فناوری همیشه قرار نیست در قالب یک گوشی هوشمند جدید، یک لپتاپ قدرتمند یا یک نرمافزار پیچیده خودش را نشان دهد. گاهی کاربردیترین شکل فناوری را باید در راهکارهایی جستوجو کرد که قرار است بخشی از مشکلات روزمره شهروندان را حل کنند؛ از پیدا کردن جای پارک گرفته تا نگهداری بهتر خیابانها و حتی آمادگی برای روزهایی که یک حادثه غیرمنتظره زندگی عادی را مختل میکند.
نمایشگاه فناوریهای شهری سیتکس ۱۴۰۵ با شعار «ایران پیشرو» از ۲۶ تا ۲۹ آبان در مرکز نمایشگاهی برج میلاد تهران برگزار شد. این رویداد با حضور شرکتهای فناور، مجموعههای دانشبنیان و بخشهای مختلف مدیریت شهری شکل گرفت تا بخشی از ظرفیتهای فناوری کشور در حوزه شهر هوشمند و خدمات شهری به نمایش گذاشته شود.
حضور بیش از ۱۰۰ شرکت دانشبنیان و فناور، تنوع موضوعات و نمایش راهکارهایی در حوزه مدیریت شهری، حملونقل، هوش مصنوعی و تجهیزات نوین، سیتکس را به فضایی برای آشنایی با ایدههایی تبدیل کرده بود که بعضی از آنها مستقیما با زندگی روزمره مردم ارتباط دارند.
خیابانها زیر چشم لیزر؛ پایش هوشمند کیفیت معابر
در این سامانه، یک خودرو به مجموعهای از تجهیزات شامل لیزر سهبعدی، لیزر دوبعدی، سامانههای ناوبری و GPS و همچنین دوربین ۳۶۰ درجه مجهز شده است. این تجهیزات هنگام حرکت خودرو، سطح مسیر را اسکن میکنند و اطلاعات مختلفی از وضعیت راه به دست میآورند.
اما بخش جذاب ماجرا به مرحله بعد از برداشت اطلاعات مربوط میشود. دادههای جمعآوریشده پس از پردازش تصویر، برای شناسایی و طبقهبندی انواع خرابیهای سطح راه مورد استفاده قرار میگیرند. بر اساس توضیحات ارائهشده در غرفه، خرابیها مطابق یک سیستم طبقهبندی بینالمللی دستهبندی و امتیازدهی میشوند.
خروجی این فرآیند صرفا یک گزارش از وضعیت خیابان نیست. سامانه میتواند برای هر بخش از مسیر، سناریوی متناسب با تعمیر و نگهداری را مشخص کند؛ برای مثال، در یک نقطه ممکن است اجرای روکش آسفالت ضروری باشد و در نقطهای دیگر، درزگیری کفایت کند. در نهایت، حجم عملیات موردنیاز نیز از دادههای برداشتشده استخراج میشود.
اهمیت چنین راهکاری را میتوان در مدیریت دقیقتر هزینهها و اولویتبندی تعمیرات شهری دید. وقتی وضعیت معابر با دادههای قابل اندازهگیری مشخص شود، تصمیمگیری برای نگهداری خیابانها نیز میتواند از حالت واکنشی خارج شده و به سمت برنامهریزی دقیقتر حرکت کند.
دیگر دنبال جای پارک نگردید؛ رزرو پارکینگ با چند لمس ساده!
پیدا کردن جای پارک، بهخصوص در مناطق پرتردد تهران، یکی از تجربههای آشنای رانندگان است. گاهی بخش قابل توجهی از زمان یک سفر شهری صرف چرخیدن در خیابانها و پیدا کردن یک فضای خالی میشود. غرفه بعدی که در سیتکس با آن آشنا شدیم، راهکاری نرمافزاری برای سادهتر کردن همین مسئله ارائه میکرد.
این پلتفرم که با نام ایستپی شناخته میشد، یک سامانه آنلاین رزرو پارکینگ است. کاربران میتوانند از طریق اپلیکیشن، پارکینگهای عمومی مختلف را مشاهده کرده و بر اساس نیاز خود، فضای پارک را به صورت ساعتی، روزانه یا ماهانه رزرو کنند.
نکته قابل توجه این است که خدمات سامانه به یک نوع پارکینگ محدود نمیشود. پارکینگهای دانشگاهی، طبقاتی، مراکز تجاری و حتی پارکینگهای روباز میتوانند در این بستر حضور داشته باشند. همچنین تفاوتی ندارد که بهرهبرداری از پارکینگ در اختیار شهرداری باشد یا یک مجموعه خصوصی؛ هدف این است که ظرفیتهای موجود در قالب یک سامانه قابل دسترس قرار بگیرند.
این سرویس میتواند برای گروههای مختلفی کاربرد داشته باشد؛ از دانشجویانی که به پارکینگ نزدیک دانشگاه نیاز دارند تا کارمندانی که هر روز در یک محدوده مشخص تردد میکنند یا خانوادههایی که در محل سکونت خود فضای پارک کافی ندارند.
البته ۱۲ پارکینگ فعال در ابتدای مسیر، هنوز برای پوشش نیاز گسترده شهر بزرگی مثل تهران کافی نیست؛ اما ایده اصلی چنین پلتفرمی میتواند در صورت توسعه شبکه پارکینگها، به کاهش زمان جستوجوی جای پارک و استفاده بهتر از ظرفیت فضاهای موجود کمک کند.
اپلیکیشنی برای جانمایی فضای سبز در تهران
یکی دیگر از راهکارهایی که در سیتکس معرفی شد، اپلیکیشن کیوفیلد بود؛ سامانهای که با هدف مدیریت و برنامهریزی دقیقتر برای کاشت درخت، درختچه و گیاهان فصلی در سطح شهر تهران توسعه پیدا کرده است.
