رامسر- ایرنا- ارزش باغ خیابان تاریخی معلم، از شاخص‌ترین عناصر هویت طبیعی و تاریخی رامسر، تنها به معماری کم‌نظیر و پیوند با بناهایی چون هتل قدیم، باغ ۳۳ هکتاری و ساختمان توسکاسرا محدود نمی‌شود؛ پوشش گیاهی این بافت نیز با هویت و اصالت آن گره خورده است. درختان و شمشادهای تاریخی، بخش مهمی از کالبد این موزه طبیعی را شکل می‌دهند و بدون این پوشش گیاهی منحصربه‌فرد، بخشی از جذابیت و اصالت بلوار از دست می‌رود؛ از همین رو، پایش تخصصی گونه‌های درختی و شمشادها و تهیه شناسنامه‌ای جامع از وضعیت سلامت و آسیب‌های آن‌ها، برای حفاظت از این میراث شهری ضروری است.
به گزارش ایرنا، باغ‌خیابان تاریخی معلم رامسر، مسیری سبز میان کوه و دریاست؛ محوری که از محدوده هتل قدیم در پای کوه آغاز می‌شود و تا ساختمان توسکاسرا در نزدیکی ساحل امتداد می‌یابد. در طول این مسیر، درختان پالم، شمشادهای هیرکانی، توسکا و کاج در کنار بناهای تاریخی، منظری را شکل داده‌اند که بخشی از هویت شهری رامسر به شمار می‌رود. این بلوار فقط یک مسیر عبوری نیست؛ پیوندی میان تاریخ، طبیعت و سیمای شهری است.
اهمیت این محور را می‌توان در واکنش شهروندان رامسری به تغییرات آن هم دید. در روزهای اخیر، کاهش شادابی و خشکیدگی شماری از شمشادهای قدیمی بلوار، نگرانی‌هایی را در میان مردم برانگیخته است؛ واکنش‌هایی که نشان می‌دهد این درختان برای شهروندان صرفاً بخشی از فضای سبز شهر نیستند، بلکه در حافظه جمعی و خاطره شهری آن‌ها جای دارند. برای گردشگران نیز این مسیر فرصتی برای قدم‌زدن، تماشای چشم‌انداز و تجربه هم‌نشینی طبیعت و تاریخ رامسر است.
حالا پرسش این است که چه عواملی سلامت شمشادهای این بلوار را تهدید می‌کند و وضعیت پوشش گیاهی آن چگونه باید ارزیابی شود؟ پاسخ به این پرسش، پیش از هر چیز، به بررسی تخصصی درختان، خاک و شرایط محیطی و شناسایی علمی عوامل احتمالی آسیب نیاز دارد.
پوشش گیاهی باغ‌خیابان تاریخی معلم رامسر نیازمند بررسی تخصصی است
در همین ارتباط کارشناس عالی میراث فرهنگی پیرامون اهمیت پوشش گیاهی باغ بلوار تاریخی معلم در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا بر ضرورت حفاظت از پوشش گیاهی باغ‌خیابان تاریخی معلم رامسر تأکید کرد و گفت: وضعیت سلامت درختان و شمشادهای این محور تاریخی باید به‌صورت تخصصی بررسی شود تا ضمن شناسایی عوامل احتمالی آسیب، اقدامات لازم برای نگهداری و حفاظت از این میراث سبز در دستور کار قرار گیرد.
محمدقاسم کفاشی افزود: حفاظت از باغ‌خیابان تاریخی معلم نباید تنها به بناهای تاریخی و سامان‌دهی فضای شهری محدود شود، زیرا درختان، شمشادها و دیگر گونه‌های گیاهی نیز در شکل‌گیری منظر تاریخی و هویت بصری این محور نقش دارند و آسیب به آن‌ها می‌تواند بر کلیت این مجموعه اثر بگذارد.
