمی صمیمانه مدیران موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر صبح امروز با موضوع آشنایی با طرح‌ها، خدمات و ظرفیت‌های توسعه اقتصاد فرهنگ و هنر برگزار شد. مدیران این مجموعه ضمن تشریح جایگاه صنایع فرهنگی و خلاق در توسعه اقتصادی و اشتغال، از سه طرح کلیدی شامل «شناسنامه اصالت آثار هنری»، «خرید اعتباری آثار هنری» و «گواهی سپرده آثار هنری» رونمایی و برنامه‌های این موسسه برای تبدیل حمایت‌های سنتی به حمایت‌های هوشمند و پلتفرمی را تشریح کردند.

محمد وجدانی مدیر برنامه‌ریزی و راهبردی موسسه با اشاره به اهمیت صنایع فرهنگی و خلاق اظهار کرد: بر اساس گزارش‌های جهانی، حدود ۳.۱ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان و ۶.۲ درصد از اشتغال به حوزه فرهنگ و هنر اختصاص دارد. این حوزه برخلاف صنایع سنتی، به مهارت، ایده و دانش فردی متکی است و همین موضوع ظرفیت بالایی برای اشتغال‌زایی و خلق ارزش اقتصادی ایجاد می‌کند.

وی با اشاره به صادرات کالا‌ها و خدمات خلاق افزود: در سال ۲۰۲۴ صادرات کالا‌های خلاق حدود ۷۱۳ میلیارد دلار بوده و تجربه کشور‌هایی مانند کره جنوبی و بریتانیا نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری در این حوزه می‌تواند به یکی از پیشران‌های اقتصادی تبدیل شود. در ایران نیز با وجود میراث غنی فرهنگی، مسئله اصلی فقدان ظرفیت نیست، بلکه نهادینه‌سازی و تبدیل ظرفیت‌های بالقوه به فرصت‌های پایدار فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است.

وجدانی موسسه توسعه فرهنگی هنر را بازوی اقتصاد و فرهنگ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی کرد و گفت: این موسسه نهادی توسعه‌گر، تسهیل‌گر، واسطه و شبکه‌ساز است که تلاش می‌کند ارتباط هنرمندان و فعالان خلاق را با نهاد‌های مالی، نظام بانکی، نهاد‌های قانون‌گذار و بازار تسهیل کند.

این مدیر با اشاره به چهار چالش اصلی صنایع فرهنگی و خلاق شامل «تأمین مالی پایدار»، «خلأ‌های قانونی و مقررات‌گذاری»، «زیرساخت‌های نهادی و آماری» و «توانمندسازی و آموزش» تصریح کرد: موسسه در دوره کنونی سند راهبردی خود را بازنگری کرده و تلاش دارد از یک نهاد حمایت‌گر سنتی به یک نهاد پلتفرمی و هوشمند تبدیل شود.

در ادامه این نشست، طرح «خرید اعتباری آثار هنری» تشریح شد. بر اساس این طرح، هنرمندان از طریق نهادها، انجمن‌ها یا کانون‌های عضو، درخواست خود را به موسسه اعلام می‌کنند و موسسه به عنوان نهاد واسط، آن را به بانک عامل (بانک ملت) ارجاع می‌دهد. این تسهیلات در فرایندی کاملاً غیرحضوری و بدون نیاز به سپرده‌گذاری یا ضامن قابل دریافت است.

طرح دیگر، «صندوق نیکوکاری همیار فرهنگ و هنر» بود که با همکاری گروه مالی آشنا شکل گرفته است. این صندوق مدلی نوآورانه در تأمین مالی نیکوکارانه حوزه فرهنگ و هنر ارائه می‌کند که برخلاف مدل‌های صرفاً وقفی یا هبه‌ای، سرمایه‌گذار می‌تواند سود ماهانه دریافت کند و بخشی از سودآوری نیز صرف حوزه فرهنگ و هنر شود.

همچنین «شناسنامه اصالت اثر» و «گواهی سپرده آثار هنری» از دیگر پروژه‌های موسسه عنوان شد. بر اساس طرح گواهی سپرده، آثار هنری می‌توانند به صورت توکن‌شده در بورس کالا عرضه شوند و بستری جدید برای بازارسازی آثار هنری فراهم شود.

محسن زارع مدیر پروژه شناسنامه اصالت آثار هنری با تأکید بر ضرورت ساماندهی هویت آثار و ایجاد مرجعی قابل اتکا برای هنرمندان، مالکان و مجموعه‌داران اظهار کرد: در این طرح، موسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با راه‌اندازی سامانه اصالت آثار هنری، امکان ثبت‌نام و بارگذاری آثار را برای هنرمندان و مالکان اثر در سراسر کشور فراهم کرده است.

وی گفت: هنرمندان و مالکان آثار می‌توانند بدون نیاز به حضور در تهران یا مراکز اصلی، از طریق سامانه ثبت‌نام کنند، اطلاعات و تصویر اثر خود را بارگذاری کنند و در نهایت یک کد یکتا برای پیگیری اثر دریافت کنند. این سامانه علاوه بر هنر‌های تجسمی، بخش‌هایی مانند ادبیات، موسیقی، سینما و هنر‌های سنتی را نیز در نظر گرفته است.

