تأثیر واقعی قهوه بر فشار خون بالا و پایین، نقش اسپرسو و کافئین، و اینکه چند فنجان قهوه در روز بی‌خطر است را در این مطلب بخوانید
قهوه محبوب‌ترین نوشیدنی پرمصرف جهان است اما قبل از اینکه خودمان را با آن خفه کنیم لازم است بدانیم آیا کافئین موجود در قهوه فشار خون را بالا می‌برد یا پایین؟ اگر بخواهیم برای این سوال پاسخی کوتاه آماده کنیم باید بگوییم کافئین معمولا باعث افزایش موقت فشار خون می‌شود ولی شدت این اثر در افراد مختلف یکسان نیست. مخصوصا اگر به‌طور منظم قهوه می‌نوشند، بدنتان ممکن است تا حدی به کافئین عادت کند. در ادامه تاثیر قهوه بر فشار خون بالا و پایین، تفاوت اسپرسو با قهوه معمولی و مقدار مصرف مناسب را بررسی می‌کنیم و بهترین راه‌های خرید قهوه را با شما در میان می‌گذاریم.
قهوه چگونه روی فشار خون اثر می‌گذارد؟
کافئین موجود در قهوه با تحریک سیستم عصبی مرکزی می‌تواند فشار خون را به‌طور موقت افزایش دهد؛ حتی در افرادی که فشار خون طبیعی دارند. یکی از دلایل این واکنش تأثیر کافئین بر آدنوزین است؛ ماده‌ای که به گشاد شدن رگ‌های خونی کمک می‌کند. کافئین با مسدود کردن گیرنده‌های آدنوزین می‌تواند مانع بخشی از این اثر شود. افزایش فعالیت سیستم عصبی و ترشح برخی هورمون‌ها نیز در بالا رفتن فشار خون نقش دارند.
این تغییر معمولا ۳۰ دقیقه تا دو ساعت پس از نوشیدن قهوه قابل مشاهده است. میزان افزایش فشار خون به مقدار کافئین مصرف‌شده و حساسیت بدن بستگی دارد. افرادی که به‌ندرت قهوه می‌نوشند، ممکن است واکنش شدیدتری نشان دهند؛ زیرا مصرف منظم کافئین می‌تواند به ایجاد تحمل نسبی در بدن منجر شود. بااین‌حال این سازگاری اثر کافئین را کاملا از بین نمی‌برد و افزایش موقت فشار خون نیز به‌تنهایی نشان‌دهنده بالا ماندن آن در بلندمدت نیست.
جدول خلاصه؛ تاثیر قهوه بر گروه‌های مختلف
تاثیر قهوه بر فشار خون به وضعیت سلامت و الگوی مصرف فرد بستگی دارد. جدول زیر مهم‌ترین نکات را خلاصه می‌کند.
| گروه | تأثیر معمول قهوه | نکته مهم |
| افراد دارای فشار خون طبیعی | ممکن است باعث افزایش موقت فشار خون شود. | شدت اثر به حساسیت فرد و میزان کافئین بستگی دارد. |
| افراد مبتلا به فشار خون بالا | ممکن است افزایش موقت و قابل‌توجهی ایجاد کند. | بهتر است اثر کافئین بر فشار خون خود را بررسی کنند و در صورت نیاز با پزشک مشورت کنند. |
| افراد مبتلا به فشار خون پایین | ممکن است فشار خون را به‌طور موقت افزایش دهد. | قهوه جایگزین بررسی علت افت فشار و درمان آن نیست. |
| افرادی که به‌طور منظم قهوه می‌نوشند. | ممکن است افزایش فشار خون کمتری تجربه کنند. | عادت به کافئین می‌تواند حساسیت به برخی آثار آن را کاهش دهد. |
این جدول الگوی کلی اثر کافئین را نشان می‌دهد و به معنی یکسان بودن واکنش در همه افراد نیست. اگر پس از نوشیدن قهوه دچار تپش قلب، سرگیجه یا علامت‌هایی غیرمعمول می‌شوید، بهتر است موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید. همچنین برای خرید موفق و باکیفیت مقاله بهترین مارک قهوه در ایران را بخوانید.