کفاشی با اشاره به اهمیت پوشش گیاهی در ساختار باغ‌خیابان تاریخی معلم اظهار کرد: این محور را نمی‌توان صرفاً یک معبر شهری یا فضای سبز عمومی دانست؛ درختان، فضای باز، مسیر حرکتی و بناهای تاریخی در کنار یکدیگر ساختاری منظرین ایجاد کرده‌اند که حفاظت از آن مستلزم توجه هم‌زمان به عناصر طبیعی و تاریخی است.
وی شمشادهای تاریخی و درختان شاخص بلوار را بخشی از سیمای شناخته‌شده این محدوده دانست و گفت و جایگزینی یک درخت با نهالی جدید، لزوماً به معنای جبران ارزش درخت از دست‌رفته نیست؛ زیرا سن، ابعاد، فرم و موقعیت درخت در شکل‌گیری منظر تاریخی نقش دارد.
ضرورت بررسی علت آسیب‌های احتمالی
این کارشناس با اشاره به ضرورت بررسی وضعیت برخی از درختان بلوار معلم گفت: برای مشخص‌شدن علت ضعف یا آسیب احتمالی پوشش گیاهی، باید شرایط درختان و محیط رشد آن‌ها به‌صورت دقیق ارزیابی شود و نمی‌توان بدون بررسی علمی، یک عامل مشخص را علت قطعی آسیب‌ها دانست.
وی افزود: رفت‌وآمد خودروها و ماشین‌آلات سنگین در مجاورت بلوار یکی از موضوعاتی است که می‌تواند در بررسی‌های کارشناسی مورد توجه قرار گیرد، اما تعیین میزان تأثیر آن بر سلامت درختان به آزمایش خاک، بررسی شرایط ریشه و ارزیابی سایر عوامل محیطی نیاز دارد.
کفاشی اظهار کرد: فشردگی خاک، کاهش تهویه و نفوذپذیری، تغییر شرایط رطوبتی، آسیب‌های مکانیکی به ریشه‌ها و آلودگی‌های ناشی از تردد خودروها از جمله مواردی هستند که می‌توانند در بررسی وضعیت پوشش گیاهی مورد ارزیابی قرار گیرند.
وی تأکید کرد: تشخیص علت آسیب باید بر پایه شواهد و بررسی‌های تخصصی انجام شود، زیرا نشانه‌هایی مانند خشکیدگی سرشاخه‌ها یا کاهش شادابی درختان ممکن است دلایل متفاوتی داشته باشند و حتی چند عامل به‌طور هم‌زمان در بروز آن‌ها مؤثر باشند.
تهیه شناسنامه سلامت برای درختان
کفاشی تهیه شناسنامه سلامت برای درختان شاخص و کهنسال بلوار را از اقدامات ضروری برای حفاظت از پوشش گیاهی دانست و گفت: در این شناسنامه باید اطلاعاتی مانند گونه گیاهی، قطر تنه، ارتفاع، سن تقریبی، وضعیت تاج و تنه، علائم خشکیدگی، آفات و بیماری‌های احتمالی و شرایط محیط ریشه ثبت شود.
این کارشناس میراث فرهنگی ادامه داد: شناسنامه‌دارکردن درختان، علاوه بر مشخص‌کردن وضعیت موجود، به اولویت‌بندی اقدامات مراقبتی و شناسایی پایه‌هایی که به بررسی یا رسیدگی فوری نیاز دارند، کمک می‌کند.
وی همچنین تهیه اطلس میراث سبز باغ‌خیابان تاریخی معلم را اقدامی مؤثر در مدیریت پوشش گیاهی این محور دانست و گفت: در این اطلس می‌توان موقعیت گونه‌های گیاهی، درختان کهنسال، پایه‌های آسیب‌دیده، نقاط دارای مشکلات احتمالی خاک و محدوده‌های حساس ریشه را ثبت کرد.
کفاشی افزود: استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی و ثبت مختصات درختان، امکان ایجاد بانک اطلاعاتی منظمی را فراهم می‌کند که در برنامه‌ریزی برای نگهداری، آبیاری، هرس، درمان و اجرای عملیات عمرانی در محدوده بلوار قابل استفاده خواهد بود.
