رویترز نوشت: روز شنبه، شورش‌های خیابانی در شهرهای مختلف فرانسه شعله‌ور شد؛ اعتراضاتی که علیه افزایش هزینه‌های زندگی و افت کیفیت خدمات عمومی شکل گرفته بود، در برخی مناطق از کنترل خارج شد و به یکی از شدیدترین موج‌های خشونت خیابانی این کشور طی دهه‌های اخیر انجامید.
به گزارش انتخاب، در حالی که صدها هزار نفر در راهپیمایی‌های خیابانی در ده‌ها شهر به‌صورت مسالمت‌آمیز شرکت کرده بودند، گروه‌های کوچک خشونت‌طلب به ساختمان‌های عمومی حمله کردند، فروشگاه‌های لوکس و سوپرمارکت‌ها را غارت کردند و به خودروها و مأموران پلیس یورش بردند.
در شهر لیموژ، ساختمان شهرداری به آتش کشیده شد؛ در مارسی، معترضان سیاه‌پوش وارد ساختمان شهرداری شدند و دیوارهای آن را با شعارنوشته‌های آنارشیستی مخدوش کردند؛ و در لیون، معترضان دفتر گردشگری شهر را به آتش کشیدند.
سباستین لوکورنو، نخست‌وزیر فرانسه، گفت دولت در برابر خشونت «مرعوب نخواهد شد» و چند ماه پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده، گروه‌های «چپ افراطی» و مجرمان را مسئول ناآرامی‌ها دانست.
او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «به کسانی که آشکارا می‌خواهند از این خشونت به‌عنوان نوعی "گرم‌کردن" پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری استفاده کنند، صریح می‌گویم: اجازه نمی‌دهیم ما را مرعوب کنند. هیچ‌کس نمی‌تواند با توسل به خشونت، دستورکار سیاسی خود را به دیگران تحمیل کند.»
لوران نونز، وزیر کشور فرانسه، اعلام کرد حدود ۵۵۰ هزار نفر در سراسر کشور در تظاهرات شرکت کرده‌اند. با این حال، اتحادیه کارگری «س‌ژ‌ت» (CGT) به رویترز گفت شمار معترضان را حدود ۸۰۰ هزار نفر برآورد می‌کند.
امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، وعده داد افرادی را که این حملات را انجام داده‌اند، تحت پیگرد قانونی قرار دهد و مجازات کند.
او در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «همه ما در برابر بذر‌افشانان آشوب متحد خواهیم ایستاد؛ کسانی که تنها در پی تضعیف نهادهای ما و جلوگیری از آن هستند که افرادی که مطالبات خود را به‌صورت مسالمت‌آمیز بیان می‌کنند، بتوانند این کار را انجام دهند.»
در همین حال، بلژیک، پرتغال و ایتالیا نیز روز شنبه شاهد اعتراضات محدودتری بودند؛ اعتراضاتی که در شرایط افزایش هزینه‌های زندگی در اروپا برگزار شد. در آلبانی نیز معترضان بار دیگر به خیابان‌ها آمدند و به فساد ادعایی دولت، کمبود فرصت‌های شغلی و پایین بودن استانداردهای آموزشی اعتراض کردند.
معترضان گفتند بیشتر شرکت‌کنندگان به‌صورت مسالمت‌آمیز راهپیمایی کرده‌اند و بخش عمده خشونت‌ها را به آشوبگرانی نسبت دادند که از ابتدا قصد تخریب و درگیری با پلیس را داشتند. بسیاری از معترضان پلاکاردهایی با شعارهایی علیه پلیس، رئیس‌جمهور و ثروتمندان در دست داشتند.
لولا، معترض ۱۹ ساله در پاریس، گفت: «ما مبارزه می‌کنیم، چون هزینه‌های زندگی بیش از حد سنگین شده است؛ چون قیمت سوخت بیش از اندازه بالاست؛ چون دانش‌آموزان دبیرستانی در سراسر کشور صرفاً به‌خاطر تلاش برای اعتراض و درخواست معلمان بیشتر و شرایط آموزشی مناسب، به‌شکلی خشونت‌آمیز مورد حمله قرار می‌گیرند و آسیب می‌بینند.»
گاز اشک‌آور، آتش‌سوزی و غارت فروشگاه‌ها
بیشتر اعتراضات حوالی ظهر آغاز شد، هرچند برخی تجمع‌ها پیش از زمان رسمی شروع تظاهرات شکل گرفته بودند.
در بخش‌هایی از پاریس، پلیس هنگام عقب‌نشینی در برابر معترضان ــ که عمدتاً جوان بودند ــ از گلوله‌های گاز اشک‌آور استفاده کرد. بسیاری از این معترضان لباس‌های سیاه، هودی، ماسک و عینک محافظ به چشم داشتند تا از خود در برابر گاز اشک‌آور محافظت کنند.
این اعتراضات به دعوت جنبش «جلیقه‌زردها» برگزار شد و دانش‌آموزان دبیرستانی، دانشجویان، معلمان، والدین، اتحادیه‌های کارگری، کارگران، کشاورزان و بازنشستگان نیز به آن پیوستند و خواستار بهبود شرایط مدارس و اقدام دولت شدند.
آشوبگران تلاش کردند وارد فروشگاه بزرگ گالری لافایت شوند، به بانک‌ها خسارت وارد کردند، فروشگاه لاکوست و چند بوتیک دیگر را غارت کردند و به یک فروشگاه تلفن همراه متعلق به شرکت اس‌اف‌آر نیز دستبرد زدند. معترضان در طول روز اشیای مختلفی، از جمله شمار زیادی خودرو، را به آتش کشیدند.