پیش از این، شهرداری تهران برای تامین گلوگیاه و اقلام مورد نیاز فضای سبز، از جمله درخت، درختچه، چمن و گلهای فصلی مانند پیاز لاله، اطلاعات و درخواستهای خرید را از مناطق ۲۲گانه جمعآوری میکرد. اما در رویکرد جدید، فرایند خرید این اقلام بهصورت متمرکز در سازمان بوستانها و فضای سبز شهر تهران انجام میشود؛ سازمانی که زیرمجموعه معاونت خدمات شهری شهرداری تهران است.
اجرای چنین مدلی به یک اطلاعات مکانی دقیق نیاز دارد؛ چراکه پیش از تهیه و توزیع اقلام گیاهی باید مشخص باشد در کدام نقاط شهر فضای خالی وجود دارد و چه نوع پوشش گیاهی قرار است در هر نقطه کاشته شود.
در این سامانه، کارشناسان میتوانند موقعیتهای مورد نظر را روی نقشه شهر مشخص و محدوده هر فضا را بهصورت یک چندضلعی (پلیگون) ثبت کنند. به این ترتیب، اطلاعات مربوط به فضاهای خالی و محلهای پیشنهادی برای کاشت پوشش گیاهی در قالب دادههای مکانی ثبت میشود و میتواند مبنایی برای برنامهریزی و مدیریت متمرکزتر فضای سبز تهران باشد.
جالب است بدانید که امسال حدودا ۸۷۹ میلیارد تومان در خرید اقلام گیاهی صرفه جویی شد. چرا که از قبل مشخص بود که هر منطقه از شهر تهران چه تعداد درخت و گیاه نیاز دارد.
کوله زندگی؛ آمادگی برای روزهایی که هیچچیز طبق برنامه پیش نمیرود
در میان راهکارهایی که در سیتکس معرفی شدند، یکی از متفاوتترین موضوعات به آمادگی در برابر حوادث و شرایط بحرانی مربوط میشد. غرفهای که مفهوم «کوله زندگی» را معرفی میکرد؛ ایدهای ساده اما مهم که میتواند در زمان وقوع حوادثی مانند زلزله، سیل، طوفان و حتی شرایط جنگی، به افراد برای رسیدن به یک مکان امن کمک کند.
اصل ماجرا بر این اساس است که هر فرد یا خانواده باید در شرایط اضطراری بتواند وسایل و ملزومات ضروری خود را در قالب یک کوله آماده و در دسترس داشته باشد تا در صورت نیاز، بدون اتلاف وقت برای جمعآوری وسایل، امکان خروج از محیط خطر و رسیدن به نقطه امن را داشته باشد.
اما آنچه این غرفه را از یک معرفی ساده محصول متمایز میکرد، توجه به بخش آموزشی بود. طبق توضیحات ارائهشده، فعالیت این مجموعه تنها به معرفی کوله و محتویات آن محدود نمیشود و آموزش و برگزاری چالشهای تعاملی نیز بخشی از برنامه آن است.
این رویکرد اهمیت زیادی دارد؛ چراکه داشتن تجهیزات اضطراری به تنهایی کافی نیست. افراد باید بدانند در زمان وقوع حادثه چه اقداماتی انجام دهند، چه وسایلی را همراه داشته باشند و چطور از امکانات موجود استفاده کنند.
در واقع، کوله زندگی تلاش میکند مفهوم آمادگی در برابر بحران را از یک توصیه عمومی به یک رفتار عملی و قابل تمرین تبدیل کند. موضوعی که در شهری پرجمعیت مانند تهران، نمیتوان به سادگی از کنار آن عبور کرد.
جالب است بدانید که این مجموعه با اسکن بخشهای مختلف، فضای امن برای زمان وقوع حادثه را شناسایی میکند. همچنین با شبیه سازی پیشرفته به ما نشان میدهد که در صورت وقوع حادثه مثلا کدام بخش از شهر تهران خرابی بیشتری خواهد داشت.
سیتکس؛ فناوری زمانی ارزشمند است که به زندگی مردم برسد
این چهار نمونه، با وجود تفاوت در حوزه فعالیت، یک نقطه مشترک دارند: تلاش برای استفاده از ابزارهای فناورانه در پاسخ به نیازهای واقعی جامعه.
سیتکس ۱۴۰۵ با شعار «ایران پیشرو» تلاش کرد تصویری از ظرفیت شرکتهای فناور و مجموعههای فعال در حوزه مدیریت شهری ارائه دهد. حضور شرکتهای مختلف، راهکارهای نرمافزاری، تجهیزات تخصصی و ایدههای مرتبط با زندگی شهری نشان میداد که بخش قابل توجهی از مسیر هوشمندسازی شهر، به توسعه ابزارهایی وابسته است که بتوانند در مقیاس واقعی مورد استفاده قرار بگیرند.
البته نمایش یک فناوری در فضای نمایشگاهی، لزوما به معنای اجرای گسترده و موفق آن در سطح شهر نیست. میزان توسعه، کیفیت اجرا، استقبال شهروندان و توانایی مجموعهها در تبدیل ایده به یک خدمت پایدار، عواملی هستند که در نهایت ارزش واقعی این راهکارها را مشخص میکنند.
با این حال، برگزاری رویدادهایی مانند سیتکس میتواند فرصتی برای نزدیکتر شدن شرکتهای فناور به مدیران شهری و شهروندان باشد؛ فرصتی برای معرفی ایدهها، شکلگیری همکاریها و آشنایی با راهکارهایی که شاید در آینده بخشی از زندگی روزمره ما شوند.
