علی سرزعیم، اقتصاددان و استاد دانشگاه علامه طباطبایی که پیشتر مدیریت بانک توسعه تعاون را برعهده داشت، این روزها بار دیگر به دلیل خبر انتصابش در یکی از زیرمجموعههای بانک سپه در کانون توجه قرار گرفته است. انتصابی که با واکنش و انتقاد برخی رسانههای اصولگرا همراه شد و گزارشها از منتفی شدن آن حکایت دارد.
رویداد۲۴ | نام علی سرزعیم، اقتصاددان و معاون پیشین اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بار دیگر در صدر اخبار قرار گرفته است. این بار نه به دلیل انتشار یک کتاب اقتصادی یا انتصاب در دولت، بلکه به دلیل حواشی مربوط به حضورش در هیات مدیره یکی از شرکتهای وابسته به بانک سپه؛ انتصابی که پس از موجی از انتقادها و حملات رسانهای، گزارشهایی درباره منتفی شدن آن منتشر شده است. سرزعیم که پیشتر مدیریت بانک توسعه تعاون را نیز برعهده داشته، از چهرههای شناختهشده اقتصاد ایران به شمار میرود. اما او کیست و چرا انتصابهایش تا این اندازه محل مناقشه سیاسی و رسانهای است؟
علی سرزعیم؛ از صنعتی شریف تا دانشگاه میلان
سرزعیم دوره کارشناسی مهندسی مکانیک را در دانشگاه صنعتی شریف، کارشناسی ارشد برنامهریزی اقتصادی را از مؤسسه عالی آموزش و پژوهش در مدیریت و برنامهریزی و دکتری اقتصاد را در دانشگاه میلان گذرانده است. از او با عنوان «اقتصاددان ایرانی و استادیار دانشگاه علامه طباطبایی» یاد می شود.
سرزعیم و حضور در مرکز بررسیهای استراتژیک
سرزعیم مشاور اقتصادی مرکز بررسیهای استراتژیک و مدیر بخش اقتصادی شبکه مطالعات سیاستگذاری عمومی بود. او همچنین از سال ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸ معاون امور اقتصاد و برنامهریزی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بود.
سخنرانی علی سرزعیم با عنوان «پوپولیسم در سیاستگذاری» در قالب سی و یکمین گفتگوی راهبردی مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری در تاریخ سهشنبه ۱۴ دیماه ۱۳۹۵ ارائه شد. او در این سخنرانی، پوپولیسم را مسئلهای در ایران دانست که بر آینده میانمدت کشور تأثیر خواهد گذاشت.
کتاب علی سرزعیم؛ اقتصاد برای همه
کتاب او تحت عنوان «اقتصاد برای همه» که بیانکننده مفاهیم اقتصادی برای مخاطبان عام است، مورد توجه صاحبنظران قرار گرفتهاست.
سرزعیم در توضیح این کتاب میگوید: سالها است که مباحث اقتصاد ایران را از نزدیک دنبال می کنم و طی ۸ سال گذشته بیش از ۳۰۰ سرمقاله و مطلب در روزنامه های اقتصادی و رسانههای عمومی در مورد سیاستهای اقتصادی منتشر کردهام. وبلاگ اقتصادی «دوستدار سقراط» نیز از ۱۰ سال پیش تاکنون در همین جهت فعال بوده است. در این مدت پیوسته با این واقعیت روبرو بودهام که اگر مبانی اقتصاد به درستی برای افراد تشریح نشود امکان تشخیص صحیح سیاستهای اقتصادی غلط از درست را نخواهند داشت و افراد به سادگی فریب سخنان زیبا و یا وعدههای فریبنده و مردم پسند را میخورند. تجربه نوشتن در روزنامهها و رسانههای عمومی به من آموخت تا چگونه با مخاطبان غیراقتصادخوانده باید ارتباط برقرار کرد و چگونه مباحث تخصصی و پیچیده را به زبان ساده بیان کرد.
بازخورد کتاب «اقتصاد برای همه» سرزعیم
مصطفی ملکیان فیلسوف و جامعهشناس در یادداشتی درباره این کتاب نوشته است: «کتاب اقتصاد برای همه را از حیث پنج فضیلت بزرگی که برای هر کتاب، رساله و مقاله خوب قائلم یعنی از لحاظ هدفمندی، آسانیابی، عدم خروج از موضوع بحث، نزدیکی هر چه بیشتر به مسایل و مشکلات عینی، واقعی و هرروزه و اجتناب از هرگونه فضل فروشی، خودنمایی و رجزخوانی نویسنده، بسیار ممتاز میبینم. اینگونه نوشتهها فارغ از موضوع بحثشان به توسعه و تعمیق فرهنگ و عقلانیت جامعه مدد بسیار میرسانند و از این جنبه بهجد قابل توصیهاند».
