با شمارش بخش اعظم آرای انتخابات اخیر در اسرائیل، ساکنان این منطقه باید خود را برای هفته‌ها بن‌بست سیاسی آماده کنند، زیرا نتایج اولیه هیچ برنده روشنی را در این رقابت که بسیاری آن را لحظه‌ای سرنوشت‌ساز برای آینده اسرائیل توصیف کرده‌اند، نشان نمی‌دهد.
به گزارش خبرآنلاین، اگر نه ائتلاف لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر مستقر اسرائیل و نه بلوک احزاب مخالف به رهبری گادی آیزنکوت، فرمانده پیشین ارتش، نتوانند کرسی‌های کافی برای تشکیل کابینه را کسب کنند، هر دو برای تعیین نخست‌وزیر نیازمند جلب حمایت از خارج از بلوک خود خواهند بود.
تا ساعت ۱۷ روز چهارشنبه ۶ آبان، مقامات انتخاباتی بیش از ۹۲ درصد آرا را شمارش کردند که این نتایج در کنار نظرسنجی‌های پای صندوق، حاکی از آن است که هیچ‌یک از دو بلوک اصلی به حد نصاب ۶۱ کرسی برای کسب اکثریت قاطع در کنست دست نخواهند یافت.
نتایج فعلی نشان می‌دهد که ائتلاف نتانیاهو حدود ۵۳ کرسی، بلوک آیزنکوت تقریباً ۴۸ کرسی و احزاب عربی حدود ۱۹ کرسی را از آن خود خواهند کرد، هرچند این اعداد همچنان مستعد تغییر هستند. میزان مشارکت در این انتخابات که به طور گسترده به عنوان یک همه‌پرسی درباره کابینه راست‌گرای افراطی نتانیاهو دیده می‌شود و نخستین انتخابات پس از عملیات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است، بالاترین میزان در دست‌کم ربع قرن اخیر بوده است.
چرا ائتلاف با احزاب عربی غیرممکن است؟
حتی اگر از برخی دیدگاه‌ها و اظهارات احزاب عربی چشم‌پوشی کنیم، تشکیل یک دولت متکی به آن‌ها در فضای سیاسی کنونی غیرممکن به نظر می‌رسد. به عنوان مثال، تصور کنید طرحی برای اعطای امتیازات به نیروهای ذخیره ارتش مطرح شود یا لایحه‌ای برای تشویق به ثبت‌نام در ارتش به رای گذاشته شود؛ آیا احزاب عربی می‌توانند از چنین طرح‌هایی حمایت کنند؟ یک کابینه متکی به احزاب عربی در فضای سیاسی فعلی حتی یک هفته نیز دوام نخواهد آورد، به ویژه اگر جنگ جدیدی رخ دهد یا عملیاتی در غزه آغاز شود. از سوی دیگر، رای‌دهندگان به چهره‌هایی نظیر آویگدور لیبرمن، وزیر پیشین جنگ، نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین و خود آیزنکوت و همچنین بسیاری از قانون‌گذاران احزاب آن‌ها، تمایلی به شکل‌گیری چنین دولتی ندارند.
یک کابینه متکی به احزاب عربی در فضای سیاسی فعلی حتی یک هفته نیز دوام نخواهد آورد.
تکیه بر چهار کرسی حزب رعم در گذشته با تکیه بر ۱۸ تا ۱۹ کرسی احزاب عربی در مقطع کنونی تفاوت ماهوی دارد. از سوی دیگر، بسیاری از رای‌دهندگان ائتلاف نتانیاهو پنهانی امیدوار بودند که این انتخابات راه را برای یک وحدت ملی هموار کند؛ آن‌ها یک دولت راست‌گرا می‌خواهند، اما نه لزوماً با ترکیب فعلی. واقعیت این است که بلوک نتانیاهو با وجود شکست فاجعه‌بار در ۷ اکتبر ریزش داشته، اما ناپدید نشده است و بخش قابل‌توجهی از رای‌دهندگان همچنان معتقدند که او می‌تواند اوضاع را اصلاح کند.