زارع با اشاره به طراحی شناسنامه‌ای یکپارچه با مولفه‌های امنیتی بیان کرد: شناسنامه طراحی‌شده برای اولین بار در حوزه فرهنگ و هنر به صورت یکپارچه ارائه شده و از عناصر ایرانی مانند کاشی مسجد شیخ لطف‌الله و نگارگری ایرانی در آن استفاده شده است. برای کاهش امکان جعل، این سند روی کاغذ واترمارک و جزو اوراق بهادار چاپ می‌شود و دارای مولفه‌های امنیتی از جمله آرم پوشیده موسسه و آرم حرارتی است.

مدیر پروژه شناسنامه اصالت هنری افزود: شناسنامه اصالت اثر می‌تواند برای خود هنرمند یا مالک اثر صادر شود. در این مرحله، تعدادی از آثار در حال صدور شناسنامه هستند؛ از جمله آثاری از استاد منوچهر نیازی، استاد محجبی، استاد صداقت جباری و همچنین اثری که بانک صادرات خریداری کرده است. همچنین نمونه‌ای از اثر استاد پیمان پیروی در سامانه بارگذاری شده و امکان مشاهده مجازی شناسنامه آن وجود دارد.

وی تصریح کرد: آنچه امروز در موسسه آغاز شده، گامی برای ساماندهی هویت آثار هنری و کاهش چالش اصالت‌سنجی است و امیدواریم با مشارکت هنرمندان، مجموعه‌داران و نهاد‌های فرهنگی، این شناسنامه به یک مرجع قابل اتکا تبدیل شود.

زارع خاطرنشان کرد: پس از صدور شناسنامه، مالک یا هنرمند می‌تواند با وارد کردن کد یکتا در بخش جست‌و‌جو و پیگیری شناسنامه، وضعیت اثر را بررسی کند و شناسنامه را به صورت مجازی مشاهده کند. طرح شناسنامه یکپارچه آثار هنری با وجود چالش‌های موجود در حوزه اصالت‌سنجی، می‌تواند زمینه‌ساز اعتماد بیشتر در خرید و فروش آثار هنری و حمایت جدی‌تر نهاد‌های فرهنگی شود.

سیدامیر عسکری طباطبایی مدیر پروژه‌های اقتصادی و تأمین مالی مؤسسه در این نشست اظهار کرد: دو محصول تأمین مالی مبتنی بر شناسنامه اصالت آثار هنری طراحی شده و اکنون در دسترس هنرمندان، مالکان آثار، نگارخانه‌ها و خریداران قرار دارد.

وی با اشاره به همکاری با بانک صادرات توضیح داد: تا پیش از این، دارایی‌های قابل ارائه در سامانه «ست» شامل سهام، بیمه، سپرده بانکی، طلا، الماس و بورس کالا بود، اما با پیگیری‌های مؤسسه، آثار هنری نیز به‌عنوان دارایی قابل توصیف در این سامانه قرار گرفت. بر این اساس، متقاضیان دریافت تسهیلات می‌توانند به‌جای ارائه ضامن، دارایی هنری ثبت‌شده خود در سامانه ست را به‌عنوان ضمانت معرفی کنند.

طباطبایی افزود: ورود اطلاعات اثر از طریق سامانه اصالت انجام می‌شود و پس از طی مراحل، دارایی هنری متقاضی در سامانه ست قابل مشاهده خواهد بود. اثری که در محل نشست نیز به نمایش درآمده، به‌عنوان اثر در رهن بانک و ضمانت اخذشده معرفی شده و مؤسسه در این فرایند نقش امین بانک را ایفا می‌کند.

وی در ادامه از دو محصول مشترک با بانک کارآفرین سخن گفت و اظهار داشت: نخستین محصول، خرید و فروش اعتباری آثار هنری در قالب خرید اعتباری است. در این طرح، نگارخانه‌ها می‌توانند درخواست خط اعتباری دهند و پس از بررسی، خط اعتباری برای آنان تعریف می‌شود تا متقاضیان بتوانند آثار هنری را به‌صورت اعتباری خریداری کنند. در این فرایند، نگارخانه به‌صورت نقدی تصفیه می‌شود و خریدار اقساط را بازپرداخت می‌کند.

مدیر پروژه‌های اقتصادی و تأمین مالی مؤسسه بیان کرد: تاکنون حدود ۲۰ میلیارد ریال از این طرح مصرف شده و با یکی از نگارخانه‌ها تفاهم‌نامه منعقد شده است. سایر نگارخانه‌ها نیز می‌توانند با درخواست رسمی، نسبت به تعریف خط اعتباری اقدام کنند.

طباطبایی با اشاره به محصول دوم مبنی بر ارائه تسهیلات با پشتوانه آثار هنری توضیح داد: هنرمندانی که تمایلی به فروش اثر خود ندارند، می‌توانند درخواست خود را به مؤسسه ارائه دهند و پس از طی مراحل اصالت‌سنجی و کارشناسی، تا سقف تعیین‌شده از تسهیلات بانک کارآفرین بهره‌مند شوند. در این روش، اثر هنری به‌عنوان پشتوانه تسهیلات در نظر گرفته می‌شود.

وی در پایان با تأکید بر اهمیت اطلاع‌رسانی گفت: زحمات زیادی برای راه‌اندازی این خدمات کشیده شده و بخشی از طرح‌های دیگر نیز در آینده نزدیک اجرایی خواهد شد. از فعالان فرهنگی و هنری می‌خواهیم اطلاعات این خدمات را به‌گونه‌ای گسترده در اختیار هنرمندان و نیازمندان واقعی قرار دهند تا جامعه هنری بتواند از این ظرفیت‌ها بهره‌مند شود.