حفاظت از ریشه و پرهیز از مداخلات غیرتخصصی
وی با تأکید بر اهمیت حفاظت از محیط ریشه درختان گفت: بخشی از مشکلات سلامت درخت ممکن است در محدوده ریشه ایجاد شود و در مراحل اولیه نشانه‌های آشکاری در تنه یا تاج نداشته باشد؛ به همین دلیل، بررسی شرایط خاک و ریشه باید بخشی ز فرایند ارزیابی سلامت درختان باشد.
کفاشی افزود: خاک‌برداری، عبور ماشین‌آلات، فشردگی خاک، اجرای تأسیسات و تغییر سطح زمین در محدوده ریشه، از جمله مواردی هستند که باید هنگام برنامه‌ریزی برای عملیات عمرانی مورد توجه قرار گیرند.
وی ادامه داد: هرگونه هرس شدید، قطع شاخه‌های اصلی، حذف درخت، تغییر الگوی کاشت یا جایگزینی گونه‌ها در یک محور تاریخی باید با توجه به ارزش منظرین آن و پس از بررسی کارشناسی انجام شود.
این کارشناس عالی میراث فرهنگی تصریح کرد: اقدامات حفاظتی باید متناسب با شرایط هر درخت و بر اساس نظر متخصصان انجام شود و در مواردی که ضرورت مداخله مشخص نشده است، از اقدامات غیرضروری که ممکن است به درختان آسیب وارد کند، پرهیز شود.
پیشنهاد تشکیل کارگروه تخصصی میراث سبز رامسر
کفاشی با اشاره به ضرورت همکاری دستگاه‌ها و متخصصان مرتبط گفت: بررسی وضعیت باغ‌خیابان تاریخی معلم به مشارکت کارشناسان حوزه‌های میراث فرهنگی، گیاه‌پزشکی، باغبانی، خاک‌شناسی، منابع طبیعی، معماری منظر، محیط‌زیست و ترافیک شهری نیاز دارد.
وی افزود: تشکیل یک کارگروه تخصصی می‌تواند زمینه بررسی هم‌زمان عوامل مؤثر بر سلامت پوشش گیاهی و تدوین برنامه‌ای مشخص برای حفاظت از این محور را فراهم کند.
وی تهیه برنامه‌ای جامع برای حفاظت و پایش میراث سبز باغ‌خیابان تاریخی معلم را ضروری دانست و گفت: در این برنامه باید اقدامات کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت، اولویت‌های رسیدگی، شیوه پایش مستمر و مسئولیت دستگاه‌های مرتبط مشخص شود. درواقع هدف از این بررسی‌ها، اعمال محدودیت‌های شهری بدون مطالعه نیست، بلکه باید ابتدا وضعیت موجود و عوامل احتمالی آسیب مشخص شود تا راهکارهای حفاظتی متناسب با نتایج بررسی‌ها انتخاب شوند.
به گزارش ایرنا؛ باغ‌خیابان تاریخی معلم رامسر که در گذشته با نام بلوار کازینوی سابق شناخته می‌شد، از محورهای شاخص تاریخی و منظر شهری این شهر به شمار می‌رود. این محور با پیوند میان پوشش گیاهی، فضای باز و بناهای تاریخی، در شکل‌گیری سیمای متمایز رامسر نقش داشته و با شماره ۱۵۲۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ارزش این مجموعه تنها به بناهای تاریخی آن محدود نمی‌شود، بلکه درختان و شمشادهای آن نیز بخشی از هویت تاریخی و منظرین باغ‌خیابان را شکل می‌دهند. بر این اساس، بررسی تخصصی سلامت پوشش گیاهی، مستندسازی وضعیت درختان و تدوین برنامه‌ای برای نگهداری و پایش مستمر آن‌ها، ضرورتی برای حفاظت از ارزش‌های تاریخی و طبیعی این محور و حفظ هویت آن برای نسل‌های آینده است.