پژوهشگران مایو کلینیک پنج شکل مولکولی متفاوت از بیماری کبد چرب را شناسایی کردند

بیماری شایع کبدی که نزدیک به ۳۰ درصد از بزرگسالان جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بسیار پیچیده‌تر از چیزی است که پیش‌تر تصور می‌شد. پژوهشگران مایو کلینیک پنج نوع متمایز از این بیماری را شناسایی کرده‌اند که هرکدام از نظر زیستی ویژگی‌های متفاوتی دارند و با خطرهای گوناگونی برای عوارض جدی سلامتی، از جمله

بیماری شایع کبدی که نزدیک به ۳۰ درصد از بزرگسالان جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بسیار پیچیده‌تر از چیزی است که پیش‌تر تصور می‌شد.

پژوهشگران مایو کلینیک پنج نوع متمایز از این بیماری را شناسایی کرده‌اند که هرکدام از نظر زیستی ویژگی‌های متفاوتی دارند و با خطرهای گوناگونی برای عوارض جدی سلامتی، از جمله بیماری‌های قلبی، نارسایی کبد، سرطان و نیاز به پیوند کبد، مرتبط هستند.

دانشمندان دریافتند که بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک (MASLD) می‌تواند از چند مسیر زیستی متفاوت شکل بگیرد. برخی از این مسیرها ارتباط نزدیکی با چاقی و دیابت دارند، در حالی که برخی دیگر ظاهراً تحت تأثیر تفاوت‌های ژنتیکی ارثی قرار می‌گیرند.

یکی از مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش به انواع ژنتیکی بیماری مربوط می‌شود. این زیرگروه‌ها با احتمال بیشتر پیشرفت بیماری و بروز آسیب‌های پیشرفته کبدی ارتباط دارند؛ حتی در افرادی که عوامل خطر متابولیک معمول مرتبط با کبد چرب را ندارند.

شناسایی این تفاوت‌ها می‌تواند در آینده به پزشکان کمک کند تا بیماران آسیب‌پذیر را زودتر تشخیص دهند، روش‌های غربالگری را بهبود ببخشند و درمان‌هایی متناسب با سازوکار زیستی بیماری هر فرد انتخاب کنند.

شولان تیان، متخصص زیست‌اطلاعاتی در مایو کلینیک و یکی از نویسندگان ارشد پژوهش، گفت:

هنگامی که داده‌های بالینی و ژنومی در چنین مقیاس گسترده‌ای به‌صورت هم‌زمان تحلیل می‌شوند، الگوهایی از پیشرفت بیماری آشکار خواهند شد که در غیر این صورت پنهان می‌ماندند. با تفکیک این زیرگروه‌ها، می‌توان درمان‌ها را با سازوکارهای زیستی واقعی عامل بیماری هماهنگ کرد.

چرا بیماری کبد چرب می‌تواند خطرناک باشد؟

بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک که پیش‌تر با نام بیماری کبد چرب غیرالکلی شناخته می‌شد، زمانی ایجاد می‌شود که چربی اضافی در کبد تجمع پیدا کند. بسیاری از مبتلایان علائم مشخصی ندارند و به همین دلیل ممکن است سال‌ها از وجود بیماری خود بی‌خبر بمانند.

کبد چرب همیشه به عوارض جدی منجر نمی‌شود، اما در برخی افراد می‌تواند پیشرفت کند و باعث التهاب، ایجاد بافت اسکار و آسیب دائمی کبد شود. در موارد شدید، بیماری ممکن است به سیروز بینجامد؛ وضعیتی که در آن گسترش بافت اسکار، عملکرد طبیعی کبد را مختل می‌کند.

بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک در سراسر جهان از عوامل مهم ابتلا به سیروز، سرطان کبد و نیاز به پیوند کبد به شمار می‌رود. به همین دلیل، پژوهشگران تلاش می‌کنند دریابند چرا برخی بیماران با عوارض شدید روبه‌رو می‌شوند، در حالی که بیماری در دیگران چنین پیامدهایی ندارد.

تحلیل ژنتیکی پنج زیرگروه متفاوت بیماری کبد چرب را آشکار کرد

برای بررسی این تفاوت‌ها، گروه پژوهشی اطلاعات توالی‌یابی ژنتیکی را در کنار داده‌های پزشکی گسترده بیش از ۴۶۰۰ بیمار مبتلا به بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک ارزیابی کرد.

این بررسی شامل اندازه‌گیری آنزیم‌های کبدی، شاخص توده بدنی، میزان چربی‌های خون و سایر شاخص‌های سلامت متابولیک بود. پژوهشگران همچنین بیماری‌های همراه دیگری مانند دیابت، افسردگی و آپنه خواب را در تحلیل‌های خود در نظر گرفتند.

آن‌ها با استفاده از مدل‌های رایانه‌ای پیشرفته، به دنبال الگوهایی گشتند که بیماران دارای ویژگی‌های ژنتیکی و یافته‌های بالینی مشابه را به یکدیگر مرتبط می‌کرد. این روش به شناسایی پنج گروه متمایز انجامید که هرکدام ویژگی‌های زیستی خاص خود را داشتند.

نتایج نشان می‌دهد افرادی که تشخیص یکسان کبد چرب دریافت می‌کنند، ممکن است در واقع به شکل‌های متفاوتی از این بیماری مبتلا باشند و با خطرهای متفاوتی برای بروز عوارض جدی مواجه شوند.

اریک کلی، یکی دیگر از نویسندگان ارشد پژوهش و معاون مدیر پژوهش و نوآوری منطقه غرب میانه به نام اورت جی. و جین ام. هاوک، گفت:

یافته‌های این پژوهش راهی برای شناسایی نظام‌مند زیرگروه‌های معنادار در بیماری‌های پیچیده فراهم می‌کند. این روش به ما امکان می‌دهد بیماری‌های پیچیده را با چنان دقتی دسته‌بندی کنیم که بتوانیم روند پیشرفت آن‌ها را پیش‌بینی کنیم و پیش از بروز آسیب‌های جدی، اقدامات درمانی لازم را انجام دهیم.