اقتصادنیوز: جمهوری‌خواهان نگرانند که افزایش قیمت انرژی، به پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای و ازدست‌رفتن کنترل مجلس نمایندگان و سنا منجر شود. در این شرایط، ترامپ اوکراین را به‌عنوان مقصر بخشی از مشکلات معرفی می‌کند؛ رویکردی که می‌تواند مسئولیت پیامدهای حمله آمریکا به ایران را از دوش دولت او بردارد.
به گزارش اقتصادنیوز، درحالی که تنها سه هفته تا انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا مانده است، دونالد ترامپ با کاهش فشار تحریمی بر روسیه و افزایش فشار بر اوکراین، بار دیگر در مسیر تامین منافع کرملین حرکت کرده است.
این اتفاق در شرایطی رخ داد که جنگ ایران، افزایش قیمت سوخت و نگرانی جمهوری‌خواهان از ازدست‌دادن کنگره، فشارها بر کاخ سفید را افزایش داده است.
جاناتان لِمایر و سایمون شوستر در آتلانتیک نوشتند: روز یکشنبه، دونالد ترامپ اعلام کرد که روسیه و اوکراین برای توقف حملات به زیرساخت‌های انرژی یکدیگر توافق کرده‌اند. این خبر پیش از تأیید ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، منتشر شد.
ساعاتی بعد، روسیه به حملات موشکی و پهپادی خود ادامه داد و یک نیروگاه برق در خارکیف را هدف قرار داد.
اقتصادنیوز: تشدید افقی رقابت با واشنگتن نشان می‌دهد که رقابت راهبردی دیگر به رویارویی مستقیم نظامی یا اقتصادی محدود نیست. چین، روسیه و ایران می‌توانند با گسترش فشار به جبهه‌های مختلف، منابع آمریکا را پراکنده کنند و هزینه حفظ نظم بین‌المللی تحت رهبری واشنگتن را افزایش دهند.
خشم ناشی از ناکامی در جنگ ایران
افراد نزدیک به ترامپ می‌گویند ناکامی او در پایان دادن به جنگ ایران، رئیس‌جمهور آمریکا را خشمگین و سردرگم کرده است. هم‌زمان، ایران بار دیگر تهدید نفتکش‌ها در تنگه هرمز را از سر گرفته و میانگین قیمت هر گالن گازوئیل در آمریکا از ۶ دلار فراتر رفته است؛ مسئله‌ای که هزینه حمل‌ونقل کالاها را افزایش داده و نگرانی‌های اقتصادی را تشدید کرده است.
افزایش قیمت سوخت؛ مقصر اصلی کیست؟
جمهوری‌خواهان نگرانند که افزایش قیمت انرژی، به پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای و ازدست‌رفتن کنترل مجلس نمایندگان و سنا منجر شود.
در این شرایط، ترامپ اوکراین را به‌عنوان مقصر بخشی از مشکلات معرفی می‌کند؛ رویکردی که می‌تواند مسئولیت پیامدهای حمله آمریکا به ایران را از دوش دولت او بردارد.
تلاش ترامپ برای صلح مد نظر کرملین
این موضع با رفتار ترامپ در قبال روسیه طی یک دهه گذشته نیز همخوانی دارد. او در بیشتر مقاطع جنگ چهار سال و نیمه روسیه و اوکراین، به‌جز مواردی محدود، مواضعی اتخاذ کرده که با خواسته‌های مسکو سازگارتر بوده است. ترامپ خواهان پایان جنگ است، اما برای دستیابی به این هدف، کی‌یف را به پذیرش شرایطی تحت فشار گذاشته که زلنسکی آن‌ها را غیرقابل قبول می‌داند.
اقدام اخیر ترامپ در اعلام توافق با ولادیمیر پوتین برای واردات گازوئیل روسیه به آمریکا، نشانه دیگری از همین رویکرد است. او روز جمعه از توافقی خبر داد که می‌تواند تحریم‌های انرژی روسیه را کاهش دهد. این تحریم‌ها ماه گذشته در قالب قانونی برای تشدید فشار بر مسکو، توسط خود او امضا شده بود.
توافق شامل ارسال حدود ۲.۲۵ میلیون بشکه گازوئیل به آمریکا می‌شود و قرار است تا چند میلیون بشکه دیگر نیز ماه آینده ارسال شود. هرچند این محموله‌ها ممکن است تأثیر محدودی بر قیمت سوخت داشته باشند، اما به ترامپ اجازه می‌دهد تا تلاش خود برای کاهش هزینه‌های آمریکایی‌ها را تبلیغ کند و هم‌زمان درآمد بیشتری را در اختیار روسیه قرار دهد.