سناریوهای پیش‌رو برای خروج از بن‌بست
در مواجهه با این بن‌بست، تحلیلگران چهار سناریوی اصلی را متصور هستند. در سناریوی نخست، نتانیاهو تلاش می‌کند تا با به بن‌بست کشاندن روندها، برگزاری دومین انتخابات را به دیگر احزاب و ائتلاف‌ها تحمیل کند. او می‌داند احزاب راست‌گرایی که نتوانسته‌اند از حد نصاب انتخاباتی عبور کنند، احتمالاً دیگر در رقابت‌ها حاضر نخواهند شد و رای‌دهندگان آن‌ها از ترس مشارکت بالای اعراب، دوباره به بلوک او بازخواهند گشت. در سناریوی دوم، آیزنکوت تلاش می‌کند یک دولت اقلیت با حمایت احزاب عربی تشکیل دهد که در حال حاضر چشم‌انداز بسیار محدودی برای موفقیت دارد.
حالت سوم، شکل‌گیری یک دولت وحدت ملی است که ممکن است حتی تحت فشار مستقیم دولت ایالات متحده و دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا محقق شود.
سناریوی چهارم این است که یکی از احزاب اپوزیسیون با عبور از خطوط قرمز خود به ائتلاف نتانیاهو بپیوندد و اکثریت لازم را برای او فراهم کند.
درخواست برای تشکیل کابینه بدون حضور اعراب!
شارن هسکل، رهبر حزب دست‌راستی اول اسرائیل با مقصر دانستن رهبران راست افراطی در بسیج کردن رای‌دهندگان اقلیت فلسطینی، خواستار تشکیل دولتی شده است که سیاستمداران احزاب عربی را به طور کامل کنار بگذارد. او با انتشار پیامی، ایتمار بن گویر و بزالل اسموتریچ، از وزرای کابینه نتانیاهو را متهم کرد که شهروندان فلسطینی را دسته‌دسته به سوی احزاب ضدصهیونیستی سوق داده‌اند.
راهکار پیشنهادی او، تشکیل یک دولت ملی گسترده با گرد هم آوردن احزاب رقیب یهودی، اما کاملاً «بدون حضور اعراب» است. هسکل که حزب خود را در ماه ژوئیه و پس از استعفا از سمت معاونت وزارت خارجه در اعتراض به معافیت حریدی‌ها (یهودیان ارتدوکس افراطی) از خدمت سربازی تاسیس کرد، طرفدار یک دولت وحدت صهیونیستی و مستقل از احزاب عربی و ارتدوکس افراطی است. اگرچه حزب او نتوانست از حد نصاب ۳.۲۵ درصدی برای ورود به پارلمان عبور کند، اما او تاکید کرده است که بیش از هر زمان دیگری به پیامی که برای آن جنگیده، افتخار می‌کند.
نژادپرستی، مانع اصلی ائتلاف آیزنکوت با اعراب
آنتونی لوونشتاین، روزنامه‌نگار تحقیقی و نویسنده کتاب آزمایشگاه فلسطین در گفتگو با شبکه الجزیره گفت که یک نژادپرستی بسیار عمیق احتمالاً مانع از پیوند بلوک اصلی مخالفان با احزاب عربی برای تشکیل کابینه جدید خواهد شد. او این پرسش را مطرح کرد که آیا آیزنکوت و اطرافیانش اساساً حضور اعراب را می‌پذیرند یا خیر، و افزود که در هیچ دموکراسی دیگری چنین بحثی مطرح نمی‌شود که آیا پیروان یک دین یا قومیت خاص پذیرفته می‌شوند یا نه.
لوونشتاین با اشاره به نژادپرستی عمیق ضدعربی در میان اکثریت جامعه یهودیان اسرائیل، تصریح کرد که واقعیت میدانی نشان می‌دهد اکثریت یهودیانی که در انتخابات شرکت کرده‌اند، «به هیچ وجه نمی‌خواهند اعراب بخشی از هیچ ائتلافی باشند؛ واقعیتی که بسیاری در غرب تمایلی به دیدن و پذیرش آن ندارند.»