قهوه برای افراد مبتلا به فشار خون بالا مضر است؟
قهوه می‌تواند در کوتاه‌مدت فشار خون افراد مبتلا به فشار خون بالا را افزایش دهد؛ اما این موضوع لزوما به معنی ممنوع بودن قهوه برای همه این افراد نیست. بر اساس شواهد موجود مصرف کافئین ممکن است باعث افزایش موقت فشار خون شود، به‌ویژه در افرادی که به‌ندرت آن را مصرف می‌کنند. در مقابل کسانی که به‌طور منظم قهوه می‌نوشند، معمولا تا حدی به کافئین عادت می‌کنند و ممکن است افزایش فشار خون کمتری تجربه کنند.
بااین‌حال میزان حساسیت افراد به کافئین متفاوت است و نمی‌توان یک توصیه واحد برای تمام افراد مبتلا به فشار خون بالا ارائه کرد. اگر فشار خون بالا دارید بهتر است به واکنش بدن خود پس از نوشیدن قهوه توجه کنید. همچنین می‌توانید فشار خون را پیش از مصرف قهوه و حدود ۳۰ تا ۱۲۰ دقیقه پس از آن اندازه‌گیری کنید تا مشخص شود کافئین چه اثری بر فشار خون شما دارد.
اگر فشار خون شما به‌خوبی کنترل نشده است یا پس از مصرف قهوه افزایش محسوسی را تجربه می‌کنید، درباره مقدار مناسب مصرف با پزشک مشورت کنید. در چنین شرایطی کاهش مصرف کافئین ممکن است ضروری باشد؛ اما بهتر است تصمیم درباره محدودیت یا قطع مصرف بر اساس وضعیت پزشکی شما گرفته شود، نه صرفا به دلیل ابتلا به فشار خون بالا.
به یاد داشته باشید که قهوه نباید جایگزین داروهای کنترل فشار خون یا سایر توصیه‌های درمانی شود. برای آگاهی از جزییات مصرف قهوه مطلب بهترین و بدترین زمان نوشیدن قهوه چه موقع است؟ را به شما پیشنهاد می‌کنم.
قهوه و فشار خون پایین؛ آیا واقعا کمک می‌کند؟
کافئین می‌تواند باعث افزایش موقت فشار خون شود؛ به همین دلیل ممکن است برخی افراد پس از نوشیدن قهوه افزایش فشار خون را تجربه کنند. بااین‌حال این اثر به معنی آن نیست که قهوه درمان مناسبی برای فشار خون پایین محسوب می‌شود.
افت فشار خون می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد؛ از جمله کم‌آبی بدن، مصرف بعضی داروها، مشکلات قلبی یا اختلالات دیگر. در چنین شرایطی صرفا نوشیدن قهوه بدون شناسایی علت اصلی ممکن است مشکل را برطرف نکند.
همچنین افزایش فشار خون ناشی از کافئین معمولا موقت است و میزان آن در افراد مختلف تفاوت دارد. بنابراین نمی‌توان روی قهوه به‌عنوان روشی قابل‌اعتماد برای کنترل افت فشار خون حساب کرد.
اگر فشار خون پایینی دارید و دچار سرگیجه، ضعف یا احساس سبکی سر می‌شوید، بهتر است فشار خون خود را اندازه‌گیری کنید و در صورت تکرار علائم علت آن را با کمک پزشک بررسی کنید. اگر افت فشار با غش، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا علائم شدید همراه است، به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارید.
برای آشنایی بیشتر با راهکارهای تغذیه‌ای مرتبط با این وضعیت، می‌توانید مقاله برای فشار پایین چی بخوریم؟ را بخوانید؛ البته توصیه‌های غذایی نیز باید با علت افت فشار و شرایط سلامت فرد متناسب باشند.
