خراسان‌رضوی- رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: فردوسی و بیهقی با نگارش دو اثر بزرگ؛ شاهنامه در شعر و تاریخ بیهقی در نثر، دو پشتوانه مهم شعر و نثر فارسی به شمار می‌روند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در مشهد، غلامعلی حداد عادل، ظهر شنبه در آیین آغاز شانزدهمین همایش ملی بزرگداشت «ابوالفضل بیهقی» که با قرائت پیام محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی و با حضور محمود شالویی رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کشور، در تالار استاد شریعتی دانشگاه حکیم سبزواری برگزار شد، اظهار کرد: ابوالفضل بیهقی با نگارش تاریخ بیهقی، پشتوانه‌ای ارزشمند برای زبان فارسی است.
وی ادامه داد: ابوالفضل بیهقی به یقین یکی از افتخارات این دیار است، بیهقی در قرن پنجم هجری قمری کم و بیش معاصر فردوسی بوده چنانکه سالخوردگی فردوسی مقارن با دوره جوانی بیهقی بوده است.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی گفت: قوت کلام، دقت و فکر بیهقی برخی از ویژگی‌هایی است که تاریخ بیهقی را متمایز کرده و به این تمدن قوت و استمرار بخشیده است.
حداد عادل افزود: سبزوار امروز و بیهق دیروز افتخارات بسیاری دارد، این خطه حکیم‌پرور و ادیب‌پرور به دیانت و دوستی اهل بیت پیامبر(ص) در طول تاریخ ایران مشهور است و سبزوار، خراسان و ایران بزرگ، مهد پرورش مردانی فرهیخته، فرهنگ‌ساز و تمدن‌ساز است که به این تمدن قوت و استمرار بخشیده‌اند.
دبیر اجرایی همایش ملی بزرگداشت ابوالفضل بیهقی نیز در آیین افتتاحیه این همایش با بیان اینکه محور شانزدهمین همایش ملی ابوالفضل بیهقی، حوزه مطالعاتی متن‌های تاریخی - ادبی نثر فارسی (دوره پیشامغولی) و حوزه مطالعات تاریخ بیهقی‌پژوهی است، به تشریح برنامه‌های روز ملی بیهقی در سبزوار پرداخت و افزود: صبح امروز زنگ نمادین ابوالفضل بیهقی در مدارس برگزیده سبزوار به صدا در آمد و عصر روز گذشته نیز بزرگداشت بونصر مشکان، استاد ابوالفضل بیهقی در شهر مشکان برگزار شد. عصر دوم آبان ماه نیز بخش مردمی همایش ابوالفضل بیهقی در زادگاه وی، روستای «حارث‌آباد»، برگزار خواهد شد که در آن متن پیام مسعود پزشکیان، رئیس جمهور و غلامحسین مظفری استاندار خراسان رضوی قرائت می‌شود.
علوی مقدم با بیان اینکه از سوم تا نهم آبان همزمان با دهه بیقهی، بخش غیرحضوری و مجازی همایش نیز برگزار خواهد شد، اظهار کرد: ارائه گزارش از آخرین وضعیت طرح یادمان ابوالفضل بیهقی، برگزاری کارگاه‌های علمی و پژوهشی و نشست‌های تخصصی و رونمایی از کتاب بازشناخت متن‌های تاریخی - ادبی پیشامغولی و پسامغولی با محوریت چکیده مقالات همایش‌های بزرگداشت ابوالفضل بیهقی، از دیگر برنامه‌های این همایش خواهد بود.
همچنین در این مراسم پیام محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی به این شرح قرائت شد: «زبان فارسی فراتر از ابزار گفت‌وگو و نوشتار، یکی از بنیادی‌ترین ارکان هویت تاریخی و فرهنگی ملت ایران و از پیوندهای استواری است که اقوام گوناگون این سرزمین را در طول قرن‌ها به یکدیگر متصل کرده است.
این زبان که میراث مشترک نسل‌های ایرانی و حامل حافظه تاریخی فرهنگ و تجربه زیسته این ملت است، نقشی انکارناپذیر در تقویت همبستگی ملی و پاسداری از تمامیت ارضی ایران داشته و دارد. چرا که پاسداری از مرزهای یک سرزمین در کنار اقتدار و اراده ملی به صیانت از پیوندهای فرهنگی و هویتی مردمان آن نیز وابسته است.
رهبر شهید انقلاب اسلامی حضرت‌آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای همواره بر اهمیت زبان فارسی و ضرورت صیانت از ظرفیت‌های بی‌بدیل آن تاکید داشتند و تقویت این زبان را از الزامات پیشرفت فرهنگی و تمدنی کشور می‌دانستند. تاکید ایشان بر پاسداشت زبان فارسی، یادآور این حقیقت است که زبان تنها میراثی به جا مانده از گذشتگان نیست، بلکه سرمایه زنده و مسئولیتی تاریخی در برابر نسل‌های آینده است. سرمایه‌ای که بی‌توجهی به آن می‌تواند پیوندهای هویتی جامعه را تضعیف کند و اهتمام ما آن زمینه‌ساز بالندگی فرهنگ و استحکام وحدت ملی خواهد بود.
