اتحادیه بازیگران ژاپن، قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای استفاده از صدای بازیگران توسط هوش مصنوعی مولد وضع کرده است تا جلوی سوء استفاده را بگیرد.
اتحادیه بازیگران ژاپن دستورالعمل‌ها و محدودیت‌های جدیدی را برای استفاده از صداهای تولید شده با هوش مصنوعی منتشر کرده است. یکی از مهم‌ترین بندهای این دستورالعمل‌ها، ممنوعیت شبیه‌سازی صدای بازیگران درگذشته، مگر در شرایطی است که آن‌ها در زمان حیات خود اجازه استفاده از صدایشان را داده باشند.
بر اساس گزارش رسانه Automaton، هدف از تدوین این دستورالعمل‌ها، محافظت از صنعتی است که در سال‌های اخیر بیش از پیش در معرض سوءاستفاده از فناوری هوش مصنوعی مولد قرار گرفته است. با پیشرفت این فناوری، امکان بازسازی صدای افراد از طریق مدل‌های هوش مصنوعی فراهم شده و همین موضوع نگرانی‌های گسترده‌ای را میان صداپیشگان و فعالان این حوزه ایجاد کرده است.
یکی از نمونه‌های مطرح در این زمینه، پرونده کنجیرو تسودا (Kenjiro Tsuda)، صداپیشه شناخته شده ژاپنی است که نقش‌آفرینی‌های او در آثاری مانند Jujutsu Kaisen و Chainsaw Man شهرت دارد. او برای حذف تقلیدهای تولید شده با هوش مصنوعی از صدایش در پلتفرم تیک تاک، اقدام قانونی علیه این پلتفرم انجام داد. هرچند تسودا در این پرونده پیروز نشد، این اقدام به طرح بحث‌های مهمی درباره امکان حمایت قانونی از صدای افراد در چارچوب حقوق مربوط به شهرت و بهره‌برداری تجاری از هویت آن‌ها کمک کرد.
دستورالعمل‌های جدید اتحادیه بر چهار محور اصلی تمرکز دارند که هدف آن‌ها، تعیین چارچوبی روشن‌تر برای استفاده از صدای بازیگران در فناوری‌های هوش مصنوعی است.
۱. دریافت رضایت در تمام مراحل استفاده از هوش مصنوعی
نخستین اصل بر ضرورت دریافت رضایت صداپیشگان در تمام مراحل فرایند استفاده از هوش مصنوعی مولد تأکید دارد. طبق این دستورالعمل، اجازه بازیگر باید در هر مرحله از این فرایند دریافت شود. بر این اساس، شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی باید پیش از آموزش مدل‌های خود با استفاده از اجراهای صوتی بازیگران، رضایت آن‌ها را کسب کنند. این رویکرد می‌تواند مانعی در برابر استفاده بدون اجازه از فایل‌های صوتی، دیالوگ‌ها و اجراهای حرفه‌ای صداپیشگان ایجاد کند.
۲. پرداخت دستمزد برای اجراهای بازتولیدشده با هوش مصنوعی
دومین اصل، بازتولید اجرای یک بازیگر با استفاده از هوش مصنوعی را نوعی اجرای جدید در نظر می‌گیرد. بر اساس این دیدگاه، شرکت‌های هوش مصنوعی نباید بتوانند صرفاً با تکیه بر فناوری، از صدای یک بازیگر برای تولید محتوای جدید استفاده کنند، بدون آنکه حقوق مالی او را در نظر بگیرند.
در نتیجه، طبق چارچوب پیشنهادی اتحادیه، شرکت‌های مربوطه باید برای استفاده از این اجراهای بازتولیدشده، حق‌الزحمه یا حق امتیاز مناسبی به بازیگران بپردازند. این موضوع به‌ویژه در شرایطی اهمیت دارد که صدای یک صداپیشه می‌تواند برای تولید حجم زیادی از محتوای جدید به کار گرفته شود، بدون آنکه او مستقیماً در ضبط آن‌ها مشارکت داشته باشد.
۳. حفظ اصالت هنری در ترجمه خودکار صدا
سومین محور به ترجمه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی مولد مربوط می‌شود؛ فناوری‌هایی که می‌توانند اجرای صوتی یک بازیگر را به زبان دیگری تبدیل کنند. طبق دستورالعمل اتحادیه، این ترجمه‌ها باید اصالت هنری اجرای اصلی را حفظ کنند. به عبارت دیگر، انتقال دیالوگ‌ها به زبانی دیگر نباید باعث نادیده گرفتن ویژگی‌های هنری و شیوه اجرای بازیگر شود.
