به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، بیست و سومین نشست از سلسله نشستهای عصر یکشنبههای بخارا به نقد و بررسی کتاب «اسناد و مکاتبات مظفرالدینشاه قاجار» به کوشش حسین احمدی رهبریان که از سوی نشر استناد منتشر شده، اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر یکشنبه ۲۴ آبانماه ۱۴۰۵ با سخنرانی محسن روستایی، داریوش رحمانیان، علیرضا ملایی توانی، حسن زندیه، حسین احمدی رهبریان و علی دهباشی در مرکز همایشهای بینالمللی رایزن برگزار میشود.
اسنادی که در این کتاب بازخوانی شده مربوط به آغاز دوران ولیعهدی تا پایان دوران پادشاهی مظفرالدین شاه است، یعنی از سال ۱۲۷۸ تا ۱۳۲۴ هجری قمری که حدود نیم قرن را شامل میشود. برخلاف آثار دیگر منتشرشده در مورد مظفرالدین شاه که به مکاتبات سیاسی و روابط خارجی پرداختهاند، اسناد منتشرشده در این کتاب مربوط به مسائل مالی و اقتصادی و یا اجتماعی حکومت قاجار است که در فرامین و مکاتبات مظفرالدین شاه انعکاس یافته است. بررسی این اسناد میتواند الگویی از حکومت پیشامدرن را به تصویر بکشد.
اسناد برگزیده این کتاب، اسناد خانوادگی تا اسناد مالی و ملکی است؛ از نامههای به پدر و مادر که به اسناد اخوانی مشهور است تا جمع و خرجهایی که منشأ آن از درون فرامین دورهٔ ولیعهدی و پادشاهی به عنوان سند هزینه در صیغههای مواجب، مستمری و هدیه و... صادر میشده است. فرامین و یا رقمها و دستخطهای مظفرالدینشاه در این کتاب بیشتر در رابطه با اعطای لقب، شغل و منصب، حق بازنشستگی برای بازماندگان و برقراری مقرری و مواجب و مستمری است که نکات جالب توجهی دارد.
اسناد برگزیدهٔ دوران ولیعهدی نیز قابل توجه است، از این جهت که جزئیات ردیف بودجهٔ دربار کوچک در آذربایجان چگونه بوده است و او در دوران ولیعهدی چه نامههای خصوصی به پدر و مادرش مینوشته است و دستورات و حکمهای او خطاب به چه کسانی است. از نظر رجالشناسی هم این کتاب اهمیت دارد، زیرا که رد پای بسیاری از شخصیت های گمنام و یا شناختهشده همچون مصدقالسلطنه و وثوقالدوله به عنوان مستوفیان محلی که البته بعدها چهرههای مشهوری شدند، در این اسناد وجود دارد.
نکته مثبت دیگر کتاب، این است که میتواند برای آموزش خط سیاق کاربردی باشد چرا که بیشتر این اسناد به خط سیاق آمیخته است.
نشانی برنامه میدان نیاوران، خیابان پورابتهاج، پلاک ۲۱۰، مرکز همایشهای بینالمللی رایزن است.
