بانک مرکزی چند دلیل برای برای توقف معاملات برخط طلا در نئوبانک‌ها معرفی کرده است. مورد اول مهار پولشویی است. یکی از دلایل مغایرت این رویه با ابزارهای پولی و برنامه‌های کنترلی بانک مرکزی است
فرارو- بخشنامه جدید بانک مرکزی به شکل مستقیم خطاب با نئوبانک‌هایی مثل بلوبانک سامان و کیوبانک کشاورزی صادر شده است و بی‌شباهت به ماجرای ممنوعیت عرضه قلیان در کافه‌ها نیست.
به گزارش فرارو؛ اداره نظارت بر اماکن عمومی تهران بزرگ می‌گوید عرضه قلیان ارتباطی به رسته کافه‌ها ندارد و حرف بانک مرکزی هم درباره فروش طلا توسط نئوبانک‌ها همین است. بلوبانک و کیوبانک از این به بعدی اجازه فروش طلا و همکاری با پلتفرم‌های فروش طلا ندارند. البته دارایی خریدارانی که قبلا از این مسیرها اقدام به خرید طلا کردند، محفوظ است و هر زمانی می‌توانند برای فروش و تبدیل به پول نقد اقدام کنند.
بخشنامه جدید بانک مرکزی چیست؟
بانک مرکزی با صدور بخشنامه جدید شبکه بانکی را از ارائه خدمات خرید و فروش آنلاین طلا منع کرد. بر اساس این ابلاغیه رسمی ورود موسسات اعتباری به بازار خریدوفروش دیجیتال طلا چه به صورت مستقیم و چه در قالب همکاری با پلتفرم‌های دیجیتال مطلقا ممنوع اعلام شد. این دستورالعمل به تمام بانک‌ها ابلاغ شد تا فعالیت‌های تجاری در این بخش بدون تاخیر متوقف شود.
هدف مستقیم این بخشنامه بانک‌ها، موسسات اعتباری و بازوهای دیجیتال آنها هستند. در ماه‌های گذشته پلتفرم‌هایی مانند بلوبانک وابسته به بانک سامان و نئوبانک کشاورزی قابلیت معامله طلا را در نرم‌افزارهای خود فعال کردند. این بسترها امکان سرمایه‌گذاری را با مبالغ خرد برای عموم کاربران فراهم می‌کردند و کاربران از طریق گوشی موبایل خود طلا می‌خریدند و می‌فروختند.
بانک مرکزی در متن این بخشنامه به مدیران عامل و اعضای هیات‌مدیره بانک‌ها هشدار داده است که نادیده گرفتن این دستور پیگرد انتظامی به همراه دارد. بر اساس مفاد این سند نظارتی ارائه خدمات معامله طلا در این مجموعه‌ها باید بلافاصله قطع شود. این دستور متوجه تمام بانک‌ها موسسات اعتباری و واحدهای دیجیتال وابسته به آنها است و هیچ استثنایی برای ادامه فعالیت در این زمینه قائل نشده است.
چرا بانک مرکزی دست‌به‌کار شده است؟
بانک مرکزی چند دلیل برای برای توقف معاملات برخط طلا در نئوبانک‌ها معرفی کرده است. مورد اول مهار پولشویی است. طلا سرعت نقدشوندگی بالایی دارد و به همین جهت بستر مناسبی برای لایه‌گذاری مالی به وجود می‌آورد. افراد متخلف می‌توانند از این ویژگی برای مخفی کردن مبدا اصلی پول‌های غیرقانونی استفاده کنند و سرمایه خود را به سرعت به دارایی‌های نقدپذیر تبدیل کنند.
دلیل دوم افزایش سرعت و تعداد تراکنش‌های مشکوک در بسترهای آنلاین است. سامانه‌های دیجیتال امکان جابه‌جایی سریع و متوالی پول را در بازه‌های زمانی کوتاه فراهم می‌کنند. این اتفاق کار سامانه‌های نظارتی را در ردگیری دقیق پول سخت می‌کند و شناسایی حساب‌های مبدا و مقصد را با تاخیر روبه‌رو می‌کند. تراکنش‌های مکرر در فواصل کوتاه امکان شناسایی هویت واقعی دارنده وجه را کم می‌کند.
دلیل سوم به نحوه ساختار تراکنش‌ها و دور زدن فیلترهای نظارتی مربوط می‌شود. خریدار در نئوبانک‌ها مثل سایر پلتفرم‌های طلای آنلاین می‌توانست با هر میزان بودجه‌ای برای خرید اقدام کند. این قابلیت مسیر را برای انجام تراکنش‌های خرد باز می‌کرد. تکرار این پرداخت‌های ریز در سیستم حساسیت ابزارهای مبارزه با پولشویی را نسبت به گردش حساب‌ها کم کرد و مانع از هشدار سامانه‌های هوشمند شد.
دلیل چهارم مغایرت این رویه با ابزارهای پولی و برنامه‌های کنترلی بانک مرکزی است. طبق اعلام بانک مرکزی گسترش بدون قاعده خرید و فروش طلای دیجیتال در شبکه بانکی اثر سیاست‌های کنترلی بازار پول را کم می‌کند و قدرت نظارت بر جریان نقدینگی را کاهش می‌دهد. بانک مرکزی می‌گوید مشارکت بانک‌ها در این بازارها مانعی بر سر راه اجرای سیاست‌های کلان پولی کشور ایجاد می‌کند.
تکلیف خریداران چه می‌شود؟
با ابلاغ این بخشنامه بخش ثبت خرید جدید در اپلیکیشن نئوبانک‌ها مسدود شده است. افرادی که پیش از صدور دستور در نئوبانک‌هایی مانند بلوبانک حساب طلا باز کرده و موجودی دارند، دسترسی به دارایی خود را حفظ می‌کنند. این افراد هر زمانی که بخواهند می‌توانند طلای خود را به قیمت روز بفروشند و مبلغ حاصل از فروش را به حساب بانکی خود منتقل کنند اما اجازه خرید مجدد طلا از این مسیر را نخواهند داشت.
بانک مرکزی به تمام نئوبانک‌ها و بانک‌های فعال ضرب‌الاجل داده است تا ارائه این خدمات را به صفر برسانند. طبق اخطار بانک مرکزی در صورت متوقف نشدن این روند اقدامات نظارتی و انتظامی علیه موسسه اعتباری و مدیران آنها در دستور کار فوری قرار می‌گیرد.
این دستورالعمل در حال حاضر به طور مستقیم خطاب به موسسات اعتباری و بانک‌ها صادر شده است. شبکه بانکی ملزم شده است تا هرگونه مباشرت مستقیم یا مشارکت غیرمستقیم در سامانه‌های برخط طلا را متوقف کند. کاربران نئوبانک‌ها از این پس فقط امکان تسویه و بستن موقعیت‌های دارایی طلای خود را دارند و هیچ امکان جدیدی برای افزایش سرمایه‌گذاری طلا در این نرم‌افزارها تعریف نخواهد شد.