همچنین، استفاده از چنین فناوری‌هایی در بازارهای خارجی بدون کسب اجازه مجاز نخواهد بود. این موضوع برای صنعت بازی‌های ویدیویی، انیمه و دوبله اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه ترجمه و بومی‌سازی آثار برای مخاطبان کشورهای مختلف، بخش مهمی از فرایند انتشار محصولات سرگرمی محسوب می‌شود.
۴. ممنوعیت شبیه‌سازی صدای بازیگران درگذشته بدون اجازه قبلی
چهارمین اصل، به یکی از حساس‌ترین موضوعات بحث هوش مصنوعی می‌پردازد: استفاده از صدای بازیگران درگذشته. بر اساس دستورالعمل اتحادیه، استفاده از هوش مصنوعی مولد برای بازسازی صدای این افراد ممنوع است؛ مگر آنکه بازیگر در زمان حیات خود صراحتاً اجازه چنین استفاده‌ای را صادر کرده باشد.
حتی در صورت وجود این اجازه قبلی، شرکت استفاده کننده باید رضایت خانواده بازیگر درگذشته و همچنین آژانس یا شرکتی را که او با آن همکاری داشته است، دریافت کند. علاوه بر این، پرداخت حق امتیاز نیز ضروری خواهد بود. این بند با هدف جلوگیری از بهره‌برداری بدون اجازه از صدای افرادی تدوین شده است که دیگر امکان اعلام رضایت یا مخالفت مستقیم با استفاده‌های جدید از صدای خود را ندارند.
اتحادیه بازیگران ژاپن اعلام کرده است که قصد دارد این دستورالعمل‌ها را به استانداردهایی فراگیر در صنعت تبدیل کند و هم‌زمان تلاش‌های خود را برای ترغیب دولت ژاپن به تصویب قوانین محافظت‌کننده از حقوق صدا افزایش دهد. این اتحادیه در بیانیه خود تأکید کرده است که پیشرفت فناوری متوقف نخواهد شد، اما بیان انسانی زنده و پویا و احترام به حقوق افراد باید همواره در مرکز این پیشرفت‌ها باقی بمانند.
البته نکته مهم این است که دستورالعمل‌های جدید، قانون رسمی محسوب نمی‌شوند و در شرایط فعلی الزام قانونی مستقیمی برای شرکت‌های هوش مصنوعی ایجاد نمی‌کنند. با این حال، انتشار آن‌ها نشان‌دهنده افزایش تلاش‌های اتحادیه برای تغییر این وضعیت و ایجاد حمایت‌های قانونی مؤثرتر از صداپیشگان است. این اقدام در شرایطی انجام شده که فشارها بر صنعت هوش مصنوعی مولد در ژاپن رو به افزایش است و بازیگران و صداپیشگان خواهان حمایت‌های روشن‌تری در برابر استفاده بدون اجازه از صدای خود هستند.
اتحادیه بازیگران ژاپن تنها تشکلی نیست که نسبت به پیامدهای هوش مصنوعی مولد برای صنعت سرگرمی ابراز نگرانی کرده است. در کشورهای غربی نیز گروه‌های مشابهی درباره تأثیر این فناوری بر حرفه صداپیشگی هشدار داده‌اند. برخی از این گروه‌ها، استفاده بدون ضابطه از هوش مصنوعی در حوزه صداپیشگی را تهدیدی جدی برای آینده این حرفه توصیف کرده‌اند و خواستار تضمین رضایت، پرداخت دستمزد و حفاظت از حقوق هنرمندان شده‌اند.
با گسترش ابزارهایی که می‌توانند صدای انسان را تقلید کنند یا اجرای صوتی را به زبان‌های دیگر انتقال دهند، مناقشه بر سر مرز میان نوآوری فناوری و حقوق هنرمندان احتمالاً ادامه خواهد یافت. چالش اصلی این است که صنعت سرگرمی چگونه می‌تواند از مزایای هوش مصنوعی بهره ببرد، بدون آنکه رضایت، حقوق مالی و هویت حرفه‌ای صداپیشگان نادیده گرفته شود.