امروز در روزگاری که زبان فارسی در معرض دگرگونی‌های شتابان و آسیب‌های ناشی از کم‌توجهی به ظرفیت‌های آن قرار دارد، بیش از هر زمان دیگری به تلاش آگاهانه و مستمر برای حفظ تقویت و گسترش این میراث گرانبها نیازمندیم.
برگزاری همایش‌هایی چون بزرگداشت ابوالفضل بیهقی تاریخ نگار و نثرپرداز برجسته ایران، فرصتی ارزشمند برای بازشناسی توانایی‌های زبان فارسی، تعمیق شناخت ما از میراث مکتوب این سرزمین و پیوند دادن پژوهش‌های ادبی با مسئولیت امروز جامعه در قبال زبان ملی است. بیهقی و میراث ماندگار او نشان می‌دهند که زبان فارسی چه ظرفیت شگرفی برای روایت تاریخ، ثبت تجربه‌های انسانی و انتقال اندیشه به نسل‌های آینده دارد.
امیدواریم این همایش با بهره گیری از دانش و پژوهش استادان و فرهیختگان گامی موثر در مسیر پاسداشت زبان فارسی و تقویت جایگاه آن در حیات فرهنگی و اجتماعی ایران عزیز باشد.
با تقدیر از برگزارکنندگان، استادان، پژوهشگران و همه دست‌اندرکاران این رویداد علمی و فرهنگی، توفیق روزافزون همگان را در خدمت به فرهنگ و تمدن ایران اسلامی از درگاه خداوند متعال مسئلت دارم.»
همچنین پیام سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاداسلامی نیز به این شرح قرائت شد: «هر روزگاری را تاریخی است، اما هر تاریخی را آن بخت نیست که در حافظه زبان و فرهنگ یک ملت جاودانه شود. «تاریخ بیهقی» از آن آثار نادری است که گذشت قرن‌ها نه غبار فراموشی بر آن نشانده و نه از طراوت و شکوه سخنش کاسته است.
ابوالفضل بیهقی، این دبیر بلندآوازه و سخن‌پرداز نکته‌سنج، با قلم خویش از مرز ثبت وقایع فراتر رفت و چنان به روزگار و سرگذشت آدمیان نگریست که روایت او، افزون بر گنجینه‌ای گران‌سنگ از تاریخ ایران، به یکی از درخشان‌ترین جلوه‌های زبان و ادب فارسی بدل شد.
در جهان بیهقی، تاریخ تنها حکایت فرمانروایان و شرح فراز و فرود قدرت نیست، بلکه عرصه ظهور خوی و خصلت آدمیان، آزمون خرد و تدبیر و جلوه‌گاه وفاداری‌ها، آزمندی‌ها و لغزش‌های بشری است. او با دیده‌ای باریک‌بین و قلمی آراسته به خرد و بلاغت، از پس حوادث به حقیقت احوال انسان راه می‌جوید و چنان استادانه میان استواری سخن و لطافت بیان پیوند می‌زند که هر سطر نوشته‌اش، هم نشانی از روزگار گذشته دارد و هم دریچه‌ای به تأمل در احوال روزگار ما می‌گشاید. در این اثر سترگ، زبان فارسی به مرتبه‌ای از پختگی و توانایی می‌رسد که در آن، زیبایی لفظ از ژرفای معنا جدایی‌ناپذیر است.
قدر و منزلت بیهقی تنها به فخامت نثر و استادی در روایت محدود نمی‌ماند. آنچه میراث او را برای اهل اندیشه و قلم در همه روزگاران ارجمند می‌سازد، حرمت نهادن به حقیقت و آگاهی از مسئولیت خطیر نویسنده در برابر تاریخ است. تأمل در درستی اخبار، سنجش گفتار راویان و پرهیز از آمیختن روایت با اغراض، در شیوه تاریخ‌نگاری او جایگاهی بلند دارد. این آموزه گرانبها، به‌ویژه در روزگار ما که شتاب انتشار سخن گاه مجال درنگ و داوری را تنگ می‌کند، سزاوار بازخوانی و اعتنایی دوچندان است. بیهقی به ما یادآور می‌شود که قلم، آنگاه شایسته ماندگاری است که زیبایی و رسایی آن با راستی، انصاف و امانت همراه باشد.
یکم آبان‌ماه، روز بزرگداشت این قله بلند نثر پارسی و نگاهبان ارجمند حافظه تاریخی ایران را گرامی می‌دارم و کوشش عالمانه همه استادان، مصححان و بیهقی‌پژوهانی را که با سالیان ممارست و پژوهش، چراغ شناخت این میراث بی‌بدیل را فروزان نگاه داشته‌اند، ارج می‌نهم. امید آنکه بازخوانی آثار بزرگان ادب فارسی، نه تنها مجالی برای نکوداشت شکوه گذشته، که مایه ژرف‌اندیشی، حقیقت‌جویی و اعتلای فرهنگ و زبان فارسی در روزگار ما و نسل‌های آینده باشد.»