هیربد آسا، استاد مالی دانشگاه لیورپول در زمان چاپ دوم کتاب «اقتصاد برای همه» نوشت: «هر چند به هیچ وجه قصد مقایسه خود با ابن سینا را ندارم، ولی خواندن کتاب اقتصاد برای همه نوشته دکتر سرزعیم من را به یاد داستانِ خواندن کتاب اغراض ما بعد الطبیعه فارابی توسط ابن سینا انداخت. این کتاب توانست بسیاری از مسائل پیچیده اقتصاد کلان را به شیوه مناسب در ذهن من روشن کند. کتاب اقتصاد برای همه موفقیت بزرگی در شرح ساده، و در عین حال متناسب با زبان تخصصی رشته اقتصاد بدست آورده است».
سرزعیم همچنین در زمینه تألیف و ترجمه کتابهایی تخصصی و همچنین آثاری که مفاهیم اقتصادی را برای مخاطبی که علم اقتصاد را بهصورت تخصصی فرانگرفته، مشارکت داشتهاست.
بینش اقتصادی برای همه: تشریح مفاهیم اقتصاد خرد به زبان ساده، تحلیل اقتصادی سیاست (درآمدی بر انتخاب عمومی)، نقدی بر سیاست گذاریهای اقتصادی در ایران امروز و ایدههای جذاب در گفتگو با بزرگان اقتصادی و مالی از جمله دیگر آثار سرزعیم است.
*سرزعیم و کتاب جنجالی درباره احمدی نژاد
در سال 1396 همزمان با ورود دوباره رئیس دولت دهم و یازدهم به صحنه انتخابات و اعلام خبر کاندیداتوری وی، خبر انتشار کتابی در باره پوپولیسم ایرانی و به همین نام، به قلم علی سرزعیم نگاه کاربران فضای مجازی را به خود جلب کرد. کتابی که دوران حکمرانی احمدینژاد را از منظر اقتصاد سیاسی بررسی میکند
محسن رنانی بر این کتاب دیباچه نگاشته است. محمد فاضلی استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران با یادداشتی در صفحه تلگرام خود به استقبال انتشار این کتاب رفت و نوشت: احمدینژاد و کتاب نقد عملکردش با هم آمدند. احمدینژاد ظاهراً وجدان ندارد تا خود به حساب عملکردش برسد، امیدوارم عملکردش را در این کتاب بخواند و به قضاوت بنشیند.
حاشیههای انتصاب سرزعیم در بانک سپه
نام علی سرزعیم در روزهای اخیر پس از انتشار اخباری درباره انتصاب او به عنوان رئیس هیات مدیره شرکت سرمایهگذاری سپه، یکی از شرکتهای وابسته به بانک سپه، بار دیگر در فضای رسانهای مطرح شد. این انتصاب با انتقاد برخی رسانههای نزدیک به جریان اصولگرا مواجه شد و آنها با استناد به برخی مواضع و یادداشتهای گذشته سرزعیم، نسبت به حضور او در این جایگاه اعتراض کردند.
رسانههایی مانند جهاننیوز مدعی شدند سرزعیم در یادداشتهایی که پیشتر در فضای مجازی منتشر کرده، مواضعی انتقادی نسبت به عملکرد جمهوری اسلامی و برخی مقامات ارشد کشور اتخاذ کرده است. همین موضوع به محور اصلی انتقادها علیه او تبدیل شد.
در پی این واکنشها، برخی رسانهها گزارش دادند که انتصاب سرزعیم در شرکت سرمایهگذاری سپه منتفی شده است.
سرزعیم پیش از این نیز در آبان ۱۴۰۳ با حکم احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، به عنوان مدیرعامل بانک توسعه تعاون منصوب شده بود، اما حدود شش ماه بعد در اردیبهشت ۱۴۰۴ از این سمت کنار رفت. در آن زمان نیز توضیح رسمی و شفافی درباره دلایل پایان همکاری او با بانک توسعه تعاون منتشر نشد.
این اقتصاددان طی سالهای گذشته علاوه بر فعالیتهای دانشگاهی و پژوهشی، به واسطه دیدگاههای اقتصادی و سیاسی خود بارها در مرکز بحثها و مناقشات رسانهای قرار گرفته و موافقان و منتقدان پرشماری داشته است.