در بروکسل، چند صد نفر که بیشترشان جوان بودند، در اعتراضاتی که تا حدی از رویدادهای فرانسه الهام گرفته بود، شرکت کردند و برخی از آن‌ها با پلیس درگیر شدند. گروه‌های دانشجویی بلژیک اعلام کرده‌اند که به افزایش هزینه‌های تحصیل و اصلاحاتی اعتراض دارند که به باور آن‌ها، دسترسی به آموزش عالی را دشوارتر خواهد کرد.
در آلبانی، پلیس در پنجمین روز اعتراضات گسترده دانشجویان، که خواستار کناره‌گیری ادی راما، نخست‌وزیر این کشور، بودند، با گلوله‌هایی که به نظر می‌رسید گلوله‌های لاستیکی باشند، به سوی معترضان شلیک کرد.
در پرتغال، ده‌ها هزار نفر پس از چند روز ناآرامی، برای اعتراض به هزینه مسکن و دیگر هزینه‌های زندگی به خیابان‌های لیسبون آمدند. قیمت مسکن در پرتغال از سال ۲۰۱۷ دو برابر شده و به یکی از شدیدترین بحران‌های استطاعت‌پذیری مسکن در اروپا دامن زده است.
در ایتالیا، راهپیمایی علیه افزایش هزینه‌های زندگی در میلان به بی‌نظمی و درگیری کشیده شد و پلیس برای متفرق کردن جمعیت از گاز اشک‌آور استفاده کرد و میدان مرکزی کلیسای جامع شهر را تخلیه کرد. خبرگزاری آنسا گزارش داد که پلیس در بولونیا نیز برای متفرق کردن جمعیت از خودروهای آب‌پاش استفاده کرد و پس از خشونت‌آمیز شدن اعتراض دیگری، هفت نفر را بازداشت کرد.
عملکرد پلیس فرانسه زیر ذره‌بین
اعتراضات فرانسه ماه گذشته در دبیرستان‌های حومه شمالی پاریس، مناطقی عمدتاً کارگرنشین، آغاز شد. خشم ناشی از کمبود معلم و فرسودگی امکانات مدارس، به‌تدریج به جنبشی گسترده‌تر تبدیل شد که بر نابرابری، هزینه‌های عمومی و سطح زندگی متمرکز است.
روز شنبه، معترضان در پاریس با پوشیدن جلیقه‌های شب‌نما خیابان‌ها را مسدود کردند؛ اقدامی که یادآور جنبش «جلیقه‌زردها» بود؛ جنبشی که در دوره قبلی ریاست‌جمهوری مکرون شکل گرفت و به یکی از چالش‌های مهم دولت او تبدیل شد.
جمعیت شرکت‌کننده در اعتراضات روز شنبه از شمار معترضان در اوج جنبش جلیقه‌زردها فراتر رفت؛ هرچند تعداد آن‌ها همچنان بسیار کمتر از جمعیت حاضر در اعتراضات سال ۲۰۲۳ علیه اصلاحات بازنشستگی مکرون بود.
مکرون در ماه‌های پایانی دوره ریاست‌جمهوری خود قرار دارد و با چشم‌انداز سیاسی پراکنده و فشار فزاینده بر اقتصاد روبه‌رو است.
تلاش‌های فرانسه برای کاهش بدهی عمومی، نتوانسته است اطمینان سرمایه‌گذاران را جلب کند و هزینه استقراض دولت را به بالاترین سطح در بیش از دو دهه گذشته رسانده است.
شیوه‌های برخورد پلیس پس از مجروح شدن معترضان با انتقادهایی مواجه شده است. از جمله، نوجوانی که پس از برداشتن یک نارنجک شوکر، دست خود را از دست داد. نهاد ناظر بر عملکرد پلیس در حال بررسی دست‌کم ۲۴ مورد ادعای خشونت پلیس است.
لوکورنو اعلام کرد که در اعتراضات روز شنبه بیش از ۱۵۰ مأمور پلیس زخمی شده‌اند، اما درباره مجروح شدن احتمالی معترضان آماری ارائه نکرد.
نونز گزارش‌ها مبنی بر قطع شدن دست یک نفر در جریان درگیری با پلیس در روز شنبه را تأیید کرد. رسانه‌های فرانسه گزارش دادند که این فرد تلاش کرده بود یک نارنجک شوکر را از روی زمین بردارد.
اتحادیه پلیس «اونسا» (UNSA) ویدئویی در شبکه ایکس منتشر کرد که در آن جمعیت در چندین نقطه به خودروهای پلیس حمله می‌کنند و با چوب و آجر به آن‌ها ضربه می‌زنند. این اتحادیه هشدار داد که نیروهای پلیس به نقطه فروپاشی توان عملیاتی خود نزدیک شده‌اند.
این اتحادیه در بیانیه‌ای اعلام کرد: «امروز نیز، بار دیگر، در گوشه‌وکنار فرانسه، همکاران ما به کیسه بوکس تبدیل شده‌اند. آن‌ها را با سنگ هدف قرار می‌دهند، مجروح می‌کنند و در کمین‌های واقعی گرفتار می‌سازند.»
این اتحادیه افزود: «همه باید مسئولیت خود را بپذیرند؛ این وضعیت نمی‌تواند تا ابد ادامه یابد. طناب به حداکثر کشش خود رسیده است.»