آیا قهوه اسپرسو فشار خون را بیشتر از قهوه معمولی بالا می‌برد؟
اسپرسو به دلیل روش تهیه یک نوشیدنی غلیظ است که در حجم کم سرو می‌شود و در هر میلی‌لیتر آن کافئین بیشتری نسبت به قهوه دمی وجود دارد. هرچند غلظت بیشتر لزوما به معنای دریافت کافئین بیشتر نیست؛ زیرا یک شات اسپرسو حجم بسیار کمتری از یک فنجان قهوه دمی دارد.
میزان کافئین هر دو نوشیدنی به نوع دانه، مقدار قهوه و روش دم‌آوری بستگی دارد. بنابراین برای مقایسه تاثیر آن‌ها بر فشار خون باید مقدار کل کافئین مصرف‌شده را در نظر گرفت، نه صرفا نوع یا غلظت نوشیدنی. در نوشیدنی‌هایی مانند آمریکانو و لاته نیز تعداد شات‌های اسپرسو بر میزان کافئین تاثیر می‌گذارد.
در نتیجه اگر به کافئین حساس هستید یا فشار خون بالایی دارید میزان مصرف را متناسب با واکنش بدنتان تنظیم کنید. اگر هم به دنبال جایگزین‌های دیگری هستید مقاله ۵ نوشیدنی انرژی‌زا که جایگزین مناسبی برای قهوه هستند نیز گزینه‌های مناسبی به شما ارائه می‌کند.
چند فنجان قهوه در روز برای فشار خون بی‌خطر است؟
این روزها با خرید قهوه فوری می‌توانید در کمترین زمان یک فنجان قهوه آماده کنید، اما مقدار مناسب قهوه به میزان کافئین موجود در هر فنجان، شرایط سلامت فرد و حساسیت او به کافئین بستگی دارد. برای بیشتر بزرگسالان سالم، مصرف حداکثر ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین در روز معمولا بی‌خطر در نظر گرفته می‌شود؛ بااین‌حال این مقدار برای همه افراد مناسب نیست و افراد مبتلا به فشار خون بالا یا دارای حساسیت به کافئین ممکن است به محدودیت بیشتری نیاز داشته باشند.
اگر فشار خون بالا دارید، به‌خصوص اگر به‌خوبی کنترل نشده است، بهتر است درباره مقدار مناسب مصرف کافئین با پزشک مشورت کنید. در صورت مشاهده افزایش محسوس فشار خون پس از نوشیدن قهوه، ممکن است لازم باشد مقدار مصرف را کاهش دهید.
افرادی که فشار خون پایین دارند نیز نباید صرفا برای بالا بردن فشار خون، مصرف قهوه را افزایش دهند. کافئین ممکن است اثر موقتی داشته باشد، اما علت افت فشار را درمان نمی‌کند. در مجموع به‌جای تکیه بر تعداد مشخصی فنجان برای همه افراد، بهتر است میزان کل کافئین دریافتی، واکنش بدن و شرایط پزشکی را در نظر بگیرید.
نکته: ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین معادل تعداد ثابتی فنجان قهوه نیست. میزان کافئین نوشیدنی‌ها با توجه به نوع دانه، حجم فنجان و روش تهیه تفاوت زیادی دارد. علاوه بر قهوه، چای، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و برخی محصولات دیگر نیز می‌توانند کافئین داشته باشند.
جمع‌بندی
در پایان باید گفت شما با خرید قهوه‌ساز برقی می‌توانید عطر و طعم قهوه کافه را به خانه بیاورید و هر روز از یک فنجان قهوه تازه لذت ببرید. اما برای اینکه این لذت با سلامت شما در تضاد نباشد، بهتر است از تاثیر کافئین بر فشار خون غافل نشوید.
اگرچه تاثیر قهوه بر فشار خون معمولا موقتی است و شدت آن به میزان مصرف کافئین و شرایط جسمی هر فرد بستگی دارد. اما اگر فشار خون بالا یا پایینی دارید پیش از تغییر عادت مصرف قهوه با پزشک مشورت کنید تا مقدار مناسب مصرف را متناسب با وضعیت سلامتی خود تعیین کنید.
منبع: دیجی‌کالا مگ