آرای بالای اعراب و چالش دموکراسی
رای‌گیری اخیر منعکس‌کننده نگرانی بسیاری از رای‌دهندگان نسبت به ائتلاف نتانیاهو با راست‌گرایان افراطی و همچنین خشم آن‌ها از معافیت‌های سربازی برای جمعیت قابل‌توجه حریدی‌ها بود. با این حال، نمایش قدرتمند احزاب عربی در این انتخابات و پیامدهای احتمالی آن در تشکیل دولت جدید، چالش بزرگی را در فضای سیاسی ایجاد کرده است.
تحلیل روزنامه چپ‌گرای هاآرتص در این باره نشان می‌دهد که این وضعیت، لحظه‌ای تعیین‌کننده برای هر گروه سیاسی است که خود را دموکراتیک می‌داند. این روزنامه تاکید کرد در شرایطی که شهروندان عرب تلاش زیادی می‌کنند تا در عرصه‌ای سیاسی که بی‌وقفه در پی طرد آن‌هاست مشارکت کنند، مواجه شدن با یک سیلی دیگر، آینده بلوکی را که خود را دموکراتیک می‌نامد، به شدت تیره و تار می‌سازد.
رویای «اسرائیل بزرگ» در سر هر دو نامزد
اگرچه اظهارات نتانیاهو در طول انتخابات بازتاب‌دهنده نژادپرستی عمیق او نسبت به اعراب است، اما دیدگاه‌های آیزنکوت نیز تفاوت چندانی با او ندارد. در موضوعات کلیدی و اصلی نظیر کرانه باختری، غزه، ایران و روابط با خاورمیانه، تفاوت‌های بسیار اندکی میان این دو چهره وجود دارد.
ائتلاف نتانیاهو در سال‌های اخیر فجایع زیادی را در سراسر منطقه رقم زده است. با این حال، جایگزین شدن او تغییرات بنیادینی به همراه نخواهد داشت و در بهترین حالت، ممکن است تغییراتی شکلی در کرانه باختری ایجاد شود و برخی از خشن‌ترین شهرک‌نشینان دستگیر شوند. با این وجود، در حقایق پایه، هر دو نامزد جهان‌بینی بسیار مشابهی دارند که حول محور رویای «اسرائیل بزرگ» می‌چرخد و همین امر، این جابه‌جایی قدرت را به همان اندازه خطرناک می‌سازد.
چرا شش انتخابات در هفت سال برگزار شده است؟
رای‌دهندگان در اسرائیل از سال ۲۰۱۹ میلادی تاکنون برای ششمین بار در انتخابات سراسری شرکت کرده‌اند؛ روندی فرسایشی که ناشی از ناتوانی اردوگاه نتانیاهو و مخالفانش در کسب یک اکثریت باثبات بوده است. هیچ حزبی تا به حال نتوانسته است ۶۱ کرسی لازم برای حکومت به تنهایی را به دست آورد و اگر ائتلافی به موقع شکل نگیرد، رای‌گیری بار دیگر تکرار می‌شود.
در سال ۲۰۱۹، آویگدور لیبرمن از پیوستن به نتانیاهو امتناع کرد مگر آنکه لایحه سربازی مردان حریدی بدون تغییر تصویب شود که این امر به رای‌گیری مجدد در سپتامبر همان سال و یک بن‌بست دیگر انجامید. دولت وحدتی که پس از رای‌گیری سوم در سال ۲۰۲۰ توسط نتانیاهو و بنی گانتز تشکیل شد نیز در دسامبر همان سال به دلیل ناتوانی در تصویب بودجه فروپاشید. در سال ۲۰۲۱، یک ائتلاف هشت‌حزبی به رهبری نفتالی بنت و یائیر لاپید تنها با هدف پایان دادن به دوران نتانیاهو شکل گرفت، اما با ریزش نمایندگان اکثریت خود را از دست داد و یک سال بعد پارلمان را منحل کرد تا نتانیاهو در سال ۲۰۲۲ بار دیگر به قدرت بازگردد.