فشار بر کی‌یف؛ از توقف حملات تا تهدید قطع تسلیحات
ترامپ در روزهای اخیر فشار بر اوکراین را افزایش داده و خواستار جایگزینی زلنسکی شده است. دستیاران او نیز تهدید کرده‌اند که در صورت توقف نیافتن حملات اوکراین به پالایشگاه‌های نفت روسیه، فروش تسلیحات به کی‌یف متوقف خواهد شد. برخی نزدیکان رئیس‌جمهور آمریکا حتی پیشنهاد داده‌اند واشنگتن اشتراک‌گذاری اطلاعات محرمانه با اوکراین را نیز قطع کند.
در این میان، اختلاف اصلی بر سر حملات متقابل به زیرساخت‌های انرژی است. اوکراین در ماه‌های اخیر حملات خود به پالایشگاه‌های روسیه را گسترش داده و به بحران انرژی در روسیه دامن زده است. مسکو نیز در واکنش، صادرات گازوئیل را ممنوع کرد؛ اقدامی که فشار بیشتری بر بازار جهانی این سوخت وارد کرد. از سویی، بازار پیش‌تر از جنگ ایران هم تأثیر منفی گرفته بود.
به گفته یک مقام کاخ سفید، زلنسکی به ترامپ و نمایندگان او، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، اعلام کرده بود که در صورت توقف حملات روسیه به نیروگاه‌های برق اوکراین، حاضر است حملات به پالایشگاه‌های روسیه را متوقف کند. با این حال، ترامپ این دو نوع حمله را هم‌تراز نمی‌داند و خواستار توقف یک‌جانبه حملات اوکراین شده است. این درخواست توسط زلنسکی رد شد.
اختلافات در شرایطی تشدید شده که روسیه همچنان به حملات خود علیه شهرهای اوکراین ادامه می‌دهد و کی‌یف برای مقابله با توان نظامی مسکو به حمایت تسلیحاتی و اطلاعاتی آمریکا وابستگی دارد.
توافق با پوتین و خشم قانون‌گذاران آمریکایی
توافق مربوط به صادرات گازوئیل پس از تماس تلفنی ترامپ با پوتین حاصل شد.
به گفته یکی از مشاوران رئیس‌جمهور آمریکا، برخی مقام‌های کاخ سفید از اساس با این تماس مخالف بودند. ترامپ در گفت‌وگوی ۹۰ دقیقه‌ای که برای تبریک تولد پوتین انجام شد، از لغو تحریم‌های صادرات گازوئیل روسیه خبر داد.
این تصمیم با قانون تحریمی که ترامپ ماه گذشته امضا کرده بود، در تضاد قرار گرفت و واکنش شماری از قانون‌گذاران هر دو حزب را برانگیخت. چهار سناتور جمهوری‌خواه، لیزا مورکوفسکی، سوزان کالینز، تام تیلیس و جان کرتیس، همراه با برخی دموکرات‌ها اعلام کردند لغو تحریم‌ها مستقیماً با قانون مصوب کنگره در تضاد است. آن‌ها تأکید کردند آمریکا نباید در شرایطی که روسیه همچنان غیرنظامیان اوکراینی را هدف قرار می‌دهد، برای پوتین یک راه تنفس مالی فراهم کند.
ناامیدی کی‌یف از واشنگتن بیشتر می‌شود
زلنسکی نیز توافق را «نه منصفانه و نه صادقانه» خواند. او بیش از یک سال برای ترمیم روابط خود با ترامپ تلاش کرده بود؛ روابطی پس از مشاجره پرتنش دو طرف در دفتر بیضی‌شکل کاخ سفید در فوریه ۲۰۲۵ به پایین‌ترین سطح خود رسید.
مقامات اوکراینی امیدوار بودندکه ترامپ، حتی اگر حمایت کامل خود را از کی‌یف دریغ کند، دست‌کم فعالانه در مسیر تلاش‌های این کشور مانع‌تراشی نکند. اکنون اما این امید با تصمیم‌های تازه واشنگتن در حال کمرنگ شدن است.
آیا اروپا می‌تواند جای خالی آمریکا را پر کند؟
گزارش‌ها حاکی از آن است که مذاکرات اخیر کوشنر و ویتکاف با پوتین شامل وعده‌هایی درباره توافق‌های تجاری گسترده میان روسیه و شرکت‌های آمریکایی پس از پایان جنگ بوده است.
در این میان، مقام‌های اوکراینی مدت‌هاست معتقدند که سیاست خارجی ترامپ بیش از دفاع از دموکراسی، حقوق بشر و حاکمیت سرزمینی، بر گسترش فرصت‌های تجاری متمرکز است؛ فرصت‌هایی که می‌توانند منافع اقتصادی خانواده و نزدیکان رئیس‌جمهور آمریکا را نیز تأمین کنند.
در کی‌یف همچنین این نگرانی وجود دارد که اقتصاد روسیه، با وجود تحریم‌ها و حملات پهپادی به تأسیسات انرژی، فرو نپاشد. یک مقام اوکراینی نزدیک به روند مذاکرات معتقد است کشورش باید راهبرد خود را تغییر دهد، از امید بستن به فروپاشی روسیه دست بردارد و با کمک اروپا راهی برای پایان جنگ پیدا کند. این مسیر احتمالاً مستلزم تمرکز بیشتر بر مذاکرات خواهد بود.
با این حال، پوتین در تماس اخیر خود با ترامپ تعهدی برای ازسرگیری مذاکرات صلح نداد. ترامپ همچنان زلنسکی را مانع اصلی دستیابی به توافق می‌داند و خواستار برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در اوکراین شده است. زلنسکی اعلام کرده در صورت موافقت پوتین با آتش‌بس ۶۰روزه، انتخابات برگزار خواهد شد.
یک مقام ارشد اروپایی نیز گفته است واشنگتن تهدید کرده در صورت ادامه حملات اوکراین، فروش تسلیحات به این کشور از طریق اروپا را متوقف می‌کند. برخی نزدیکان ترامپ همچنین خواستار قطع اشتراک‌گذاری اطلاعات محرمانه با کی‌یف شده‌اند؛ اقدامی که آمریکا برای مدتی کوتاه پس از مشاجره ترامپ و زلنسکی در سال ۲۰۲۵ انجام داده بود.
زمستان دشوار اوکراین و بازگشت پوتین به صحنه بین‌المللی
اوکراین در آستانه زمستانی دشوار قرار دارد. روسیه حملات به شهرهای این کشور را تشدید کرده، ذخایر موشکی خود را افزایش داده و از نوعی پهپاد جت‌موتور استفاده کرده است که رهگیری آن برای سامانه‌های دفاعی اوکراین دشوار بوده است. مقام‌های کی‌یف نگران‌اند مسکو از زمستان برای وارد کردن ضربات سنگین به شهرهای اوکراین استفاده کند و در بهار بار دیگر به سمت پایتخت پیشروی کند.
در چنین شرایطی، قطع حمایت اطلاعاتی و تسلیحاتی آمریکا می‌تواند اوکراین را در آسیب‌پذیرترین موقعیت خود از روزهای نخست جنگ قرار دهد؛ در حالی که اروپا برای جبران خلأ حمایت واشنگتن تلاش می‌کند، اما جایگزینی کامل ظرفیت‌های آمریکا دشوار خواهد بود.
در سوی دیگر، ترامپ همچنان در مسیر کاهش انزوای بین‌المللی پوتین گام برمی‌دارد. او تابستان گذشته از رهبر روسیه در آلاسکا استقبال کرد و اکنون، با وجود مخالفت برخی جمهوری‌خواهان، او را به نشست زمستانی گروه ۲۰ دعوت کرده است؛ نشستی که قرار است در زمین گلف متعلق به ترامپ در دورال، نزدیک میامی، برگزار شود.
اگر پوتین این دعوت را بپذیرد، نخستین حضور او در یک نشست چندجانبه در کشوری غربی پس از حمله به اوکراین رقم خواهد خورد. زلنسکی نیز گفته است در این نشست شرکت می‌کند و امیدوار است با پوتین درباره پایان جنگ مذاکره کند.
ترامپ به اطرافیان خود گفته است می‌خواهد دو طرف با آمادگی برای توافق وارد نشست شوند تا او بتواند ریاست مذاکرات صلح را بر عهده بگیرد. او امیدوار است چنین توافقی سرانجام راه را برای دریافت جایزه صلح نوبل هموار کند.
با این همه، ادامه حملات روسیه، اختلاف بر سر شرایط آتش‌بس و تضعیف حمایت آمریکا از اوکراین، دستیابی به توافق را با موانع جدی روبه‌رو کرده است. در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای، ترامپ می‌کوشد از یک سو پیامدهای اقتصادی جنگ ایران را مدیریت کند و از سوی دیگر خود را چهره‌ای صلح‌ساز نشان دهد؛ اما تصمیم‌های اخیر او درباره روسیه و اوکراین، نگرانی‌ها درباره افزایش فشار بر کی‌یف و تقویت موقعیت مسکو را تشدید کرده است.